III SA/Gl 732/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, do którego został wezwany zarządzeniem Z-pcy Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. Powyższe żądanie rozszerzył na druku urzędowego formularza (vide: PPF), gdzie jako zakres wniosku wskazał zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W jego motywach podał, że sam prowadzi gospodarstwo w domu o pow. [...] m2. Wprawdzie posiada jeszcze mieszkanie o pow. [...] m2, jednak to wynajmuje, a dochód, który z tego tytułu uzyskuje wynosi 1.000,00 zł. Dodatkowo od komornika sądowego otrzymuje 1.600,00 zł miesięcznie. Kwoty te przeznacza na opłaty za tzw. media (350,00 zł), leczenie (450,00 zł), albowiem jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, oraz alimenty na dzieci (1.500,00 zł). W celu potwierdzenia podanych wyżej danych referendarz sądowy, pismem z [...] r. wezwał do: - nadesłania kserokopii zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r.; - przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz inne osoby, z którymi potencjalnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji kont zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem potwierdzającą ich zamknięcie; - udokumentowania przy pomocy wypisu z księgi wieczystej lub kopii stosownego aktu notarialnego stanu prawnego nieruchomości wskazanych w pkt 7.1 urzędowego formularza jako: dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2 i mieszkanie M-2 o powierzchni [...] m2, a nadto wskazania na jakich zasadach wnioskodawca korzysta z tych nieruchomości oraz wskazania, jaki dochód jest uzyskiwany z tych nieruchomości (w tym celu należało przedstawić umowy najmu obrazujące wysokość czynszu uiszczanego przez najemcę); - przedłożenia odpisu orzeczenia bądź innego dokumentu zobowiązującego do płacenia alimentów na rzecz dzieci oraz wskazującego na ich wysokość; - nadesłania aktualnego zaświadczenia wystawionego przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego (tj. przy ul. [...] w C.); - przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego (np. stosownego zawiadomienia, postanowienia o zajęciu określonych praw majątkowych); - podania orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania wraz z dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. potwierdzającymi ponoszone za tzw. media oraz zakup leków wydatki, gdyż nie wystarczy ich oszacowanie na druku urzędowego formularza PPF. Powyższe wezwanie jak wynika z akt sprawy przesłano pod wskazany na druku urzędowego formularza adres, tj. ul. [...] w C. i wobec nieobecności adresata pozostawiono je na okres 14 dni do odbioru w urzędzie poczty, a stosowne zawiadomienie w postaci awiza umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponieważ przesyłka nie została odebrana w terminie zwrócono ją do tut. Sądu z informacją "zwrot nie podjęto w terminie." W tej sytuacji doręczenie uznać należało za skutecznie dokonane [...] r., czyli z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli od [...] r. (vide: art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). To z kolei oznacza, że wskazany w wezwaniu z dnia [...] r. termin do nadesłania dokumentów źródłowych nie został zachowany. Upłynął on bowiem bezskutecznie [...] r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 tej ustawy zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy, jako że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Użycie w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje bowiem wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący, albowiem wykazanie, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, LEX nr 1405502). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie kierowane do skarżącego wezwanie do uzupełnienia podanych w treści formularza danych nie zostało do dnia dzisiejszego wykonane brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku zarówno w całości jak i w części. Z jego treści nie wynikało bowiem czy skarżący pozostaje nadal w związku małżeńskim, skoro wynajmuje mieszkanie o pow. [...] m2, a zajmuje dom o pow. [...] m2, podczas gdy jak sam wskazał jest osobą niepełnosprawną wymagającą opieki osoby trzeciej. Okoliczność płacenia alimentów na rzecz dzieci w wieku 24 i 13 lat, nie mogła być uznana za wystarczającą w tym zakresie. Tym bardziej, że stosowne dokumenty wskazujące na rozwiązanie małżeństwa przez rozwód czy pozostawanie w separacji nie zostały nadesłane. Nie można było również stwierdzić, czy prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza została zawieszona lub zlikwidowana, a nadto czy "wynajem mieszkania" i "wpłaty od komornika sądowego" to jedyne źródło utrzymania skarżącego (z zawodu prawnika), albowiem zeznanie podatkowe za 2014 r. nie zostało do akt dołączone. A ponieważ inne dokumenty źródłowe wskazujące na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostały nadesłane, podobnie jak wyciągi czy wydruki z posiadanych rachunków bankowych, nie można było ustalić jakie są rzeczywiste możliwości finansowe skarżącego i jego rodziny, skoro żona skarżącego jak sam wskazał do protokołu przesłuchania z dnia [...] r. jest psychologiem, a jej wynagrodzenie to kwota [...] zł (vide: akta administracyjne sprawy, k- 125). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3, art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.