III SA/Gl 710/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Do skargi dołączył wniosek złożony na formularzu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku tym oświadczył, że sytuacja majątkowa w jakiej się znajduje nie pozwala nawet na częściowe poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania niezbędnego dla niego i rodziny. Pozostaje bez oszczędności, jak też nie osiąga żadnych dochodów. Stan zdrowia z powodu skomplikowanego [...] uniemożliwił mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają wraz z nim małżonka i córka. W części formularza dotyczącego wskazania majątku podał: nieruchomość o pow. [...]. Jako dochód miesięczny brutto podał kwotę [...] zł, którą to uzyskuje małżonka. Dodatkowo skarżący wskazał, iż prowadzona obecnie działalność gospodarcza nie dostarcza środków pozwalających chociażby na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne, nadto zobowiązania zaciągnięte na operację dodatkowo zmniejszyły jego możliwości płatnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej zwane p. p. s. a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuję, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawczy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ponieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w tym, należnego obecnie do wniesienia skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł – nie została spełniona. Z przedłożonego zeznania podatkowego PIT–[...] wynika, iż w [...] r. A. M. uzyskał z [...] dochód w kwocie [...] zł, natomiast małżonka dochód w kwocie [...] zł. Uwzględniając dochód do opodatkowania (rubryka H zeznania podatkowego) [...] zł i wpłacone zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (rubryka K zeznania podatkowego) kwota [...] zł stwierdzić trzeba, iż miesięczna kwota dochodu jaki był uzyskiwany w gospodarstwie domowym strony to kwota [...] zł. Dochód ten w ocenie Sądu jest dochodem znacznym i przeczy uznaniu zasadności wniosku. Podkreślić trzeba, iż decyzja I instancyjna w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A. M. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym spółki z o. o. "A" z/s w M. utrzymana w mocy przez organ odwoławczy wydana była [...] r., natomiast postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie. Ta okoliczność w powiązaniu z wydatkami jakie są ponoszone na bieżące utrzymanie skarżącego i jego rodziny – kwota około [...] zł oznacza, iż w dyspozycji skarżącego w 2008 r., po poniesieniu niezbędnych wydatków na bieżące utrzymanie, pozostawała kwota przeszło [...] zł miesięcznie. Nadto jak wynika z analizowanego zeznania podatkowego strona wykazała w nim nadpłatę w kwocie [...] zł, a z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiąc [...] i [...] r. wynika, iż skarżący prowadził aktywnie działalność gospodarczą dokonując w tych miesiącach dostawy towarów w kwotach odpowiednio [...] zł, [...] zł. Także analizując wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w związku z działalnością gospodarczą zauważyć trzeba, iż figurują na nich kwoty [...] zł, [...] zł opisane jako wpłaty za [...], wpłata za FV [...] rata za [...], podczas gdy w formularzu PPF nie wskazano by strona była właścicielem jakiegokolwiek pojazdu mechanicznego. Ta zaś okoliczność powoduje, iż w ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został sporządzony w sposób obiektywny obrazujący aktualną sytuację materialną strony. Nadmienić też trzeba, iż stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze, lub dokonuje tego w sposób wybiórczy prezentujące okoliczności mające świadczyć jedynie o jej niekorzystnej sytuacji finansowo – materialnej nie zasługuje na aprobatę zwłaszcza, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawczy (tak też NSA w Warszawie w postanowieniu z 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 LEX nr 478983). W opisanym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznając, iż skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p. p. s. a. stwierdził, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, stąd orzekł jak w sentencji postanowienia.