III SA/Gl 747/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej kwotę 300 (trzysta) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 3.789 zł, skarżący, działający w sprawie za pośrednictwem doradcy podatkowego z wyboru, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że została doprowadzona do trudnej sytuacji materialnej przez działania organu skarbowego. Zabezpieczony został cały jej majątek oraz zablokowano jej konta bankowe. Jedyny dochód, jaki skarżący uzyskuje, to dochód z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Złe warunku atmosferyczne spowodowały, że strona stanęła na skraju bankructwa. Dochód ten wynosi, wg jego oświadczenia, 5.000 zł netto miesięcznie. Na druku formularza PPF skarżący oświadczył, że pozostaje w trzyosobowym gospodarstwie domowym, w skład którego wchodzi jego dwóch synów: F. W. (3 lata) oraz A. W. (niespełna rok). Na jego majątek składa się nieruchomość rolna, w skład której wchodzą: ziemia orna (25 ha); łąki i pastwiska (60 ha); grunty leśne (2 ha); ziemia budowlana (5 ha). Wartość tych nieruchomości skarżący oszacował na 1.500.000 zł. Wnioskodawca oszacował swoje zobowiązania w sposób następujący: kredyt w Banku "A" (rata roczna – 12.000 zł); w "B" (rata roczna – 15.000 zł); "rata za ziemię" od Agencji Nieruchomości Rolnej (rata roczna – 20.000 zł); podatek od nieruchomości (rata roczna – 32.000 zł) oraz koszty utrzymania dzieci (12.000 zł w skali roku). Dokładnie taką samą sytuację majątkową przedstawił skarżący, składając wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (inicjującego postępowanie sądowe) w kwocie 7.577 zł. Wniosek ten wpłynął do tutejszego Sądu w dniu [...] r. Referendarz sądowy wniosek powyższy uwzględnił i postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 300 zł. W pozostałej części odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego poprzedzone zostało wezwaniem strony do uzupełnienia oświadczeń złożonych na druku urzędowego formularza PPF i uprawdopodobnienia złożonych oświadczeń. Postanowienie powyższe stało się prawomocne i skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł (w dniu [...] r.). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku D. W., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Podkreślić należy, że skarżący przedstawił na druku urzędowego formularza PPF (wpłynął do Sądu w dniu [...] r.) swoją sytuację dokładnie tak samo, jak na druku PPF złożonym w [...] r. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenia niczym się nie różnią. Wynika z tego, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od stanowiska w kwestii zdolności do poniesienia opłaty sądowej, wyrażonego w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2017 r. Z treści urzędowego formularza wynika bowiem, że strona przywołała te same argumenty, które były już przedmiotem analizy w złożonym uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. To z kolei oznacza, że aktualna pozostaje argumentacja zawarta w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2017 r., gdyż rozpoznający sprawę nie doszukał się podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy w postaci pełnego zwolnienia z kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego, skarżący powinien być w stanie wygospodarować kwotę 300 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Kwota ta stanowi mniej niż 8 % kwoty, którą skarżący byłby zobowiązany uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sytuacji, w której jego wniosek zostałby całkowicie oddalony. Uiszczenie takiej kwoty nie powinno narazić skarżącego i jego rodziny na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.