III SA/Gl 765/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2007 r. sprawy ze skargi firmy A S.A. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] o nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] nr [...] odmawiającą "A" SA w Z. zwrotu należności celnych przywozowych określonych w zgłoszeniu celnym z dnia [...] o nr [...], na podstawie którego procedurą dopuszczenia do obrotu objęto 50 ton [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W podstawie prawnej powołanej na wstępie decyzji powołano art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60) w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne ( Dz.U. Nr 68, poz. 622 z 2004r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że wnioskiem z dnia [...] "A" S.A. wystąpiła do organu celnego o "zwrot cła" w wysokości [...] zł, w związku z dokonanym w dniu [...] wywozem reklamacyjnym (jakościowym) [...], pierwotnie dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym wg zgłoszenia celnego Nr [...] z dnia [...]. Wniosek ten, zgodnie z jego treścią, został złożony w trybie art. 248 § 1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, w formie pisemnej; bez wykorzystania do tego celu stosownego formularza. Pomimo wezwania Spółki w trybie art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie prawidłowo wypełnionego wniosku o zwrot cła zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz.U. Z 1999r. Nr 77, poz. 871) powyższy brak nie został usunięty. Powodem tego – w ocenie przedstawiciela Spółki - była okoliczność wywozu towaru po dniu [...], i tym samym utrata mocy przepisów Działu V ustawy Kodeks celny dot. procedury zwrotu cła. W wyniku kolejnego wezwania Spółka nadesłała dokumenty potwierdzające fakt odbioru zwróconego towaru przez dostawcę [...]. W konsekwencji powyższego Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił zwrotu należności celnych przywozowych określonych w zgłoszeniu celnym z dnia [...] dotyczących 50 ton [...]. Swoje rozstrzygnięcie organ celny oparł na art. 238 ust. 2 pkt b/ rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny zgodnie, z którym zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych uzależniony jest od tego, czy towary zostały wywiezione poza obszar celny Wspólnoty. Skoro bowiem z dniem 1 maja 2004r. Rzeczpospolita Polska uzyskała członkostwo w Unii Europejskiej i z tym dniem utraciła moc ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny, to w sprawie zastosowanie mają przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego i rozporządzenia wykonawczego. Organ celny powołał się na regulacje dotyczące zwrotu i umorzenia należności zawarte w rozdziale 5 tytułu VII rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, oraz część IV tytułu IV rozporządzenia 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. Ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Podkreślono, że zgodnie z przepisem art. 238 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92, zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych w przypadku wadliwości towarów uzależniony jest m.in. od tego czy towary został wywiezione poza obszar celny Wspólnoty. W przedmiotowej sprawie towar, uznany za wadliwy, zwrócono do kontrahenta [...] i tam rozładowano w dniu [...] zatem nie opuścił on obszaru celnego Wspólnoty. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie Naczelnika Urzędu Celnego w B. zarzucając naruszenie art. 248 § 1 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny oraz punktu 14 Rozdział 5 - Unia Celna Załącznika IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (część trzecia, tytuł I "Swobodny przepływ Towarów" Rozdział 1 "Unia celna). Podkreślono, że niniejsza sprawa jako dotycząca zwrotu należności celnych przywozowych, które zostały pobrane przed dniem akcesji czyli przed 1 maja 2004r. powinna być rozpatrywana w oparciu o przepisy obowiązujące w nowym Państwie Członkowskim, ale przed tą datą czyli na mocy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny art. 248 § 1 i § 2. Zgodnie bowiem z generalną zasadą dla okresu przejściowego było ustalenie, iż dla wszystkich rozpoczętych procedur celnych, a niezakończonych przed dniem akcesji stosuje się przepisy krajowe obowiązujące przed dniem przystąpienia. Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w K. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przywołując regulacje ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawy - Prawo celne (Dz.U. z 2004r. Nr 68, poz. 623 ze zm.), ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), działu V Kodeksu celnego oraz Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) i rozporządzenia wykonawczego (RWKC) organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. W ocenie organu odwoławczego, postanowienia art. 26 ww. ustawy wprowadzającej, odnoszą się jedynie do zwrotów wynikających z zarejestrowania kwoty prawnie należnej. W takich przypadkach towar objęty przed dniem 1 maja 2004r. procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym nie zmienia swojego statusu celnego. Natomiast od dnia 1 maja 2004r. wszystkie towary mające status towaru krajowego, stają się z mocy prawa towarami o statusie towarów wspólnotowych i mogą się przemieszczać po obszarze celnym "rozszerzonej" Wspólnoty. Jeżeli zatem powodem zwrotu cła nie jest wadliwość prawna, a jedynie wadliwość towaru to sprawy tej nie można traktować jak "starej" i rozstrzygać w oparciu o nieobowiązujący już art. 248 § 2 pkt 2 Kodeksu celnego. W związku z tym w sprawie zastosowanie maja przepisy "nowe" obowiązujące po dniu Akcesji Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Skoro więc żądaniem wniosku był zwrot należności celnych w trybie art. 248 § 1 i § 2 ustawy - Kodeks celny, a ustawa juz nie obowiązywała to niedopuszczalnym było – zdaniem organu odwoławczego – wydanie decyzji przez organ I instancji bez podjęcia w tym zakresie koniecznych czynności wyjaśniających i oparcie rozstrzygnięcia o przepisy art. 238 ust. 2 pkt 6 WKC, czyli niezgodnie z wnioskiem Spółki bez uzasadnienia swego stanowiska w tym zakresie. W sytuacji gdy organ celny stwierdził, że w sprawie maja zastosowanie wyłącznie przepisy "nowe", to powinien był wezwać Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez złożenie go - stosownie do art. 878 ust. 2 zdanie pierwsze RWKC - na formularzu zgodnym ze wzorem i przepisami załącznika 111; w przypadku nieuzupełnienia tych braków należało pozostawić wniosek bez rozpatrzenia chyba, ze organ uzna, iż wniosek z dnia [...] zawiera wszystkie informacje zawarte w wymienionym wyżej załączniku. Poza tym podkreślono, że ani z akt sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika czy wobec powołanej przez Spółkę podstawy prawnej wniosku, organ celny pierwszej instancji badał zaistnienie przesłanki umożliwiającej zastosowanie art. 165a ustawy - Ordynacja podatkowa. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się "A" SA składając w dniu [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. jako niezgodnej z art. 120 i art. 125 Ordynacji podatkowej; naruszającej art. 248 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. kodeks celny oraz pkt 14 Rozdział 5 Unia Celna załącznika IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (część trzecia, tytuł I "Swobodny przepływ Towarów" Rozdział 1 "Unia celna); Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania. Swoje stanowisko strona skarżąca oparła na argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji pierwszo instancyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że z istoty dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wypływającego z zasady art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60) wynika, że postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji. Jeżeli organ administracji państwowej działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 229 ordynacji podatkowej), ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpoznania. W przypadku natomiast stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części organ odwoławczy uchyla w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 233 § 2 ordynacji podatkowej); wskazuje też okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 lutego 2005 r. o sygn. akt III SA/Wa 1251/2004, w którym stwierdził, że w świetle art. 127 i art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, a ewentualnych braków nie można uzupełnić w trybie art. 229 z przyczyn leżących po stronie organu I instancji. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego rozpoznawanej przez Sad sprawy należy stwierdzić, że zasadnie organ odwoławczy uznał, iż błędne i przedwczesne było wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej wobec wniesienia przez Spółkę wniosku bez dochowania ustawowo określonej formy tj. złożenia stosownego formularza. Skoro bowiem we wniosku strona powołała się na art. 248 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, z późn. zm.) to niezbędnym było przede wszystkim jednoznaczne ustalenie, w reżimie których przepisów celnych - sprzed czy po Akcesji - możliwe będzie rozpatrzenie złożonych żądań. Następnie po ustaleniu powyższego koniecznym było wezwanie Spółki do złożenia wymaganych ustawowo dokumentów bądź to przewidzianych w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz.U. nr 77, poz. 871). W tymże akcie wykonawczym w § 1 ustalono wzór wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz określono jakie dokumenty należy do niego dołączyć (§ 2). Bądź też – w sytuacji ustalenia zasadności zastosowania w sprawie nowych przepisów celnych – niezbędnym było poinformowanie wnioskodawcy o niemożliwości załatwienia żądań w oparciu o wskazywane przepisy Kodeksu celnego i konieczności skorygowania podstawy prawnej wniosku z jednoczesnym dochowaniem obowiązujących wymogów. Wskazać należy, że w art. 169 ordynacji podatkowej normuje kwestie związane z brakami wniosków wnoszonych do organów oraz skutki nieusunięcia braków. W Art. 169. § 1. § 1 tegoż przepisu ustawodawca jednoznacznie przesądził tryb postępowania w sytuacji wadliwie wniesionego wniosku/podania. Jeżeli bowiem wniosek nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ zobowiązany jest wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Dla usunięcia braków podania ustawa wyznacza termin siedmiu dni i nie ma możliwości ani jego skracania, ani wydłużania. Wyłącznie na ogólnych zasadach termin ten, jeśli doszło do jego uchybienia bez winy zainteresowanego, może być przywracany. Przy wezwaniu do usunięcia braków konieczne jest więc pouczenie o skutkach nieusunięcia braków w terminie. Brak takiego pouczenia nie może spowodować dla zainteresowanego negatywnych skutków prawnych (pozostawienia podania bez rozpoznania). Zatem jeśli Spółka nie uzupełniłaby braków wniosku należało wydać odpowiednie postanowienie w oparciu o § 4. Dopiero bowiem uzupełnienie braków warunkowało dopuszczalność wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. W tym też zakresie skład orzekający sądu stwierdził prawidłowość wydanej przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i uznał zasadność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. Skoro jednak Sąd nie stwierdził podstaw z art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to stosownie do postanowień art. 151 tej ustawy należało skargę oddalić.