III SA/Gl 749/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. postanowienie skarżąca spółka złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług firma jest na granicy upadłości i nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 0 zł. Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w kwocie (-) [...] zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie rachunek bankowy w [...] – nie ma na nim zdeponowanych żadnych środków finansowych. Na druku formularza PPPr zaznaczono, że stan środków pieniężnych w kasie spółki na dzień [...] r. wynosił [...] zł, a zobowiązania wynosiły [...] zł. Stałe wydatki firmy stanowią: czynsz (123 zł); księgowość (246 zł); internet (492 zł). wynosi [...] zł, zapasy towarów zamykają się w kwocie [...] zł. Zobowiązania długoterminowe wnioskodawcy wynoszą [...] zł; zobowiązania krótkoterminowe – [...] zł, natomiast należności spółki wynoszą w sumie [...] zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwano wnioskodawcę, między innymi, o raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała następujące dokumenty, o które była wzywana, w tym: zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 r.; deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2017 r. do sierpnia 2017 r.; rachunek zysków i strat oraz bilans za 2016 r. i wyciąg z rachunku bankowego za lipiec 2017 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy przedłożonych materiałów źródłowych nie wynika jednak, aby skarżąca w rzeczywistości spełniała przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest postanowienie organu podatkowego przedłużające termin zwrotu różnicy podatku od towarów i usług. W sprawach, w których przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postepowaniu administracyjnym (także podatkowym) pobiera, się co do zasady, wpis stały od skargi w kwocie 100 zł – na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. wynika, że spółka poniosła w ubiegłym roku podatkowym stratę w wysokości (-) [...] zł, przy czym przychód za ten rok wyniósł [...] zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu [...] zł. Odnośnie poniesionej straty związanej z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą należy stwierdzić, że nie należy utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. W tej sytuacji za ugruntowanym w doktrynie poglądem stwierdzić należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie by w ramach wspomnianych kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów takiej działalności, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej – jako element tej działalności – wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Z kolei planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 P.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. M. Kowalska, A. Malmu-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Z analizy nadesłanych do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że spółka osiąga regularnie wysoki obrót, wyrażający się kwotą podatku należnego, w granicach od [...] zł (lipiec 2017 r.) do [...] zł (czerwiec 2016 r.). Dane te wskazują na to, że spółka aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym. Podkreślić należy, że obrót nie jest tożsamy z przychodem (czy też dochodem) uzyskiwanym przez przedsiębiorcę, wskazuje jednak na jego aktywność i dynamikę w obrocie gospodarczym. Z deklaracji przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, że w ostatnim półroczu osiągała regularnie wysoki obrót i funkcjonowała aktywnie na rynku. Stwierdzić należy, że spółka nie jest objęta postępowaniem egzekucyjnym, a jednocześnie nie znajduje się w stanie upadłości. Z analizy sprawozdania finansowego wynika, że skarżąca posiadała na koniec ubiegłego roku kwotę [...] zł – kwota środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (bilans – aktywa obrotowe – inwestycje krótkoterminowe – środki pieniężne i inne aktywa pieniężne). Ponadto, co niezmiernie istotne, wnioskodawca nie nadesłała do akt sprawy raportów kasowych – pomimo tego, że pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania raportów kasowych spółki z ostatnich trzech miesięcy. Jest to istotny brak w zakresie materiału źródłowego, ponieważ raport kasowy wskazuje na dostęp podmiotu do tzw. "żywej gotówki". Analiza raportu pozwala stwierdzić, czy przedsiębiorca faktycznie dysponuje gotówką (a jeżeli tak, to w jakim rozmiarze), bądź pozwala stwierdzić, że podmiot ten nie dysponuje gotówką. Kolejnym istotnym mankamentem jest również brak w zakresie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez spółkę w [...]. Na druku urzędowego formularza PPPr spółka podała, że posiada rachunek w [...] o nr [...]. W tej sytuacji wezwano spółkę o nadesłanie wyciągów z tego rachunku, obrazujących dokonane w jego ramach operacje w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt nadesłano tymczasem wyciąg z rachunku bankowego z lipca 2017 r., o nr [...], prowadzonego przez podmiot: "A" Sp. z o.o. w S. Z powyższego wynika, że w sprawie występują istotne braki w zakresie udokumentowania dostępu wnioskodawcy do tzw. żywej gotówki. W aktach brak jest bowiem w ogóle raportu kasowego spółki, natomiast nadesłany wyciąg z rachunku bankowego (tylko i wyłącznie za jeden miesiąc), jest to inny numer rachunku, niż ten, który został określony na druku formularza PPPr. Brak jest więc w aktach sprawy wyciągu z rachunku bankowego, którego numer został wskazany na druku formularza PPPr. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.