III SA/Gl 743/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie gier losowych (kary pieniężnej dla urządzającego gry na automatach poza kasynem gry) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r., oddalającego skargę wnioskodawcy na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K., złożony został na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Druk urzędowego formularza PPPr został podpisany przez pełnomocnika z wyboru skarżącej spółki w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w chwili obecnej osiąga zysk umożliwiający kontynuowanie zatrudnienia na obecnym poziomie, natomiast rok 2013 zakończył się dla spółki stratą. Obecny stan finansowy spółki nie pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych, a tym bardziej wymierzonej kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada rachunek bankowy w Banku "A". Na rachunku tym, wg oświadczenia, brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Zaznaczyć należy, że w przedmiotowej sprawie, wnioskodawca składała już wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – wraz ze skargą inicjującą niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne. Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. tutejszy Sąd odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Postanowienie to jest prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie tutejszego Sądu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że postanowienie tutejszego Sądu z dnia 17 września 2014 r. jest prawomocne. Jest to wprawdzie orzeczenie sprzed roku, należy jednak stwierdzić, że wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił zmiany swojej aktualnej sytuacji majątkowej, ani tym bardziej jej pogorszenia. Co istotne, skarżąca spółka jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata – w całym niniejszym postępowaniu sądowym. Od fachowego pełnomocnika procesowego należałoby oczekiwać, że składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (w takim samym zakresie, jak poprzednio złożony) wykaże on zmiany w stanie majątkowym swojego mocodawcy, a w szczególności pogorszenie stanu majątkowego wnioskującej spółki w stosunku do stanu z września 2014 r. Tymczasem brak jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie. Należy stwierdzić, że oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza PPPr są dokładnie takie same, jak oświadczenia zamieszczone na druku urzędowego formularza złożonego w kwietniu 2014 r. (wraz ze skargą na decyzję organu celnego). Odnosi się to do wszystkich rubryk zawartych w urzędowym formularzu PPPr. W ocenie rozpoznającego przedmiotowy wniosek, sytuacja taka daje podstawę do stwierdzenie, że sytuacja wnioskującej spółki nie tylko nie uległa pogorszeniu, ale w ogóle nie uległa de facto żadnej zmianie od czasu prawomocnego rozstrzygnięcia ostatnio złożonego wniosku (stan na wrzesień 2014 r.). W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do tego, aby uwzględnić wniosek skarżącej. Jednocześnie w mocy pozostają wszelkie ustalenia dokonane w tym zakresie w prawomocnym postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 17 września 2014 r. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.