III SA/Gl 759/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku Ł.F. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że jest ojcem dwójki małoletnich dzieci do lat [...]. Ich miesięczne utrzymanie to koszt ok. 2.800,00 zł, w tym żłobek. Dodatkowo ponosi opłaty za tzw. media oraz raty zaciągniętego kredytu w wysokości 250,00 zł, gdyż partnerka, z którą zamieszkuje przebywa na urlopie macierzyńskim, a jej miesięczne dochody to ok. 1.200,00 zł. Natomiast prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi zyski rzędu ok. 4.000,00 zł miesięcznie. Poza samochodem marki Audi A6 rocznik 2003, którego jest współwłaścicielem, innych składników majątku nie posiada. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania: - zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym jako adres zamieszkania; - dokumentów źródłowych potwierdzających, iż skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Audi A6 rocznik 2003 ze wskazaniem jego wartości; - odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - składanych przez skarżącego i jego konkubinę zeznań podatkowych za 2015 r.; - dokumentów obrazujących wysokość zaciągniętych kredytów, ich oprocentowanie, wielkość płaconych rat oraz przewidywany termin spłaty; - wyciągów bądź wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - dokumentów źródłowych wskazujących na jakim etapie jest prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne i do jakich składników majątku zostało ono skierowane; - odpisów bądź uwierzytelnionych kserokopii deklaracji VAT składanych za ostatnie trzy miesiące w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, a także prowadzonych za wskazany okres dokumentów księgowych w postaci: ksiąg handlowych, podatkowej księgi przychodów i rozchodów czy ewidencji przychodów i wydatków, jak również raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych; - dokumentów potwierdzających wysokość pobieranego przez konkubinę zasiłku macierzyńskiego, a także innych świadczeń pobieranych na dzieci. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego 27 lipca 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły żadne dokumenty, o nadesłanie których skarżący był wezwany. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia 15 lipca 2016 r., stąd weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu spowoduje uiszczenie należnego wpisu sądowego, albowiem złożone oświadczenie nie zawierało informacji o ponoszonych wydatkach dotyczących kosztów utrzymania mieszkania, które jak wskazano, przecież są ponoszone. A ponieważ to w interesie samego skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny. Również w jego interesie jest poparcie zawartych w nim twierdzeń stosownymi dokumentami. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego też brak dokumentów źródłowych obrazujących rzeczywistą sytuację rodzinną i finansową wnioskodawcy uniemożliwiał rozpoznającemu sprawę jednoznaczne stwierdzenie, czy spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Tym bardziej, że dokonując zestawienia wymienionych w rubryce nr 10 dochodów z oszacowanymi w rubryce nr 11 kosztami utrzymania dwójki małoletnich dzieci nie sposób było uznać, aby skarżący kwalifikował się do osób ubogich lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.440,00 zł. Nie każdy bowiem wydatek, który jest subiektywnie postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Dotyczy to w szczególności wydatków zaliczanych do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi w związku z prowadzoną działalnością oraz rat zaciągniętych kredytów, albowiem warunki, na podstawie których zostały one przyznane i mogą być renegocjowane nie zostały podane. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby zasługiwał na dofinansowanie z budżetu Skarbu Państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. A ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich informacji i dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie bądź poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zwłaszcza, że ten korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.