III SA/Gl 749/04

Dnia 20 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA Krzysztof Tragoński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 roku sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego: oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960), orzekł o wymeldowaniu R. L. z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w dniu [...] 2003 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania R. L.. Podstawę do wszczęcia postępowania stanowiła informacja przekazana przez Prokuraturę Rejonową w P., z której wynikało, iż R. L., chociaż jest zameldowany na pobyt stały w B. przy ul. [...], to nie przebywa tam od ponad 2 lat, a jego miejsce pobytu nie jest znane. Informacje te zostały potwierdzone zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym (przesłuchania świadków, oględziny lokalu, kontrola meldunkowa), a zatem spełnione zostały przesłanki, wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do wymeldowania R. L. z pobytu stałego pod wyżej wskazanym adresem. W odwołaniu od tej decyzji R. L., domagając się jej uchylenia podniósł, iż została ona wydana na podstawie niewiarygodnych dowodów. Wyjaśnił, iż nie wie jakie były motywy działania Prokuratury Rejonowej w P., która zainicjowała wszczęcie postępowania. Prezydent Miasta B. wydając decyzję oparł się na zeznaniach świadków J. J. oraz K. K., którzy nie mogą być uznani za wiarygodnych. Pierwszy z nich nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...], ani w jego okolicy i jest nieznany mieszkańcom pobliskich nieruchomości, a więc nie mógł go widzieć, ani też twierdzić, że nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Drugi z nich jest osobą nadużywającą alkoholu i nie mającą bliższej styczności z mieszkańcami osiedla, a zatem jego wiarygodność jest wątpliwa. Następnie wskazał, że jego egzystencja jest ściśle związana z zameldowaniem na pobyt stały przy ul. [...], gdzie znajdują się jego rzeczy osobiste, a przebywa tam tak często jak pozwala mu na to aktualnie wykonywana praca zawodowa, którą wykonuje poza miejscem stałego zamieszkania. Pozbawienie go zameldowania na pobyt stały może doprowadzić do tego, że stanie się człowiekiem bezdomnym. Dodał, że regularnie odwiedza swoje miejsce zamieszkania i tam koncentruje swoje sprawy życiowe. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpatrywanej sprawie nastąpiło zdarzenie polegające na opuszczeniu przez osobę lokalu bez dokonania wymeldowania się. Nawiązując do ustalonego stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy przypomniał, że przesłuchana w charakterze świadka M. L. – matka R. L. - zeznała, że syn pracuje przy [...] w B., lecz nie zna dokładnego miejsca jego pobytu oraz, że nie stawił się do prowadzonego postępowania z uwagi na brak czasu. Ostatni raz w przedmiotowym lokalu był w dniu [...] 2003 r.. Nadto wskazała, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste syna, a jego czasowa nieobecność wiąże się z pracą. Świadkowie S. C. oraz E. S. zeznali, że R. L. nie opuścił na trwałe mieszkania przy ul. [...], ponieważ posiada tam rzeczy osobiste, a jego nieobecność w tym mieszkaniu wiąże się z wykonywaną pracą. R. L. w wyjaśnieniach przesłanych do organu pierwszej instancji oświadczył, że często przyjeżdża do domu, a ostatni raz był w nim od [...] 2003 r. na okres świąt. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków sąsiedzi J. I. oraz K. K., oświadczyli, iż nie widują R. L. w budynku przy ul. [...] w B. od około 2 lat. Fakt nie przebywania w przedmiotowym lokalu potwierdziła Prokuratura Rejonowa w P. pismem z dnia [...] 2003 r.. Z jej ustaleń wynika, że R. L. od ponad 2 lat nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a jego miejsce pobytu nie jest znane. Natomiast [...] Komisariat Policji w B. poinformował organ meldunkowy o złożeniu przez matkę R. L. - zamieszkującą również w B. przy ul. [...]- zeznań, z których wynika, że syn sporadycznie ją odwiedza, przy czym miejsca pobytu R. L. nie ustalono. Przed podjęciem decyzji w przedmiocie wymeldowania organ pierwszej instancji prawidłowo zawiadomił R. L. o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami sprawy, lecz on z możliwości takiej nie skorzystał. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Wojewoda [...] uznał, że R. L. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie prowadzi w nim swego centrum życiowego, przy czym nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z niego najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Powyższa decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez R. L., który wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że organ pierwszej instancji powołał się na zeznania J. J., zaś w zaskarżonej decyzji powołano się na zeznania J. I., który nie może wiarygodnie stwierdzić, czy skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu. Podobnie K. K. nie może być uznany za wiarygodnego świadka, bowiem nadużywa alkoholu. Uwzględniono tylko zeznania świadków, którzy zeznawali na jego niekorzyść, natomiast zeznania świadków potwierdzające jego wersję zostały potraktowane marginalnie. Niejasną i wręcz nieprawdziwą jest kwestia złożenia zeznań przez M. L. przed "funkcjonariuszami Policji". Została ona bowiem przesłuchana nie przez funkcjonariuszy Policji, lecz tylko przez dzielnicowego, zaś stwierdzenie, że skarżący przebywa w przedmiotowym lokalu sporadycznie jest oczywistą nieprawdą. Skarżący podkreślił, że jego życie tak materialne jak i uczuciowe skoncentrowane jest w domu rodzinnym, a jedynie konieczność pracy zawodowej uniemożliwia mu regularne przebywanie w domu, bowiem podejmuje dorywcze prace, nierzadko z dala od miejsca zamieszkania. Oświadczył, że jego stwierdzenie, iż podejmuje pracę poza miejscem zamieszkania potwierdza fakt, że nie nosił się z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania, a co za tym idzie wymeldowania się z miejsca stałego pobytu. Nadto zwrócił uwagę, że charakter wykonywanej przez niego pracy związany jest z częstym przemieszczaniem się i przebywaniem w miejscach znacznie oddalonych od ośrodków administracji, a to poważnie utrudnia zameldowanie na pobyt czasowy. Na koniec skarżący oznajmił, że pozbawienie go miejsca stałego pobytu uczyni z niego człowieka bezdomnego i uniemożliwi mu normalną egzystencję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji –" organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że R. L. opuścił miejsce pobytu stałego, tj. lokal mieszkalny w B. przy ul. [...] i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zdaniem Sądu ocenie tej nie można zarzucić, iż została ona podjęta z naruszeniem przepisów art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zgodnie, z którym "organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" . Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W literaturze przedmiotu wskazano, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki [por.: B. Adamiak – "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd. C. H. Beck Warszawa 2000 r., str. 357 – 358, Wydanie 3]. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Przeprowadzone dowody z zeznań świadków nie dały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal. Świadkowie zamieszkujący również w tym lokalu, tj. M. L. oraz S. C. zeznali, że R. L. nie opuścił na trwale mieszkania przy ul. [...], a jego czasowa nieobecność w tym lokalu związana jest z pracą poza miastem B.. O podobnej treści złożyła zeznania E. S.. Z zeznań tych osób wynika, że w mieszkaniu tym znajdują się rzeczy należące do R. L., a ostatnio przebywał w nim we [...] oraz [...] 2003 r.. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków sąsiedzi J. I. ( w decyzji pierwszoinstancyjnej prawdopodobnie przez pomyłkę podano nazwisko J.) i K. K. zeznali, iż od około dwóch lat nie widują, aby R. L. wchodził lub wychodził z budynku przy ul. [...]. Nie można jednak zapominać, iż zgodnie z pismem Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] 2003 r., zawierającym wniosek o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, R. L. od około dwóch lat nie mieszka pod adresem B. ul. [...]. Do pisma tego dołączona została m.in. kopia pisemnej informacji z dnia [...] 2002 r., sporządzonej przez [...] Komisariat Policji w B., a skierowanej do Prokuratury Rejonowej w P., z której wynika, iż dotychczas przeprowadzone czynności nie doprowadziły do ustalenia miejsca pobytu R. L.. Natomiast z załączonej do akt sprawy informacji z Krajowego Rejestru Karnego, według stanu na dzień [...] r., wynika, że R. L. jest poszukiwany na podstawie listu gończego z dnia [...] r., wydanego przez Prokuraturę Rejonową w P.. Powyższe musi prowadzić do wniosku, że skarżący faktycznie opuścił miejsce stałego pobytu, przy czym nie dopełnił obowiązku powiadomienia o tym fakcie właściwego organu gminy. W przeciwnym razie nie byłoby potrzeby poszukiwania skarżącego listem gończym. Niezależnie od tego, z zeznań świadków wynika, że skarżący w przedmiotowym lokalu bywał sporadycznie, tj. we [...] i [...] 2003 r.. Natomiast on sam w skardze twierdzi, że następny pobyt w tym lokalu miał miejsce w czasie Świąt [...] w 2004 r.. Takich "wizyt" w żaden sposób nie można uznać za stałe zamieszkiwane w lokalu przy ul. [...] w B.. Przypomnieć przyjdzie, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach [art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...)]. Inaczej rzecz ujmując ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego ( por. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 - Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 719). Wyłączną zatem przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. Konsekwencja taka wynika z charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że pozostawienie w ewidencji ludności informacji, iż R. L. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w B., gdy faktycznie jak wyżej wykazano tylko sporadycznie tam przebywał, pozostawałoby w sprzeczności z funkcją jaką ma pełnić ewidencja ludności w zakresie rejestracji danych, wynikającą z wyżej przytoczonego przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). Reasumując dotychczasowe rozważania przyjdzie stwierdzić, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, przy czym wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie powiadomił o tym właściwego organu gminy( art. 15 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy). Istniały zatem podstawy do wszczęcia postępowania "z urzędu" i orzeczenia o wymeldowaniu R. L. z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. Takie zaś działanie organów orzekających doprowadziło do zaktualizowania danych, podlegających rejestracji w ewidencji ludności. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów tego typu naruszeń prawa – oddalił skargę R. L. w trybie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi.