III SA/Gl 722/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M.L., L.L. - wspólników spółki cywilnej M s.c. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 maja 2025 r. nr SKO.OS/41.9/325/2025/6805/KK w przedmiocie ustalenia wysokości opłat i kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdów 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 27 marca 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 7308 (siedem tysięcy trzysta osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 27 marca 2025 r., znak sprawy [...], Prezydent Miasta K. ustalił dla M. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. L. z siedzibą w S. oraz dla L. L., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą L. L. z siedzibą w S., działających w ramach spółki cywilnej pod nazwą M. s.c., z siedzibą w S. opłatę w wysokości 93.664,50 zł brutto za strzeżenie i przechowywanie: 1) w okresie od 03.08.2023 r. do 23.01.2025 r. (539 dni) pojazdu zatrzymanego w trybie art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587), tj. ciągnika marki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą MEGA o nr rej. [...]; 2) w okresie od 03.08.2023 r. do 23.01.2025 r. (539 dni), pojazdu zatrzymanego w trybie art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach, tj. ciągnika marki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą JANMIL o nr rej. [...]; w miejscu wyznaczonym w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, spełniającym warunki magazynowania odpadów dla zatrzymanych transportów odpadów, tj. w K. przy ul. [...], na parkingu strzeżonym, zarządzanym przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "D" Sp. z o.o. z siedzibą w K. Jednocześnie Prezydent ustalił 60-dniowy termin uiszczenia orzeczonej przez siebie opłaty, liczony od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia. Jako podstawę prawną swego postanowienia Prezydent wskazał przepisy art. 24a ust. 6-9 ustawy o odpadach. Postanowienie to zostało wydane przy następujących ustaleniach faktycznych. 3 sierpnia 2023 r. na parking przy ul. [...] w K. przyjęte zostały następujące pojazdy: ciągnik marki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą MEGA o nr rej. [...] oraz ciągnik marki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą JANMIL o nr rej. [...]. Pojazdy te zostały zatrzymane przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. (dalej: ŚWIOŚ) na podstawie przepisu art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach i skierowane przez ten organ na parking na podstawie art. 24a ust. 2 tej ustawy. Pojazdy zostały zwolnione z parkingu 23 stycznia 2025 r. Wysokość należnej opłaty za strzeżenie i przechowywanie pojazdów ustalono na podstawie ryczałtu dziennego za jedno miejsce postojowe, którego kwotę określa § 5 kolejnych umów zawartych pomiędzy Miastem K. a Przedsiębiorstwem Usługowo-Handlowym "D" Sp. z o.o. Pojazdy znajdowały się na utworzonych miejscach postojowych w okresie obowiązywania następujących umów: 1. umowa nr [...] z dnia 30.12.2022r. (w okresie od 3 sierpnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.); 2. umowa nr [...] z dnia 27.12.2023 r. (w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.); 3. umowa nr [...] z dnia 27.12.2024 r. (w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 23 stycznia 2025 r.). Zgodnie z zapisami ww. umów ryczałt dzienny za jedno miejsce postojowe wynosił: - 70,00 zł netto plus 23% podatku VAT, tj. 86,10 zł brutto (słownie: osiemdziesiąt sześć złotych 10/100) w okresie od 3 sierpnia 2023 r. do 31 grudnia 2024 r.; - 85,00 zł netto plus 23% podatku VAT, tj. 104,55 zł brutto (słownie: sto cztery złote 55/100) w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 23 stycznia 2025 r. Każdy z pojazdów zajmował jedno miejsce postojowe przez okres 539 dni, przy czym w 2023 r. pojazdy znajdowały się na utworzonych miejscach przez 150 dni, w roku 2024 przez 366 dni (rok przestępny), a w roku 2025 przez 23 dni. W okresie od 3 sierpnia 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. obowiązywała stawka 70,00 zł netto za każdy dzień przechowywania pojazdu na jednym miejscu postojowym, czyli opłata za ten okres (łącznie 516 dni) wyniosła 36.120,00 zł netto (44.427,60 zł brutto) za każde miejsce postojowe. Natomiast w okresie od 1 stycznia 2025 r. do dnia zwolnienia pojazdu, tj. 23 stycznia 2025 r., obwiązywała stawka w wysokości 85,00 zł netto za każdy dzień przechowywania pojazdu na jednym miejscu postojowym, czyli opłata za ten okres (23 dni) wyniosła 1955,00 zł netto (2.404,65 zł brutto) za każde miejsce postojowe. W związku z powyższym opłata za cały okres przechowywania i strzeżenia dwóch zatrzymanych pojazdów na dwóch miejscach postojowych, stanowiących miejsce wyznaczone w wojewódzkim planie gospodarki odpadami wyniosła 76.150,00 zł netto (93.664,50 zł brutto). W zażaleniu na to postanowienie Skarżący zarzucili organowi pierwszej instancji: - naruszenie przepisu art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach przez ustalenie opłaty wyłącznie na podstawie umowy zawartej z podmiotem prowadzącym parking, a nie zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania, jak wymaga tego przepis art. 24a ust. 8 ustawy; - określenie terminu uiszczenia opłaty na 60 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, co jest nieadekwatne do jej wysokości i niemożliwe do realizacji; - niezastosowanie art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i nieumorzenie opłaty pomimo tego, że przedłużanie się okresu przetrzymywania pojazdów na parkingu następowało z przyczyn niezależnych od Skarżących. Zażalenie to nie zostało uwzględnione. Zaskarżonym tu postanowieniem z 26 maja 2025 r., nr SKO.OS/41.9/325/2025/6805/KK, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego postanowienia SKO w obszerny sposób omówiło przepisy ustawy o odpadach, poczynając od art. 1, przez art. 24 ust. 1 do art. 24a. Następnie omówiło istotę postępowania odwoławczego w świetle przepisu art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiło przebieg postępowania w przedmiocie zagospodarowania odpadów, prowadzonego na podstawie przepisu art. 24b ust. 3 ustawy o odpadach, które zakończyło się ostateczna decyzją z 18 października 2024 r., z tym, że wykonanie zastępcze orzeczonego obowiązku zagospodarowania odpadów nastąpiło 23 stycznia 2025 r., co oznacza, że wcześniejsze zwolnienie zatrzymanych pojazdów nie było możliwe. W końcu, odpowiadając na zarzuty zawarte w zażaleniu, SKO uznało, że na wynik postępowania nie ma wpływu podniesiona w zażaleniu okoliczność, iż ustalenie opłaty nastąpiło bez uwzględnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach, a także przez określenie nieadekwatnego do wysokości nałożonej opłaty terminu zapłaty, wynoszącego 60 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, ponieważ organ I instancji wyjaśnił, w jaki sposób ustalił wysokość opłaty w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania. Kolegium nie znalazło postaw do zakwestionowania powyższych ustaleń. Kolegium nie podzieliło także argumentacji zażalenia, w myśl której określony w postanowieniu 60 dniowy termin na uiszczenie opłaty jest nieadekwatny. Termin ten został przez organ I instancji określony w sposób prawidłowy, co wynika z treści art. 24a ust. 11 ustawy o odpadach. Nie zasługiwał też na uwzględnienie, w ocenie Kolegium, zarzut zażalenia odnośnie niezastosowania przez organ I instancji trybu przewidzianego w art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009, f, o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.). Zdaniem Kolegium w sprawie tej nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego trybu. W skardze na decyzję SKO wspólnicy M s.c. w S. zarzucili SKO w Katowicach naruszenie: - art. 24 ust. 7 – 8 ustawy o odpadach przez ich niezastosowanie mimo oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikająca z niej zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa, ustalenie opłaty bez uwzględnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, jak również przez nieadekwatne określenie terminu zapłaty należności wynoszące jedynie 60 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, - art. 24a ust.11 ustawy o odpadach przez bezzasadne przyjęcie terminu do odebrania pojazdu po ustaniu przyczyn uzasadniających jego przetrzymywanie za termin do uiszczenia opłaty, - niezastosowanie przepisu art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych przez nieumorzenie należności za przechowywanie pojazdów. Uzasadniając skargę Skarżący podnieśli, że przepis art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach stanowi, że wysokość opłat za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu starosta określa, uwzględniając wydatki z tym związane, zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania. W sprawie tej Prezydent ustalił wysokość opłaty nie na podstawie średniej ceny rynkowej, a jedynie na podstawie umów zawartych z prowadzącym parking. Dalej skarżący podnieśli, że uiszczenie przez nich opłaty w wysokości 93.664,50 zł nie jest możliwe w terminie określnym przez organ, ponieważ środki, którymi dysponują nie dają takiej możliwości. Następnie zakwestionowali możliwość zatrzymania całego składu pojazdów, czyli ciągnika oraz naczepy, ponieważ w ustawie o odpadach jest mowa o pojeździe, a ten, zgodnie z przepisami ustawy z 30 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, nie dotyczy naczepy. Dalej skarżący podnieśli, że czas przetrzymywania pojazdu nie był od nich zależny i przez nich zawiniony. Postępowanie w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowani odpadów toczyło się wobec podmiotu, który zlecił usługę przewozu, to jest P sp. z o.o. we W., i za ten czas Skarżący nie powinni ponosić odpowiedzialności. SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Uzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez wadliwe zastosowania przepisu art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach. Zgodnie z nim Starosta właściwy ze względu na miejsce, o którym mowa w ust. 2, ustala, w drodze postanowienia, wysokość opłat za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu w tym miejscu, uwzględniając wydatki z tym związane zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania; w postanowieniu starosta ustala termin i sposób wniesienia opłat. Jak zatem wynika wprost z treści przepisu, opłata za strzeżenie i przechowywanie pojazdu powinna być ustalona z uwzględnieniem średniej ceny rynkowej usług w zakresie strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze działania starosty. Nie wynika z treści decyzji, by przepis został zrealizowany. Opłatę dla strony skarżącej Starosta ustalił wyłącznie na podstawie umowy zawartej przez Miasto z firmą prowadzącą parking. Nie jest to średnia cena rynkowa, a cena jednostkowa ustalona z konkretnym podmiotem. Generalnie, brak jest uzasadnienia w zaskarżonym postanowieniu dlaczego cena z umowy zawartej z przedsiębiorstwem "D" może być uznana za średnia ceną rynkową za tego rodzaju usługi na obszarze działania Starosty. Być może jest uzasadnienie dla takiego rozwiązania, ale nie wynika to z uzasadnienia postanowienia. Uzasadniony jest również zarzut określony jako "brak zastosowania przepisów art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych" z tym, że jego istotę należy sprowadzić do braku rozważań nad możliwością zastosowania tego przepisu, bo jest za wcześnie twierdzić, że przepis ten powinien być zastosowane wobec strony skarżącej. Art. 64 ustawy o finansach publicznych dotyczy umarzania, odraczania i rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Tego rodzaju należnością jest opłata wymierzona na podstawie przepisu art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach. Jest to bowiem niepodatkowa należność budżetowa o jakiej mowa w art. 60 pkt 7 tej ustawy (dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw). Art. 64. Ustawy o finansach publicznych dotyczy umarzania, odraczania i rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym]. Stanowi, że: Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może: 1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4; 2) na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Brak w zaskarżonym postanowieniu rozważań nad możliwością zastosowania któregoś z tych rozwiązań, co w szczególności dotyczy postanowienia SKO, bowiem w zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji zarzuty tego rodzaju zostały postawione wprost. Nie można organowi pierwszej instancji postawić zarzutu nierozpatrzenia wniosku strony skarżącej, bo taki wniosek nie został złożony, w każdym razie nie ma go w aktach, ale ocena możliwości działania z urzędu powinna znaleźć się w uzasadnieniu postanowienia. Wobec zawartego w skardze zarzutu wadliwego określenia terminu uiszczenia opłaty konieczne będzie uzasadnienie tej kwestii z uwzględnieniem tezy wynikającej z wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 512/21 o treści: Przy określaniu terminu uiszczenia opłaty za strzeżenie i przechowywanie pojazdu organ powinien wyznaczyć taki termin, by realizacja egzekwowanego obowiązku była w tym terminie możliwa. W przeciwnym wypadku nałożenie obowiązku uiszczenia kwoty określonej w postanowieniu wydanym na podstawie art. 24a ust. 8 ustawy z 2012 r. o odpadach traci charakter opłaty wobec obiektywnego braku możliwości jego wykonania w zakreślonym terminie, niejako od razu przybiera w istocie charakter kary za brak jego wykonania z konsekwencjami wynikającymi z u.p.e.a. Za nieuzasadniony zarzut pod adresem orzekających w sprawie organów Sąd uznał zarzut o naruszeniu art. 24a ust. 11 przez bezzasadne przyjęcie terminu do odebrania pojazdu po ustaniu przyczyn uzasadniających jego przetrzymywanie za termin do uiszczenia opłaty. Trzeba mieć na uwadze, że przepis art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach nakazuje ustalenie opłaty za okres przechowywania pojazdu, który zaczyna się od jego zatrzymania i skierowania na parking do chwili jego odbioru. Daty tych zdarzeń zostały prawidłowo ustalone. Inną rzeczą jest ocena twierdzenia strony skarżącej, że nie powinna ponosić opłaty za przedłużający się z przyczyn od niej niezależnych czas przetrzymywania pojazdu, co powinno znaleźć wyraz w ocenie wniosku strony skarżącej o zastosowanie przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Sąd nie podzielił zarzutu o wadliwym zatrzymaniu pojazdu, bo wraz z przyczepą. Abstrahując od strony merytorycznej tego zarzutu, nie należy kierować go do organu pierwszej instancji, ponieważ to nie ten organ zatrzymywał pojazd. To nie Starosta decydował o umieszczeniu pojazdu na parkingu i nie był jego dysponentem przez cały czas jego przechowywania. Pojazd został zatrzymany przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, który posiada tego rodzaju kompetencje wynikającą z przepisu art. 24a ust.1 ustawy o odpadach. Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną w pierwszej instancji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2024 r., poz. 935). Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane z mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy i obejmuje wpis uiszczony przez stronę skarżącą i poniesione przez nią koszty reprezentowania przez adwokata.