III SA/Gl 766/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma [...] na zarządzenie Prokuratora Rejonowego w T. z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem datowanym na dzień 4 sierpnia 2024 r. M. J. – redaktor naczelny czasopisma [...] (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie Prokuratora Rejonowego w T. (dalej także organ administracji) z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie art. 3 a i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1914) wystąpił o udzielenie informacji publicznej poprzez dostęp do akt postępowania o sygnaturze [...] w całości w celu sporządzenia krytyki prasowej. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości wskazując, że zaskarżonym zarządzeniem odmówił udostępnienia akt na podstawie art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 37 ze zm., dalej także jako: k.p.k.), bowiem wniosek skarżącego nie uzasadniał udostępnienia akt postępowania (wystąpienia szczególnych przesłanek zgodnie z k.p.k.). Jednocześnie Prokurator podkreślił, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest podmiotem właściwym do rozpoznania skargi, bowiem zarządzenie zostało wydane w trybie przewidzianym przez przepisy k.p.k. i jako takie stanowi dokument sformułowany w toku procedury karnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane taksatywnie w ustawie. Stosownie do art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie dostępu do akt postępowania o sygnaturze [...] w całości w celu wykonania fotokopii akt lub przesłanie w całości skanów wszystkich kart z akt tego postępowania. Oceniając powyższą kwestię Sąd zauważa, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej także jako: u.d.i.p.) stanowi, że "Przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Zawarta w tym przepisie norma kolizyjna wyłącza stosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Wskazany przepis należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych. Natomiast unormowanie kwestii dotyczących przeglądania akt sprawy, czynienie odpisów i kserokopii przewiduje kodeks postępowania karnego w rozdziale 17 działu IV regulującego czynności procesowe. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k.: "Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie". Przepis ten w § 2 stanowi, że "Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty". Przepis zaś § 5 i § 5a art. 156 k.p.k. przewiduje zasady, tryb i formę udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Ma tu zatem miejsce odmienne uregulowanie kwestii udostępniania określonych informacji publicznych, tj. zawartych w aktach spraw prowadzonych przez prokuraturę. I tak w myśl art. 156 § 5 k.p.k., zasadą jest, że w toku postępowania przygotowawczego, tylko stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Jedynie za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione także innym osobom. Jeżeli postępowanie karne nie jest zakończone, to wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlega rygorom art. 156 § 5 k.p.k. W związku z rozbieżnościami w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 37) przyjął, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W zakresie zaś możliwości dostępu do akt trwającego postępowania karnego Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w uzasadnieniu tej uchwały pogląd, zgodnie z którym: "Przepis art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej". Przedmiot zaś inicjowanej sprawy w całości dotyczy postępowania karnego, będącego szczególnym w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz regulowanego w odmienny sposób. Zaskarżone zarządzenie zawierało również pouczenie, zgodnie z którym na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym "innym osobom" w rozumieniu art. 156 § 5 k.p.k. zażalenie nie przysługuje (art. 159 k.p.k.). Reasumując zatem stwierdzić należy, że sprawa objęta niniejszą skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji postanowienia.