III SA/Gl 751/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1679/2022/16112 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 14 listopada 2022r., nr SKO.K/41.3/1679/2022/16112, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, SKO) po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji) z 5 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kat. B, nr [...], utrzymało w mocy ww. decyzję. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta R., decyzją z 7 maja 2020 r., nr [...], skierował skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 z późn. zm.) oraz § 4 pkt 8, 11 i 12 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców z dnia 17 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 250). Zgodnie z pouczeniem, strona zobowiązana została do przedstawienia Prezydentowi Miasta orzeczenia lekarskiego w terminie 3 miesięcy licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID. Decyzją z 14 lipca 2020 r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Ostateczna decyzja SKO była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na skutek skargi strony. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 marca 2025 r., sygn. II GSK 2057/21 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku tut. Sądu z 21 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Gl 1211/20 oddalającego skargę na ww. decyzję SKO z 14 lipca 2020 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Organ I instancji 21 lipca 2022 r. wszczął postępowanie w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, zakończone decyzją z 5 września 2022 r., w której orzekł w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii B o nr [...] wydanego [...] r. przez Prezydenta Miasta R. z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący zarzucił, że jest niesłuszna i została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego naruszone zostały art. 11 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zaufania strony do władzy publicznej, jak również art. 39 k.p.a. poprzez niewłaściwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania mającego na celu wydanie powyższej decyzji, a także art. 268 a k.p.a. wskutek jego niewłaściwego zastosowania. SKO stwierdziło, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w ustawowym terminie. Dalej, wskazało, że zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1212), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy: pkt 3 - osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Zatrzymanie prawa jazdy uzależnione jest: zatem po pierwsze, od skutecznego skierowania kierowcy na wskazane badanie lekarskie (o skutecznym skierowaniu można natomiast mówić w przypadku istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej taki obowiązek na kierującego pojazdem) oraz po drugie, od niewykonania ww. obowiązku w terminie ustawowym określonym przepisami prawa. SKO wskazało, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a cyt. ustawy nie ma charakteru fakultatywnego, to znaczy, że nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ stwierdził, że ostateczna decyzja SKO z 14 lipca 2020 r. w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów została doręczona stronie 27 lipca 2020 r. i od tej daty rozpoczął bieg termin do poddania się wymaganym badaniom lekarskim i przedłożenia orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami (art. 101 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). Jak stanowił art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami - osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub 3, jest obowiązana do: poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; i przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Wskazać należy, że termin 3 miesięcy ma charakter materialnoprawny, a w związku z tym nie podlega on przywróceniu czy też przedłużeniu. Jego uchybienie rodzi skutek prawny w postaci obowiązku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Skarżący nie poddał się wymaganym badaniom lekarskim i nie przedłożył orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, wobec czego Kolegium stwierdziło, że skoro strona nie wykonała w terminie ustawowym nałożonego na nią decyzją Kolegium z 14 lipca 2020 r. obowiązku - zatrzymanie dokumentu prawa jazdy jest w pełni uzasadnione i Kolegium nie mogło uwzględnić odwołania. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że okoliczności podniesione w odwołaniu w żaden sposób nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego. Za nieuzasadniony uznać trzeba zarzut, jakoby organ I instancji naruszył art. 39 k.p.a. Postępowanie w sprawie zatrzymania kierującemu prawa jazdy jest nowym, odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania o skierowanie skarżącego na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów. Wobec powyższego - w momencie jego wszczęcia - nie obowiązywała w nim forma doręczeń stosowana na wniosek Strony w postępowaniu o skierowanie na badania lekarskie. Słusznie zatem organ I instancji zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania kierującemu prawa jazdy wystosował do strony na piśmie utrwalonym w postaci papierowej. Zgodnie z art. 39' k.p.a. w przypadku doręczenia drogą elektroniczną pisma doręczane są stronie na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych albo na adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczania elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych. Skarżący nie spełnił powyższych warunków, jako że nie wskazał adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych ani nie złożył do organu podania za pomocą adresu do doręczeń elektronicznych powiązanego z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczania elektronicznego. Dlatego też zawiadomienie o wszczęciu postępowania mającego na celu wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy zostało doręczone za pośrednictwem operatora pocztowego, a jego odbiór został przez stronę potwierdzony. Za równie nietrafny uznał zarzut, że w związku ze śmiercią Prezydenta Miasta R. wygasły udzielone przez nią upoważnienia i pełnomocnictwa. Decyzje administracyjne są bowiem wydawane w imieniu organu, który udziela odpowiedniego upoważnienia (art. 268a k.p.a.), a nie w imieniu osoby pełniącej daną funkcję lub zajmującej odpowiednie stanowisko. Pełnomocnictwa (upoważnienia administracyjne) są udzielane przez organ i brak osoby fizycznej wykonującej funkcje organu (np. wskutek śmierci) nie znosi samego organu i nie wpływa na ważność upoważnień do czasu, gdy nie zostaną one uchylone lub zmienione przez piastuna organu. Dopiero zniesienie organu administracyjnego powoduje utratę mocy udzielonego upoważnienia. Zasada taka znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W skardze, skarżący zarzucił organowi, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna oraz wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Dalej zarzucił nierozpoznanie całości odwołania oraz potraktowanie istotnych zarzutów zawartych w odwołaniu strony w sposób dowolny poprzez ich pominięcie (przemilczenie). Skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji w przedmiocie zatrzymania stronie prawa jazdy, od której strona odwołała się do SKO została wydana na skutek prowadzonego wcześniej i niezakończonego prawomocnie, postępowania, w którym organ I instancji decyzją [...] skierował stronę na badania lekarskie. Istotną częścią wydania tamtej decyzji jest pouczenie udzielone stronie, które stanowi, że strona jest obowiązana przedstawić Prezydentowi Miasta orzeczenie w terminie 3 miesięcy licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID. Tymczasem organ I instancji nie zastosował się do treści własnego pouczenia i wydał decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem przez skarżącego orzeczenie lekarskiego - jest to jedyna przyczyna, dla której organ I instancji wydał rzeczoną decyzję. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu w piśmie procesowym z 26 czerwca 2023 r. podzielił stanowisko i zarzuty skarżącego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. W szczególności podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. oraz art. 10 §1 k.p.a. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi uznając podniesione zarzuty za nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. SKO podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Postanowieniem z 17 lipca 2023 r. Sąd zawiesił postępowanie na wniosek strony skarżącej do czasu zakończenia postępowania w zakresie skierowania na badania lekarskie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a ponadto nie narusza przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest ocena legalności zaskarżonej decyzji SKO z 14 listopada 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie zatrzymania stronie prawa jazdy wobec nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1210, dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Termin do przedstawienia orzeczenia lekarskiego wynosi 1 miesiąc od doręczenia zobowiązanemu informacji o obowiązku poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, o czym stanowi art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy. Z cytowanych przepisów wynika, że decyzja starosty ma charakter związany, na co wskazuje użycie sformułowania "starosta wydaje decyzję", a nie "może wydać". Słusznie skarżący podnosi, że decyzja Prezydenta Miasta R. z 7 maja 2020 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie zawierała pouczenie o przedstawieniu organowi orzeczenia lekarskiego w terminie 3 miesięcy licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID. Jest to alternatywa rozłączna, co oznacza, że jedna opcja wyklucza drugą. To pouczenie wprawdzie, jak wynika z zaskarżonej decyzji, umknęło uwadze organowi odwoławczemu, jednak nie ma to żadnego wpływu na wynik sprawy. Powszechnie wiadomo, że stan epidemii COVID został zniesiony 16 maja 2022 r., a 1 lipca 2023 r. zniesiono stan zagrożenia epidemicznego. Decyzja organu I instancji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy została wydana 5 września 2022 r., a zatem od ww. daty zniesienia epidemii tj. 16 maja 2022 r. upłynął trzymiesięczny termin do przedstawienia organowi orzeczenia lekarskiego. Skoro skarżący takiego orzeczenia w wyznaczonym terminie nie przedstawił, to zasadnie organy obu instancji uznały, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wprawdzie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy postanowieniem z 21 lipca 2022 r. tj. przed upływem ww. trzymiesięcznego terminu od czasu zniesienia epidemii COVID, ale skarżący osobiście odebrał to postanowienie wraz z pouczeniem, o którym mowa w art. 10 §1 k.p.a. W piśmie z 8 sierpnia 2022 r. skarżący skorzystał z możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Zatem to uchybienie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, które nastąpiło już po upływie trzymiesięcznego terminu od zniesienia stanu epidemii i nie pozbawiło skarżącego możliwości udziału w postępowaniu. Decyzja SKO z 14 lipca 2020 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie jako ostateczna w postępowaniu administracyjnym podlegała wykonaniu w ww. terminie niezależnie od jej dalszej sądowej kontroli. Decyzja organu I instancji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy została wydana 5 września 2022 r., a zatem od ww. daty zniesienia epidemii tj. od 16 maja 2022 r. należy liczyć trzymiesięczny termin do przedstawienia organowi orzeczenia lekarskiego. Skoro skarżący takiego orzeczenia w tym terminie nie przedstawił, to zasadnie organy obu instancji uznały, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Nieuzasadnione okazały się zatem podniesione przez skarżącego i jego pełnomocnika w skardze i piśmie procesowym z 26 czerwca 2023 r. zarzuty niewyjaśnienia stanu faktycznego czy prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do organu. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera konieczne elementy, o których mowa wart. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Rozstrzygnięcie o kosztach pełnomocnika z urzędu pozostawiono referendarzowi sądowemu.