III SA/Gl 750/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w osobie J. P. W uzasadnieniu powyższego podała, że jest na granicy upadłości z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Wprawdzie posiadany przez nią majątek szacuje się na 166.073,11 zł, niemniej jednak w ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę rzędu 2.567.453,72 zł. Podobnie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan jej rachunków bankowych prowadzonych w B i C wynosił: (-) 53,54 zł i 401,47 zł, podczas gdy zgromadzone na dzień 31 sierpnia 2016 r. w kasie Spółki środki pieniężne wynosiły 350,53 zł. Kwota ta według dokonanego wyliczenia nie będzie wystarczająca nie tylko na opłacenie stałych wydatków w postaci: czynszu (1.300,00 zł), księgowości (200,00 zł), internetu i telefonu (680,00 zł), ale również na spłatę zobowiązań, gdyż te wynoszą 125.213,77 zł, jako że od początku bieżącego roku nie wypracowano zysku tylko poniesiono stratę rzędu 26.570,24 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 7 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą Spółkę do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - podanych wyżej danych poprzez nadesłanie: - wyciągów bądź wydruków z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - uwierzytelnionej kserokopii sprawozdania finansowego Spółki za 2015 r. (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej); - zeznania podatkowego za 2015 r.; - uwierzytelnionych kserokopii deklaracji VAT-7, ewidencji środków trwałych oraz raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie to doręczono pod wskazany adres 17 października 2016 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu, o ile ta wykaże, tj. udowodni, przedstawi w sposób przekonujący, unaoczni (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy więc od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Dlatego też jego bierność w tym zakresie postrzegana jest jako nienależyte wykazanie przewidzianej w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka uchyliła się od wykonania wezwania z dnia 7 października 2016 r. Do dnia dzisiejszego nie nadesłała bowiem sprawozdania finansowego za 2015 r., a także zeznania podatkowego za ten okres, wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych, czy deklaracji VAT składanych w tym okresie, a nadto prowadzonej ewidencji środków trwałych. W tej sytuacji weryfikacja złożonego przez nią oświadczenia nie była możliwa. Przyjąć zatem należało, że dopóki skarżąca Spółka nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia 7 października 2016 r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Powyższa okoliczność nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.