III SA/Gl 709/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. (J.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł, pełnomocnik skarżącego domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego wyjaśnił, że J.J..wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci w wieku szkolnym. Ich źródłem utrzymania po zakończeniu w listopadzie 2006 r. działalności gospodarczej są dochody ze stosunku pracy w wysokości: 1.500,00 zł i 901,00 zł. Nie posiadają żadnych oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, jako że samochód osobowy marki [...] rocznik 1989 oszacowali na kwotę 4.000,00 zł. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącego i jego żonę za 2010 i 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w tym okresie dochodów; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości; - przedłożenie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia potwierdzającego fakt, iż skarżący nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą; - nadesłanie wystawionych przez zakład pracy zaświadczeń potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych kto jest właścicielem nieruchomości podanej jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy, jaka jest jej powierzchnia oraz na jakich warunkach skarżący z niej korzysta, kto poza nim pokrywa wydatki związane z jej utrzymaniem i w jakiej wysokości; - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych, w oparciu o które podany został rocznik i wartość posiadanego samochodu (vide: rubryka nr 9 formularza); - wyjaśnienie czy skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe wskazujące na źródła i wysokość osiąganych przez rodziców dochodów oraz ponoszonych przez nich wydatków, a nadto posiadanych przez nich składnikach majątku, o których mowa w rubryce nr 7 i 8 formularza; - przedłożenie oświadczenia złożonego przez rodziców skarżącego w przedmiocie udzielania pomocy finansowej ze wskazaniem jej rodzaju, zakresu i wysokości. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano: formularze ZUS RMUA za luty, marzec i kwiecień 2012 r., z których ustalono, że skarżący zatrudniony był w tym okresie na ½ etatu w firmie "A"" za wynagrodzeniem 597,02 zł netto. Natomiast od 1 maja 2012 r. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony jest pracownikiem Spółki "B". Jego średni dochód wynosi obecnie 1.116,86 zł netto. Tymczasem jego żona w okresie od 1 marca 2012 r. do 31 maja 2012 r. wypracowała jako sprzedawca sklepu łączny dochód rzędu 4.545,51 zł netto. Chociaż umowa o pracę została z nią przedłużona na kolejny okres, tj. do 31 lipca 2013 r., jednak z informacji podanych przez pełnomocnika strony wynika, że ta wyjechała poza granice kraju. Jej małżeństwo ze skarżącym uległo bowiem rozwiązaniu 13 czerwca 2012 r. (vide: pismo z dnia 9 lipca 2012 r.). Dodatkowo z zeznań podatkowych składanych przez skarżącego i jego żonę za lata 2010 i 2011 ustalono, że poza deklarowanymi ze stosunku pracy dochodami rzędu: 10.286,73 zł i 3.617,25 zł oraz 10.469,37 zł i 16.094,03 zł, inne źródła wynosiły 3.887,00 zł (vide: PIT-37 za 2010 r.). W posiadanych do 31 grudnia 2011 r. w Urzędzie Miasta B. wpisach w ewidencji działalności gospodarczej odnotowano jedynie, że ta była prowadzona przez J. J. do 10 października 2006 r. (vide: zaświadczenie Prezydenta Miasta z dnia 3 lipca 2012 r.). Wprawdzie saldo na posiadanym przez niego koncie osobistym w WBK S.A. wynosi 958,78 zł, niemniej jednak do powyższego skierowana została egzekucja komornicza (vide: zaświadczenie z dnia 9 lipca 2012 r.). Jednocześnie przedłożono: oświadczenie rodziców w przedmiocie ponoszenia opłat za tzw. media oraz część kosztów z tytułu wyżywienia. Z zaświadczenia wystawionego 9 lipca 2012 r. przez Urząd Miejski w B. wynika bowiem, iż skarżący zameldowany jest na pobyt stały wraz z żoną i dziećmi w nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. , która na podstawie umowy darowizny (vide: akt notarialny z dnia 19 sierpnia 1996 r.) należy do jego rodziców. Razem z nimi zamieszkuje jeszcze D. J.(brat ojca). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie z art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Tymczasem skarżący, mimo że uwzględniono pismo jego pełnomocnika z dnia 3 lipca 2012 r. i wstrzymano się z rozpoznaniem złożonego wniosku, nie wykonał w całości wezwania z dnia 19 czerwca 2012 r. Stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że w nadesłanych przy piśmie z dnia 9 lipca 2012 r. dokumentach źródłowych brak było jakichkolwiek informacji o wysokości ponoszonych z tytułu koniecznego utrzymania się wydatkach. Wprawdzie przedłożono oświadczenie rodziców J. J. w przedmiocie pokrywania opłat za tzw. media oraz część kosztów wyżywienia, niemniej jednak w żaden sposób nie sprecyzowano ich wielkości, podobnie jak nie udokumentowano ich miesięcznych dochodów, z których te są pokrywane. Samo stwierdzenie pełnomocnika strony, że te wynoszą 1.550,00 zł miesięcznie nie może być uznane za wystarczające. Pojęcie stanu majątkowego wnioskodawcy nie jest bowiem tożsame wyłącznie z jego majątkiem (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Dlatego ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Dopóki zatem skarżący nie wskaże w sposób jednoznaczny przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych wysokości osiąganych przez rodziców oraz przez D. J., który wspólnie z nimi zamieszkuje, dochodów oraz ponoszonych przez nich wydatków, a nadto posiadanych przez nich składników majątku, jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Dotyczy to również orzeczenia rozwodu pomiędzy skarżącym a jego żoną, który jak wynika z informacji pełnomocnika nastąpił 13 czerwca 2012 r., a nadto innych dokumentów źródłowych, mających istotne znaczenie w sprawie, bo wskazujących na kim obecnie spoczywa wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi i kto zapewnia im środki na bieżące utrzymanie. Tym bardziej, że mając na uwadze miesięczne dochody strony skarżącej za ostatnie dwa lata podatkowe oraz dochody jego żony i rodziców, a także podjętą decyzję o samodzielnym sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego, trudno przyjąć jakoby złożone w tym zakresie oświadczenie było pełne i wystarczające. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.