III SA/Gl 761/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej również Organem odwoławczym lub Organem II instancji) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. (w dalszej części uzasadnienia określanego także jako Organ I instancji) z [...]r., nr [...]. W tym orzeczeniu nieostatecznym, Organ I instancji odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego H. J. (zwanemu dalej Wnioskodawcą, Stroną lub Skarżącym). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a także poprzedzające ją rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta zapadły w następującym stanie faktycznym. Skarżący wystąpił o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego (miało to miejsce [...]r.), a informacje zawarte w złożonym wniosku oraz ustalenia poczynione w oparciu o dowody z dokumentów pozwoliły Organowi I instancji na stwierdzenie istotnych okoliczności sprawy. Składało się na nie m.in. to, że Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie o powierzchni 31,23 m² oraz jego dochody za ostatnie 3 miesiące wynoszą łącznie [...] zł. (miesięcznie [...] zł.). Do kwoty tej nie wliczono jednak dodatku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł. Z kolei, łączna kwota wydatków Strony ponoszonych przez nią w ostatnim miesiącu na mieszkanie, potwierdzona przez zarządcę, wyniosła wg Organu I instancji [...] zł. Jednocześnie wskazano, że normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego dla jednej osoby kształtuje się na poziomie 35 m². Biorąc pod uwagę wszystkie te dane, Organ I instancji odmówił przyznania Wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego. Stało się tak przez wzgląd na zbyt wysoki poziom dochodu Strony w relacji do wysokości jej okresowych wydatków na mieszkanie. Do takiej konstatacji doprowadziło Prezydenta Miasta następujące rozumowanie. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r, o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734), dodatek mieszkaniowy przysługuje co do zasady osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tego aktu prawnego, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującym w dniu złożenia wniosku. Stosownie zaś do postanowień art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35 m2. Tym samym, w przedmiotowej sprawie nie została ona przekroczona, albowiem w przypadku Wnioskodawcy kształtuje się ona na poziomie 31,23 m². Jednocześnie, odnosząc się do poziomu dochodów Skarżącego w relacji do ustawowych wymogów przyznania dodatku mieszkaniowego wyartykułowano, że najniższa emerytura, w chwili rozstrzygania wynosi [...] zł., a 175% tej kwoty to [...] zł. Dochód miesięczny Wnioskodawcy, wynoszący [...] zł nie przekracza więc maksymalnej dopuszczalnej kwoty dochodu. Kształtuje się on natomiast na poziomie wyższym niż 150 % kwoty najniższej emerytury ([...] zł.). Ustalenia te miały znaczenie przez wzgląd na treść regulacji prawnej zawartej w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt. 1 tego aktu prawnego, jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym. Tym samym, w opisanej sytuacji, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego ( tj., w przypadku Skarżącego – [...] zł.), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % dochodów gospodarstwa domowego (w stanie faktycznym dotyczącym Strony, w jej gospodarstwie jednoosobowym – [...] zł.). W przedmiotowej sprawie kwota obliczonego dodatku mieszkaniowego ma więc wartość ujemną, jest to – [...] zł. ([...] zł. – [...] zł. = - [...] zł.) i z tego powodu Prezydent Miasta odmówił przyznania wspomnianego świadczenia. W odwołaniu od nieostatecznej decyzji administracyjnej, Wnioskodawca wskazał, że się z nią nie zgadza. Uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zarzucił zaś, że jest wadliwe, błędne, szkodliwe, niebezpieczne, a także niezgodne z prawem, sprawiedliwością, stanem faktycznym i prawdą. Ponadto, Skarżący zarzucił, że jego renta inwalidzka i emerytura są zaniżone oraz określił krąg podmiotów, które go oszukują. Dodatkowo, Wnioskodawca zwrócił się o zasądzenie zwrotu kosztów na jego rzecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podzieliło zapatrywanie Organu I instancji i dlatego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia było identyczne, jak uzasadnienie nieostatecznej decyzji administracyjnej. To z kolei stało się implikacją dla wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W piśmie tym, Wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ja decyzji Organu I instancji. Jednocześnie, sformułował on zarzut niewłaściwego ustalenia jego dochodu i wywiódł wniosek, że dodatek mieszkaniowy mu przysługuje. Odpowiadając na te zarzuty i ustosunkowując się do sformułowanego wniosku, Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Czyniąc to, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło dotychczasowa argumentację, a także zwróciło uwagę na fakt, że dochody Skarżącego zostały ustalone zgodnie z jego oświadczeniem. Podczas rozprawy, która odbyła się w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym 7 lutego 2019 r. Skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego, działającego jako pełnomocnik z urzędu. Wspomniany podmiot podtrzymał skargę, a także wniósł jak w piśmie procesowym stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy. We wspomnianym dokumencie zarzucono zaskarżonej decyzji obrazę art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 6 ust. 4 pkt 5 i 6 tego aktu prawnego oraz w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając racje Wnioskodawcy, jego pełnomocnik z urzędu zwrócił uwagę na – w jego przekonaniu – błędne ustalenia co do wysokości opłat na mieszkanie, ponoszonych przez Skarżącego. W piśmie procesowym przedstawionym podczas rozprawy wyartykułowano to, że zestawienie wysokości opłat za użytkowanie lokali nie obejmuje w szczególności kosztów zarządu nieruchomością, ponoszonych na rzecz spółdzielni mieszkaniowej, kosztów sprzątania, a także wydatków na utrzymanie części nieruchomości wspólnej. Dodatkowo, pełnomocnik Strony wskazał, iż wydatki, jakie ona ponosi zostały uwzględnione wybiórczo, gdyż ustalając koszty utrzymania lokalu nie wzięto pod uwagę wydatków Skarżącego ponoszonych na działalność społeczno – oświatowo – kulturalną, prowadzona przez spółdzielnię mieszkaniową, wydatków na cele programu "Bezpieczne osiedle" oraz wydatków związanych z legalizacją wodomierzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W przekonaniu Sądu, uchybienie oddziałujące na treść decyzji zostało popełnione przez Prezydenta Miasta, a Organ odwoławczy go nie dostrzegł. Dlatego, uchyleniu podlegają decyzje organów administracyjnych obydwu instancji. Jak już wcześniej wskazywano, czynnikiem istotnym podczas ustalania, czy wnioskodawcy przysługuje dodatek mieszkaniowy, a jeśli tak, to jaka jest jego wysokość jest relacja pomiędzy wielkością dochodów gospodarstwa domowego a wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy. Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Pojęcie to zostało skonkretyzowane w dalszych przepisach wspomnianej ustawy. W art. 6 ust. 4 ustawy, ustawodawca stanowi bowiem, że wydatkami, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych są: 1) czynsz; 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej; 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną; 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego; 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego; 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych; 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Z kolei, ze wspomnianej kategorii pojęciowej, zdefiniowanej w art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyłączone są wydatki poniesione z tytułu: 1) ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów; 2) opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe (por. art. 6 ust. 4a ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Natomiast, w myśl art. 6 ust. 6 tego samego aktu prawnego, jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się: 1) wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy; 2) opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu. Jak wyartykułował pełnomocnik z urzędu Skarżącego, różnego rodzaju wydatki, wskazane przez niego w jego piśmie procesowym złożonym podczas rozprawy, nie zostały wzięte pod uwagę podczas ustalania, czy Wnioskodawcy przysługuje dodatek mieszkaniowy (a także, jaka jest jego wysokość). W tym zakresie wskazywano nie tylko na obrazę art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale i na naruszenie art. 6 ust. 4 pkt 5 i 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednocześnie, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (dokumentu wystawionego przez spółdzielnie mieszkaniową – zestawienia wysokości opłaty /załącznik nr 7/ oraz kalkulacji dokonanej przez Organ I instancji /załącznik nr 5/) pozwala zauważyć, że Organ I instancji nie dokonał ustaleń wielkości wydatków - świadczeń okresowych ponoszonych przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, zgodnych z systematyką i treścią art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zarazem, część wydatków, tj. wartości wskazane przez pełnomocnika Skarżącego, nie została uwzględniona w kalkulacji Organu I instancji (por. załącznik nr 5, znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego). W przekonaniu Sądu te właśnie okoliczności wymagają zbadania podczas ponownego rozpatrywania sprawy. Organ I instancji powinien – biorąc pod uwagę treść art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a także z uwzględnieniem dyspozycji art. 6 ust. 6 tego samego aktu prawnego - ustalić wielkość wydatków Skarżącego. W oparciu o to możliwe będzie sformułowanie nowej decyzji w sprawie wniosku Strony o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji. Stało się tak na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – zwanej dalej p.p.s.a.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a.