III SA/Gl 752/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu podatku w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego po raz kolejny wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że jest na granicy upadłości z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Nie posiada żadnych składników majątku ani środków pieniężnych (vide: rubryka nr 9 formularza), albowiem jej rachunki bankowe zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Co więcej w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 1.142.381,33 zł, podczas gdy opłaty stałych wydatków to 653,00 zł, a zobowiązania to nie tylko kwota 726.654,94 zł, ale i 41.856,99 zł. Dlatego też zaprzestała prowadzenia działalności. Ponieważ powyższe uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą Spółkę do przedłożenia w terminie siedmiu dni następujących dokumentów: - wyciągów bądź wydruków z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w okresie od października 2017 r. do stycznia 2018 r.; - zeznania podatkowego Spółki za 2017 r.; - sprawozdania finansowego Spółki za 2017 r. (tj. bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat); - deklaracji VAT składanych od września 2017 r. do stycznia 2018 r. wraz z raportami kasowymi z tego okresu; - wskazujących czy Spółka zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą, czy też złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości i w zależności od udzielonej odpowiedzi przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających podane w tym zakresie dane odnoszące się do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej; - potwierdzających, iż wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ze wskazaniem składników majątku, do których zostało ono skierowane. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono pod wskazany adres [...]r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) jest kolejnym złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Takim orzeczeniem jest niewątpliwie wydane 25 października 2017 r. postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, które tut. Sąd utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. To bowiem odnosi się do należnych w sprawie kosztów sądowych, co do których strona ponownie ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało ocenić, czy sytuacja skarżącej Spółki w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku uległa zmianie w takim stopniu, iż uzasadnione jest zastosowanie przewidzianej w art. 165 ustawy p.p.s.a. regulacji prawnej. Chodzi tu w szczególności o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony (na jej pogorszenie), a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania, czyli takie, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131). W ocenie rozpoznającego wniosek te w niniejszej sprawie nie zostały wykazane. Wprawdzie w treści złożonego obecnie wniosku poinformowano, że Spółka zaprzestała prowadzenia działalności, niemniej jednak powyższe z dołączonego do wniosku odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynikało (vide: rubryka nr 8 działu 6). Dlatego też pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą Spółkę do nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających podane w treści wniosku dane, a nadto zaktualizowania jej kondycji finansowej, jako że z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu – wynikało, że kolejne deklaracje VAT-7 to jest za październik i listopad 2017 r. do akt o sygn. III SA/Gl 979/17 przedłożyła. Co więcej w roku 2017 – jak ustalono z tychże akt - dokonywała nabyć towarów i usług (vide: deklaracje VAT od czerwca do sierpnia oraz za październik i listopad), jak również dostaw na kwotę 4.405,00 zł (vide: deklaracja za czerwiec), była zatem zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych za ten okres oraz raportów kasowych, jako że saldo środków zgromadzonych w "D" na dzień [...] r., [...] r. i [...] r. nie uległo zmianie lecz wynosiło 0,53 zł. Dokumenty te, podobnie jak zeznanie podatkowe z tego okresu, mimo wezwania w tym zakresie, nie zostały jednak nadesłane. W tej sytuacji nie można mówić o zmianie okoliczności sprawy, bo skoro podane w treści złożonego obecnie formularza dane księgowe odpowiadały zawartym w poprzednim wniosku informacjom, które przesądziły o odmowie przyznania prawa pomocy, przyjąć należało, że nie wykazano zmian w zakresie dotychczasowych okoliczności faktycznych odnoszących się do wnioskodawcy, co oznacza, że zawarta w postanowieniu z 25 października 2017 r. argumentacja pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia. Rozstrzygnięcie to ma nadal moc obowiązującą, gdyż rozpoznający sprawę nie doszukał się podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Podobnie art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem czy referendarzem sądowym w tym zakresie, albowiem prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżąca Spółka nie nadeśle żądanych dokumentów źródłowych jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.