III SA/Gl 693/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. na pismo Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie inne - pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym) I. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w K. z dnia [...] r., nr [...] zawierające negatywną opinię w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej I. K.. W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca stwierdziła, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział K. i Zarząd Funduszu w W., odmówiły rozpatrzenia jej wniosku o dofinansowanie do zakupu sprzętu komputerowego w ramach programu "Pegaz 2003", uzasadniając swoje stanowisko tym, że skarżąca nie spełnia "procedur", ponieważ nie jest w wieku aktywności zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w K. wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ podniósł, że stosownie do przepisu art. 47 ust.1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 160, poz., 1082 ze zmianami) - środki Funduszu mogą być przeznaczane na inne niż wymienione w ustawie programy zatwierdzone przez Radę Nadzorczą, które służą rehabilitacji społecznej i zawodowej, w szczególności adresowane do osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Tego typu programem jest właśnie program "Pegaz 2003", który funkcjonował w 2006 r. na podstawie uchwały nr 4/2006 Rady Nadzorczej PFRON z dnia 9 lutego 2006 r. W myśl zapisu Działu III ust.6 (tekst jednolity programu "Pegaz 2003") pozytywne rozpoznanie wniosku skutkuje zawarciem umowy, która określa obowiązki i uprawnienia stron i stanowi jednocześnie zobowiązanie do ich przestrzegania. Wynika z tego, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach programu stanowi w istocie ofertę zawarcia umowy cywilnoprawnej, a rozpatrzenie tego wniosku nie podlega przepisom kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie powyższych spraw związanych z wnioskami o przyznanie pomocy finansowej w ramach programu "Pegaz 2003" nie stanowią decyzji administracyjnych w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a , a tym samym, nie podlegają one jurysdykcji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) - zwana dalej w skrócie p.p.s.a. - normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których przepisy tej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na enumeratywnie wymienione w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcia i czynności organów administracji publicznej. Stosownie do tej regulacji kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Kontrola ta obejmuje więc decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, zabezpieczającym oraz egzekucyjnym, na które służy zażalenie, inne niż wyżej określone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa. Punkty od 5 do 7 odnoszą się do kontroli działalności jednostek samorządu terytorialnego i przewidują orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego, akty organów jednostek samorządu terytorialnego inne niż prawa miejscowego oraz akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, natomiast punkt 8 określa jurysdykcję sądu administracyjnego w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w punktach od 1 do 4. W realiach niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że I. K. złożyła wniosek "P", o dofinansowanie w ramach programu "Pegaz 2003" w obszarze B, tj. - w zakresie pomocy w zakupie sprzętu komputerowego. Pismem z dnia [...] r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w K. - zwany dalej w skrócie PFRON O/K. - poinformował skarżącą, że jej wniosek został rozpatrzony negatywnie przez Komisję. W treści pisma znajduje się uzasadnienie zawierające merytoryczne wyjaśnienie skarżącej podstaw negatywnego rozpatrzenia jej wniosku (skarżąca generalnie nie spełniała przesłanek warunkujących objęcie jej pomocą finansową w ramach programu "Pegaz 2003"). W ciągu kolejnych 2 miesięcy miała miejsce wymiana pism między skarżącą a PFRON O/K.. Ostatnim pismem PFRON O/K. było pismo z dnia [...] r., [...]. W piśmie tym organ potwierdził ostatecznie swoje stanowisko i zaznaczył, że w 2006 r. nie będą rozpoznawane przez PFRON sprawy związane z odstępstwem od procedur realizacyjnych. Należy w tym miejscu wskazać, że działanie PFRON w przedmiotowej sprawie oparte jest na regulacji zawartej w art. 47 ust.1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 160, poz., 1082 ze zmianami). Na podstawie tego przepisu Rada Nadzorcza PFRON wydała uchwałę, której tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały Rady Nadzorczej PFRON nr 4/2006 z dnia 9 lutego 2006 r. W dziale III powyższej uchwały ("Zakres pomocy") w pkt 6 zawarte jest sformułowanie: "Pozytywne rozpatrzenie wniosku skutkuje zawarciem umowy. Umowa dofinansowania określa obowiązki oraz uprawnienia stron i stanowi zobowiązanie do ich przestrzegania." Jednocześnie w tekście zatytułowanym "Procedury realizacji programu", stanowiącym załącznik do uchwały Zarządu PFRON nr 118/2006 z dnia 3 marca 2003 r. w dziale II ("Tryb składania i zasady rozpatrywania wniosków") w pkt 9 stwierdzono wyraźnie, że "wniosek stanowi ofertę zawarcia umowy cywilnoprawnej i jego rozpatrzenie nie podlega przepisom kodeksu postępowania administracyjnego". Z powyższych regulacji wynika bezspornie, że uczestnictwo w programie (złożenie wniosku o dofinansowanie, będącego w istocie ofertą do zawarcia umowy cywilnoprawnej) jest dobrowolne i nie nakłada na PFRON obowiązku wydania decyzji administracyjnej przy rozpoznawaniu wniosku, ani stosowania procedury uregulowanej w kodeksie postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy rozpoznawanie tego rodzaju wniosków nie jest objęte kognicją sądu administracyjnego. Pisma PFRON O/K. - w tym pismo "objęte" skargą - stanowią w istocie korespondencję z wnioskodawczynią, które mają w rzeczywistości charakter pism wyjaśniających i informujących. Wnioskodawczyni nie jest jednak stroną postępowania administracyjnego, a pisma PFRON O/K. nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności administracyjnych zawartym w art. 3 § 2 p.p.s.a., określającym kognicję sądu administracyjnego. Pismo to nie posiada cech aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stanowisko to znajduje swoje odzwierciedlenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r. (sygn. akt: III SA/Wa 1769/04) stwierdzono, że, przepisy rozdziału X ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewidują, że realizacja programów oraz rozpoznawanie przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) wniosków składanych w ramach programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 lit. a wskazanej wyżej ustawy, następuje poprzez wydawanie sformalizowanych aktów administracyjnych (decyzji administracyjnej). Jednocześnie w orzeczeniu tym stwierdzono, że "co prawda przepis art. 45 ust. 3a tej ustawy stanowi, że przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a stosownie do art. 66 cytowanej ustawy w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się także Kodeks postępowania administracyjnego. Niemniej jednak takie ogólne odesłanie do tych przepisów nie jest tożsame z koniecznością wydawania przez PFRON sformalizowanych aktów administracyjnych w trakcie realizacji zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą programów służących rehabilitacji zawodowej i społecznej." (miejsce publikacji: LEX nr 164161). W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że skarga I. K. w przedmiotowym postępowaniu dotyczy sprawy nie należącej do właściwości sądu administracyjnego i dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.