III SA/Gl 7/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy uchylenia decyzji ostatecznej) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu [...] zł. Podobnie jej kapitał zakładowy stanowi wielkość ujemną, która zamyka się w kwocie – [...] zł. Wprawdzie środki trwałe oszacowała na poziomie [...] zł, niemniej jednak – jak wskazała – stanowią one wartość ewidencyjną obiektu w O., na którym łączne obciążenia hipoteczne wynoszą ok. [...] zł. Ponieważ wobec Spółki wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, Urząd Skarbowy w P. dokonał zajęcia kont bankowych. W tej sytuacji zmuszona była zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem dysponowanie środkami finansowymi gromadzonymi na kontach stało się niemożliwe. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: zawiadomienia z [...] r. i [...] r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, które [...] r. skierowane zostało do rachunku posiadanego w "B", zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 r., gdzie wykazano przychód rzędu [...] zł, koszty jego uzyskania [...] zł oraz stratę w kwocie [...] zł. Ponadto nadesłała deklaracje VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, w których z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowanych stawką 22% albo 23% wykazano podstawę opodatkowania wynoszącą [...] zł, raport kasowy za styczeń 2014 r., gdzie zgromadzone środki wynosiły [...] zł, ewidencję środków trwałych oraz bilans za 2012 r., z którego wynikało, że aktywa trwałe Spółki opiewały na [...] zł, podczas gdy aktywa obrotowe wynosiły [...] zł. Dodatkowo z akt o sygn. III SA/Gl 2003/13, gdzie Spółka złożyła analogiczny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ustalono, że nadesłane tam dokumenty obejmowały ponadto: wypowiedzenie w 2011 r. umowy rachunku bankowego w "C" w związku z niedozwolonym saldem debetowym rzędu [...] zł, zaświadczenie o zamknięciu w 2011 r. rachunku bieżącego i rachunków pomocniczych w "D", zawiadomienie z [...] r. o wszczęciu egzekucji na podstawie nakazu zapłaty z [...] r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w O. z [...] r. sygn. akt [...], w którym zasądzono od dłużnika, tj. Spółki "A" należność główną w kwocie [...] zł, wydruk z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości gruntowej położonej w O., zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r., gdzie wykazano przychód rzędu [...] zł, koszty jego uzyskania [...] zł oraz stratę w kwocie [...] zł, a także bilans za 2013 r., gdzie aktywa trwałe Spółki opiewały na [...] zł, podczas gdy aktywa obrotowe wynosiły [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). W rozpoznawanej sprawie brak było jednak wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, posiada wszakże majątek znacznej wartości, który oszacowany został w 2012 r. na poziomie [...] zł, a w 2013 r. na kwotę [...] zł (vide: bilans za 2012 i 2013 r.). Według przedłożonej do akt ewidencji środków trwałych ustalono, że obejmuje on m.in. pawilon handlowy w R. Dodatkowo nieruchomość gruntowa, położona w O., obciążona jest hipoteką na ok. [...] zł, niemniej jednak powyższe nie oznacza zakazu korzystania z niej, a stanowi jedynie zabezpieczenie wierzytelności (vide: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). Ponadto skarżąca Spółka posiada kapitał (fundusz) podstawowy wynoszący [...] zł oraz kapitał zapasowy rzędu [...] zł (vide: bilans za 2013 r. w aktach o sygn. III SA/Gl 2003/13). Wprawdzie za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu [...] zł, niemniej jednak ta jak ustalono z zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. znajdującego się w aktach o sygn. III SA/Gl 2003/13 spowodowana była wysokością ponoszonych w tym okresie kosztów prowadzonej działalności, które zadeklarowano na poziomie [...] zł, podczas gdy przychód wynosił jedynie [...] zł. To oznacza, że skarżąca Spółka dysponuje środkami pieniężnymi, których źródło pochodzenia nie zostało podane, a ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44) dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego wynoszącego [...] zł może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących wyższe wartości. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.