III SA/Gl 771/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A ‘’ Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy po wniesieniu sprzeciwu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie "A" Sp. z o.o. w Z. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. w przedmiocie zaliczenia z urzędu na poczet zaległości podatkowej w podatku od dochodowym od osób prawnych za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę o najwcześniejszym terminie płatności zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług. Strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy w zakresie "zwolnienia od kosztów sądowych". W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w wyniku działań organów skarbowych, skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe, co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie jakimikolwiek środkami finansowymi. Wszelkie nieruchomości oraz ruchomości spółki zostały zajęte przez komorników. Trwa licytacja tych przedmiotów, a wpisy hipoteczne dotyczące nieruchomości w efekcie uniemożliwiają ich sprzedaż. Skarżąca zadeklarowała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość posiadanych środków trwałych wg bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w rozmiarze [...] zł. Na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych w "B" S.A. oraz w "C" S.A. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku brak było jakichkolwiek środków pieniężnych. Pismem z dnia [...] r. strona została wezwana do nadesłania szeregu dokumentów, które miały obrazować jej stan majątkowy i finansowy. W szczególności skarżącą Spółkę wezwano o nadesłanie: 1/ zeznania podatkowego za rok [...]. Równocześnie wskazano, że gdyby zeznanie takie nie zostało złożone, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające równocześnie, że skarżąca za lata [...] nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy, 2/ sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa) za rok [...]; 3/ deklaracji na podatek od towarów i usług ([...]) za [...] ostatnich miesięcy, raportów kasowych za [...] ostatnie miesiące, 4/ wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich [...] miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Wskazano przy tym, że przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, (to jest wystawione po otrzymaniu wezwania), zaświadczenia banku, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji - stosowne zaświadczenie wystawione banku potwierdzające ten fakt lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, 5/ ewidencji środków trwałych według stanu na koniec ostatniego miesiąca, (bądź ostatnio sporządzonej), 6/ aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są [...] oraz [...] z przedłożonej dokumentacji (także np. odpisów umów najmu itp.) powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Odpisy te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w okresie ostatnich [...] lat. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka nadesłała pismo z dnia [...] r., w którym stwierdziła ponownie, że działanie organów podatkowych uniemożliwia jej działanie oraz że funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli. Nie prowadzi żadnej działalności w wyniku "przestępczego działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". W ramach tego pisma jako dowody dołączyła skany niektórych dokumentów wymienionych poniżej. Wskazując na postanowienie Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki i postanowienie tut. Sądu z dnia 28 marca 2007 r., III SA/Gl 1465/06 o zwolnieniu strony z kosztów sądowych, zaznaczyła, że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wskazując na odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. (sporządzony dnia [...] r.), gdzie Spółka widnieje jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynków położonych w B. i która to nieruchomość jest obciążona hipoteką zwykłą i kaucyjną w kwotach [...] zł i [...] zł oraz zdjęcia tej nieruchomości z [...] r., zauważyła, że ten [...] ma wartość [...] zł i że pozostając bez ochrony jest rozkradany i niszczony. Natomiast wskazując na odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w J. (sporządzony dnia [...] r.), gdzie Spółka widnieje również jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynku i w którym wpisano ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, zauważyła, że ta nieruchomość stanowiąc [...] warta jest [...]zł oraz że na obecnym etapie podlega ona licytacji. Poza tym strona oświadczyła, że nie może przedłożyć wyciągów z banków za ostatnie [...] miesiące, gdyż ich nie otrzymała. Nie może też przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, że jej oryginał został "z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z [...] K. w czasie przeszukania siedziby Skarżącej w dniu [...] roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury Skarżąca nie wie gdzie te dokumenty się znajdują". Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że skarżąca Spółka nie nadesłała koniecznych dokumentów źródłowych, co uniemożliwiło dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej. Od postanowienia tego w ustawowym terminie wniesiony został sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podnosiła po raz kolejny argumenty, które do tej pory podnosiła wielokrotnie w pismach procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W niniejszej sprawie strona składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku PPPr z dnia [...] r. strona wnosiła o "zwolnienie od kosztów sądowych" przekreślając między innymi wyrażenia "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych". Wynika z tego, że wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a nie w części. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika procesowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciążą na wnioskodawcy. W pierwszej kolejności należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja prawa pomocy nie może stanowić przeszkody, zapory w korzystaniu przez podmioty prawa z kontroli sądowoadministracyjnej. Nie oznacza to jednak tego, że prawo pomocy będzie przyznawane także takim podmiotom, których stan majątkowy pozwala jednak na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Z samej zasady instytucji prawa pomocy wynika, że należy je przyznawać jedynie takim podmiotom, które rzeczywiście nie są w stanie wygenerować środków finansowych na ponoszenie opłat sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W tej sytuacji strona powinna wykazać w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Nie może ostać się argument, zgodnie z którym w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem przyznano skarżącej prawo pomocy. Każda sprawa jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w danej, konkretnej sprawie. W przedmiotowej sprawie strona nie dostarczyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowo – finansowego. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej. To właśnie na stronie skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona tymczasem nie nadesłała stosownych dokumentów. Wnioskodawca nie wywiązał się z tego obowiązku zarówno na etapie przed wydaniem postanowienia przez referendarza sądowego, jak również nie załączyła odpowiednich dokumentów do sprzeciwu od tego postanowienia. Dołączone do pisma z dnia [...] r. skany niektórych dokumentów nie pozwalają na dokonanie kompleksowej oceny rzeczywistych możliwości Spółki na chwilę obecną od strony majątkowej i finansowej. Należy mieć na uwadze to, że strona nadal funkcjonuje w obrocie posiadając majątek trwały o wartości [...] zł, jak wskazano we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie należy dodatkowo zaznaczyć, że strona nie ustosunkowała się do tego, dlaczego odstąpiła od nadesłania pozostałych istotnych dokumentów, np. sprawozdania finansowego za ostatni rok, deklaracji podatkowych i raportów kasowych. Ewentualna utrata ewidencji środków trwałych w [...] r., na co zwraca strona uwagę w piśmie z [...] r., nie może stanowić powodu nie przedłożenia aktualnych dokumentów, które Spółka winna posiadać w tej chwili. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 i art. 260 P.p.s.a. nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ani nawet częściowym, dlatego orzekł, jak w sentencji.