III SA/Gl 714/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Małgorzata Jużków Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie wpisania aktu małżeństwa stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w T. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w T. wpisał do księgi małżeństw roku [...] akt małżeństwa sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w H. nr [...] o treści w pkt. III - Nazwiska noszone po zawarciu małżeństwa: kobiety – W.. Jako podstawę prawną powołał art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. nr 36, poz. 180 ze zm.). Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Wnioskiem z [...] 2004 r. pełnomocnik M. W. zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w T. o zmianę decyzji administracyjnej z dnia [...] r. powołując się na art. 154 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że słuszny interes strony przemawia za wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Decyzją z [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w T. powołując się na art. 154 § 1 k.p.a. odmówił zmiany swojej decyzji z [...] r. Kolejną decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przepis art. 154 k.p.a. daję podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej, którą w tej sprawie wydał organ odwoławczy. Skoro zaś wniosek strony został skierowany do organu pierwszej instancji, to właśnie ten organ miał obowiązek wydania decyzji, bez przekazywania sprawy według właściwości albowiem ewentualne przekazanie sprawy organowi właściwemu mogłoby być traktowane jako bezczynność. Z tego też powodu organ I instancji zasadnie wydał decyzję odmowną – stwierdził Wojewoda [...]. Na końcu zaś wyraził pogląd, że strona winna była w tej sprawie powołać się na art. 155 k.p.a., ponieważ nabycie prawa należy rozumieć szeroko, przyjmując, że każde indywidualne merytoryczne rozstrzygnięcie prawne kształtuje sytuację prawną strony, co oznacza, że zawsze należy traktować je jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik M. W. wniósł o zmianę decyzji organu I instancji z [...] r. poprzez wpisanie do księgi małżeństw w pkt. III nazwiska W. zarzucając naruszenie § 4 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 października 1998 r. poprzez przyjęcie, że reguły określone w § 2 pkt. 2 tego rozporządzenia stosuje się do zagranicznych aktów stanu cywilnego. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie akcentując negatywne skutki wadliwego zapisu nazwiska strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei, art. 156 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości." W art. 19 tej ustawy wyróżniono właściwość rzeczową i miejscową. Zgodnie z art. 20, właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Według komentatorów, na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przestrzegania swojej właściwości z urzędu, w czym mieści się również obrona swej właściwości przed zawłaszczeniem przez inne organy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzająca je decyzja organu I instancji są nieważne z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej tu decyzji należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z art. 154 § 1 tej ustawy, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie decyzja w sprawie wpisania aktu małżeństwa stała się ostateczną dopiero z dniem doręczenia stronie rozstrzygnięcia Wojewody [...] z [...] r. nr [...], którym to rozstrzygnięciem utrzymał on w mocy decyzję organu I instancji z [...] r. Zgodnie zatem z tzw. regułą remonstrancji organem, który wydał decyzję był w tym wypadku organ wyższego stopnia tj. Wojewoda [...], co oznacza, że zgodnie z art. 65 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w T., do którego wniesiono podanie o uchylenie decyzji ostatecznej, jako niewłaściwy w sprawie powinien był niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym stronę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej go decyzji organu I instancji, ponieważ zaistniały przyczyny określone w art.156 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ właściwy do rozpoznania wniosku strony z [...] 2004 r. tj. Wojewoda [...] dokonując oceny, czy decyzja ostateczna z dnia [...] r. jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła prawa uwzględni przyjęty w doktrynie pogląd, iż nienabycie uprawnienia oznacza sytuację prawną wynikającą dla strony z decyzji, która odmawia uwzględnienia żądania stanowiącego podstawę sprawy administracyjnej, czyli inaczej mówiąc – z decyzji odmownej. Przykładem decyzji nie tworzącej praw dla strony jest również decyzja, mocą której pozbawia się stronę określonych uprawnień (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 765-769). W razie ustalenia, że przedmiotowa decyzja, jest tą, o jakiej mowa w art. 154 § 1 k.p.a., organ administracji badając, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny uwzględni między innymi orzecznictwo sądowe dotyczące problematyki transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa do polskich ksiąg stanu cywilnego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 kwietnia 2004 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 714/02 – niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2003 r., sygn. akt V CK 6/02 – Biuletyn SN 2004, nr 1, s. 11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt II S./Kr 3199/00 – Orzecznictwo NSA i WSA 3960-2005, poz. 56).