III SA/Gl 752/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu podatku w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że jest na granicy upadłości z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Nie posiada żadnych składników majątku ani środków pieniężnych. W ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę rzędu [...] zł. Dlatego też na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo jej rachunku bankowego prowadzonego w [...] wynosiło 0,00 zł, podczas gdy opłaty stałych wydatków to [...] zł, a zobowiązania to [...] zł i [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2016 r., a nadto wprowadzenie do sprawozdania finansowego z tego okresu; - wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w [...], gdzie saldo końcowe na dzień [...] r., [...] r. i [...] r. wynosiło [...] zł; - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016 r. oraz deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące (czerwiec, lipiec, sierpień 2017 r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu, o ile ta wykaże, tj. udowodni, przedstawi w sposób przekonujący, unaoczni (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy więc od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych w 2016 r. skarżąca Spółka poniosła stratę rzędu [...] zł (vide: bilans). Ta jednak jak ustalono z rachunku zysków i strat spowodowana była nadwyżką ponoszonych wydatków nad uzyskanym przychodem, który w tym okresie obejmował przychody ze sprzedaży: [...] zł, przychody operacyjne: [...] zł oraz przychody finansowe [...] zł, łącznie [...] zł (vide: wiersze A, D i G rachunku zysków i strat), a zatem dla celów podatkowych strata ta została zaksięgowana jako kwota [...] zł, czyli różnica pomiędzy przychodem wynoszącym [...] zł, a kosztami jego uzyskania rzędu [...] zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). W tej sytuacji w ślad za ugruntowanym w doktrynie poglądem stwierdzić należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie aby w ramach wspomnianych wyżej kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów takiej działalności, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej – jako element tej działalności – wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Z kolei planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowaniem jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Wprawdzie w roku 2015 skarżąca Spółka również poniosła stratę i to w kwocie znacznie większej, albowiem ta wynosiła [...] zł (vide: bilans). Niemniej jednak ta stanowiła różnicę pomiędzy przychodami rzędu [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: wiersz A, D i G rachunku zysków i strat) a kosztami ich uzyskania, które zaksięgowano na poziomie [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: wiersz B, E i H). Powyższe dane w zestawieniu z poniesionymi w 2016 r. wydatkami rzędu [...] zł (vide: zeznanie CIT-8) rodzą istotne pytanie jakie jest pochodzenie wskazanych wyżej kwot, skoro zgromadzone na koniec roku 2015 w kasie Spółki i na rachunkach bankowych środki wynosiły [...] zł (vide: bilans), a wypracowane w 2016 r. przychody zamykały się w kwocie [...] zł (vide: zeznanie CIT-8). Dotyczy to również dokonanych w czerwcu, lipcu i sierpniu 2017 r. nabyć towarów i usług (vide: poz. 45 deklaracji VAT), skoro saldo końcowe na rachunku bankowym w [...] za lipiec, sierpień i wrzesień wynosiło [...] zł. A ponieważ raporty kasowe Spółki nie zostały do akt przedłożone, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania, przyjąć należało, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób wystarczająco przekonywujący jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.