III SA/Gl 742/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczeń pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (dalej też jako: OIP), po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. w S. (dalej: Strona, Skarżący) od decyzji nr [...] zawartej w nakazie z dnia [...] r. o nr rej.; [...] w sprawie wypłaty świadczeń pracowniczych - utrzymał w mocy powyższą decyzję. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej Kpa) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 623). W uzasadnieniu wyjaśnił, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u Sttrony inspektor pracy skierował nakaz z [...] r., nr rej.: [...] , w którym decyzją nr [...] nakazał: Wypłacić D.M. należne wynagrodzenie za czas choroby za grudzień 2018 roku w wysokości [...] złotych brutto; decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W odwołaniu Strona wskazała, że zwolnienie lekarskie pana D.M. do dnia 18 marca 2019 r. nie zostało wprowadzone do systemu elektronicznego ZUS. Pracownik dostarczył papierowe zwolnienie lekarskie, które zostawił po godzinach pracy spółki w pomieszczeniu ochrony obiektu, a to jest firma zewnętrzna i nie ma w zakresie obowiązków przyjmowania i przekazywania poczty pracowników. Ostatecznie zwolnienie lekarskie do działu kadr wpłynęło w dniu 12 grudnia 2018 r. Zatem wobec powyższych faktów Zarząd spółki podjął decyzję o zawieszeniu wypłaty wynagrodzenia za czas przedmiotowego L-4 do czasu uzupełnienia informacji w systemie ZUS i wniósł o uchylenie nakazu. OIP po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że kwestionowana decyzja wydana została na podstawie art. 92 § 1 i art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 108; dalej:KP), zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany w szczególności terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Nadto argumenty powołane w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie bowiem podstawowym obowiązkiem pracodawcy, wynikającym z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa jest prawidłowe i terminowe wypłacanie wynagrodzenia; dokumenty na podstawie, których pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe zostały określone w ustawie z dnia 25 marca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 645) i są to zaświadczenie lekarskie w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA), zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu wydrukowanym z systemu - zaświadczenie to jest dokumentem stanowiącym podstawę przyznania i wypłaty zasiłku przez płatnika składek lub ZUS, nawet jeśli nie ma jeszcze udostępnionego e-ZLA w ZUS i na profilu płatnika składek, tj. zanim lekarz wprowadzi to zaświadczenie do systemu, wydruk e-ZLA, który lekarz jest zobowiązany przekazać ubezpieczonemu, jeżeli płatnik składek nie ma profilu na PUE ZUS lub na wniosek ubezpieczonego, nawet jeżeli płatnik składek ma profil na PUE ZUS. Organ zaakcentował, że przepisy dotyczące tzw. e - zwolnień zaczęły obowiązywać od 1 grudnia 2018 r. Jednakże w początkowym okresie ich obowiązywania Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie kwestionował papierowych zaświadczeń lekarskich (niezgodnych z obowiązującymi przepisami) kierując się zasadą, że pracownik nie może ponosić konsekwencji decyzji lekarza. Dlatego, jeśli tylko na blankiecie papierowym znajdowały się wymagane do wypłaty świadczenia dane oraz pieczęć i podpis lekarza, to wyjątkowo na podstawie takiego dokumentu pracodawca był zobowiązany do wypłacenia wynagrodzenia za czas choroby. Kwestionując powyższe Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając, że tą decyzją w niedostateczny sposób uwzględniono zmiany przepisów, co miało istotny wpływ na rostrzygnięcie; wniesiono o uchylenie w całości tej decyzji i zasadzenie kosztów. Podkreślono, że OIP nie uwzględnił przepisów ustawy wprowadzajacej elektroniczne L-4 i obowiązek rejestracji zwolnień lekarskich w systemie ZUS oraz nie podał podstawy prawnej na podstawie której świadczenie w postaci wynagrodzenia za czas choroby powinno być wypłacone mimo nie dostosowania formy L-4 do obowiązujących przepisów. Decyzję uzasadniono bowiem stwierdzeniem, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie kwestionował papierowych zaświadczeń lekarskich niezgodnych z obowiązującymi przepisami kierując się zasadą, że pracownik nie może ponosić konsekwencji decyzji lekarza. Zdaniem Spółki, jeżeli nie pracownik to ZUS powinien te konskwencje ponieść, bo to ZUS ma narzędzia i możliwości do egzekwowania prawidłowego stosowania Ustawy przez lekarzy. Wskazano, że do dnia złożenia odwołania przedmiotowe L-4 nie zostało wprowadzone do systemu elektronicznego ZUS. Zwolnienie wpłynęło do Spółki w dniu 12 grudnia 2018 mimo, że zostało wystawione na dni od 4 do 7 grudnia 2018, a do systemu ZUS tego zwolnienia nie wprowadzono. Spółka od dnia 1 grudnia 2018 r. miała wdrożone systemy informatyczne e- zwolnienie, dopełniła w wymaganych ustawowo czasie formałności i dokonała odpowiedniej rejestracji w systemie ZUS. Inne zwolnienia osób, które w tym czasie przebywały na zwołnieniach lekarskich były w systemie widoczne. Zatem wydając niekorzystną decyzję OIP oparł się jedynie na Kodeksie Pracy i bezwzględnym obowiązku prawidłowego i terminowego wypłacania świadczeń zatrudnianym pracownikom. Nie rozpatrywano sprawy w kontekście innych Ustaw i przepisów , a także obowiązków innych stron, a także z pominięciem czy zwolnienie lekarskie jest prawidłowo zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - udokumentowane. Obowiązkiem Spółki jest weryfikowanie zwolnień, a w tym konkretnym przypadku nie było to możliwe. Wynagrodzenie za czas choroby jest kosztem podatkowym i jego wypłata musi być zgodna z przepisami i uzasadniona. W odpowiedzi na skargę OIP podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu uniemożliwiającym zbadanie legalności wydanych decyzji. Przede wszystkim Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w sprawie. Ponadto art. 107 kpa określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Bez wątpienia w sytuacji, gdy nakłada się na stronę konkretny obowiązek, skutkujący konsekwencjami finansowymi, również księgowo-podatkowymi, to podejmując rozstrzygnięcie, organy winny stanowisko szczegółowo uzasadnić, stosownie do wymogów z art. 107 § 3 kpa, czego zabrakło w badanej sprawie. Orzeczenie winno więc być rzetelne i oparte na kompletnym materiale dowodowym oraz zawierać jasną sumbsumpcję; nie może ograniczać się do lakonicznych stwierdzeń, lecz winno zawierać wszechstronne wyjaśnienie wątpliwości i uzasadnienie przekonujące, dostępne i zrozumiałe dla stron i innych organów czy sądów ewentualnie powiązanych z prowadzonym postępowaniem. Zauważyć nalezy, że problematyka niezdolności do pracy pracownika i prawa do wynagrodzenia z tego tytułu uregulowana jest w art. 92 KP, zgodnie z którym - § 1 pkt 1 - za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną - trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia - trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego - pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu. W myśl § 3 wynagrodzenie to – pkt 2) nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Natomiast kwestie zasiłku chorobowego reguluje ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w rozdziale 2 p.n. Zasiłek chorobowy określając prawo do zasiłku, przesłanki jego przysługiwania, ustalenie okresu, jego wysokość, wyłączenie tego prawa. Natomiast w rozdziale 10 zawarto przepisy dotyczące dokumentowania prawa do zasiłków i kontrolę orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 53 regulującym dowody niezdolności do pracy, w ust. 1 - przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny są zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7, albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6. Natomiast art. 55 określający treść i formę zaświadczenia lekarskiego; e-zwolnienia lekarskiego w ust. 1 stanowi, że zaświadczenie lekarskie jest wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zaś w świetle art. 55a dotyczącego profilu informacyjnego dla wystawiających zaświadczenia lekarskie - ust. 7 - w przypadku gdy wystawienie zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości podpisania zaświadczenia lekarskiego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wystawiający zaświadczenie lekarskie w dniu badania przekazuje ubezpieczonemu zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, zawierające dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 1-8 i 10, opatrzone jego podpisem i pieczątką. Dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 2, 3 i 10, oraz dane i informacje dotyczące daty urodzenia członka rodziny i stopnia jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 8, wystawiający zaświadczenie lekarskie uzyskuje od ubezpieczonego. Przenosząc te uwarunkowania prawne na niwę rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 6 Kpa statuującym zasadę praworządności - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zatem nakładanie określonego obowiązku działania na podmiot – stronę postępowania - winno mieć zakotwiczenie w konkretnej normie prawnej. Natomiast żadna z powyższych norm prawnych nie stanowi podstawy do nałożenia spornego w niniejszej sprawie obowiązku na stronę skarżącą wobec wadliwości przedłożonego przez pracownika zaświadczenia lekarskiego, które – jak akcentowała to Skarżąca – do chwili wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej nie zostało wprowadzone do systemu ZUS i nie odpowiadało aktualnym w dacie zdarzenia wymogom prawnym. Badanie zatem przez tut. Sąd legalności zaskarżonej decyzji obejmuje sprawdzenie jej zgodności z obowiązującymi w dacie danego zdarzenia ustalonymi przez prawodawcę obowiązkami pracodawcy w systemie prawa. Natomiast w tej sprawie, jak przyznał to sam organ w zaskarżonej decyzji, e-zwolnienia i nowe regulacje w tym zakresie zaczęły obowiązywać od 1 grudnia 2018 r. Natomiast praktyka ZUS nakazywała honorowanie druków L-4, niezgodnych z obowiązującymi przepisami. Jednak zdaniem składu orzekającego ani przywoływane normy, ani praktyka ZUS, wobec braku konkretności uzasadnienia kwestionowanych przez Stronę decyzji - nie mogą stanowić podstawy prawnej nałożenia na pracodawcę obowiązku uwzględniania nieaktualnego druku zaświadczenia lekarskiego, niezarejestrowanego i w konsekwencji nie mającego zakotwiczenia w obowiązującym systemie prawa. Zresztą organ nie wyjaśnił z czego powoływana praktyka wynika i na jakiej podstawie ma moc wiążącą także dla pracodawców. Również nie zawarł należytego uzasadnienia nałożenia spornego obowiązku skoro na datę ziszczenia się kwestionowanego przez Skarżącą obowiązku pracodawcy nie była dochowana ustawowa forma udokumentowania zdarzenia warunkującego obowiązek wypłaty wynagrodzenia oraz brak jego zarejestrowania w systemie, a wypłata na takiej podstawie wynagrodzenia choremu pracownikowi wiązałaby się z negatywnymi skutkami księgowo-podatkowymi dla Spółki. W toku więc ponownie przeprowadzonego postępowania organ w szczególności dokona powtórnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy tak aby uzasadnienie następnej decyzji było przekonujące i zawierające kompleksową analizę sytuacji Skarżącej. Stanowisko to winno być szczegółowo uzasadnione. Następnie organ weźmie pod uwagę opisane wyżej zasady orzekania w sprawie. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję. ----------------------- 1