III SA/Gl 775/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, po rozpoznaniu na w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem znak [...] z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...]r., nr [...], dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług "A" Sp. z o.o. za okres od [...] do [...]r. Orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Pismem z [...]r. pełnomocnik "A" Sp. z o.o. wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...]r. nr [...]. Została ona doręczona [...]r. do rąk dorosłego domownika pełnomocnika, a więc termin do wniesienia od niej odwołania upłynął [...]r. Ponieważ odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w C. [...]r., a strona nie wnioskowała o przywrócenie terminu do jego wniesienia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...]r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało doręczone [...]r. na ręce pełnomocnika. W dniu [...] r. do Izby Skarbowej wpłynął wniosek z [...]r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Do wniosku pełnomocnik załączył odwołanie, dopełniając tym samym czynności, dla której był określony termin. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż strona nie ponosi winy za uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, bowiem decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. została skierowana na adres zamieszkania pełnomocnika, który nie był wskazany jako jego adres do doręczeń. Adresem do doręczeń był adres siedziby "A" Sp. z o.o. tj. "ul. [...], [...] C.", który był podany w pismach kierowanych do organu podatkowego (w tym w piśmie z [...]r. stanowiącym wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego). Zatem w jego ocenie pisma organu kontroli skarbowej, w tym również decyzja nie zostały skutecznie doręczone, co oznacza, że należałoby ją prawidłowo doręczyć i dopiero od tego momentu powinien być liczony termin do wniesienia odwołania. Tożsamy zarzut pełnomocnik podniósł w odniesieniu do postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nadto pełnomocnik wyraził pogąd, że przedmiotowe postanowienie winno zostać doręczone Spółce, gdyż do akt postępowania odwoławczego nie zostało przedłożone pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki w postępowaniu odwoławczym. Uzasadniając brak winy w kwestii uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pełnomocnik oświadczył, iż przesyłki zawierającej decyzję z [...]r. nie odebrał osobiście, gdyż została ona doręczona jego ojcu, który błędnie poinformował go o dacie doręczenia podając, iż było to [...]r., podczas gdy w rzeczywistości doręczenie miało miejsce [...]. Dopiero z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej doręczonego [...] r. strona dowiedziała się, że decyzja została odebrana [...] r., a nie jak przekazano pełnomocnikowi - [...]r. Po rozpatrzeniu wniosku, Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżonym postanowieniem z [...]r. znak: [...]odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że kwestie związane z przywróceniem terminu reguluje art. 162 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy ( § 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wraz z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest natomiast niedopuszczalne (§ 3 art. 162 Ordynacji podatkowej). Z ww. przepisów wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1. wniesienia przez zainteresowanego podania o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminowi, 3. dochowania nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który swój bieg zaczyna od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i wynosi 7 dni, 4. dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, organ stwierdził, że strona nie dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak sama wyraźnie wskazała, o tym, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. została doręczona [...] r. (a nie [...] r.) dowiedziała się dopiero z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. wskazującego na uchybienie terminowi, przy czym postanowienie to zostało doręczone na ręce pełnomocnika [...] r. (vide: potwierdzenie odbioru), a nie jak podał pełnomocnik - [...]r. Zatem z dniem [...]r. ustała przyczyna uchybienia terminowi. Oznacza to, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął [...]r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu strona nadała w placówce pocztowej [...]r., a więc dwa dni po terminie wynikającym z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ stwierdził też, iż nie można w analizowanej sprawie mówić o braku winy w niedopełnieniu obowiązku, albowiem skutek prawny doręczenia pisma osobie fizycznej powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego (w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem doręczeń w kraju) przez pełnoletniego domownika. Wobec tego doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na ustalenie tej daty nie ma wpływu to, czy osoba ta przekazała następnie (i kiedy) pismo osobie powołanej do dokonania czynności, których pismo dotyczyło. Zatem wskazane we wniosku z [...]r. okoliczności noszą znamiona winy polegającej na niedbalstwie i jako takie nie stanowią przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Na to rozstrzygnięcie strona wywiodła skargę do WSA w Gliwicach. W złożonej skardze strona wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, - zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.: - art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne doręczenie postanowienia, - art. 163 w związku z art. 223 § 2 ww. ustawy - poprzez wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo braku prawidłowego doręczenia decyzji przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania może mieć miejsce wyłącznie w przypadku, gdy termin ten zacznie biec, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, bowiem decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...]r., której odwołanie dotyczyło nie została skutecznie doręczona stronie, gdyż została wysłana pod nieprawidłowy adres - będący miejscem zamieszkania pełnomocnika Spółki, podczas gdy adresem do doręczeń był adres siedziby Spółki. Adres prywatny pełnomocnika, podany w pełnomocnictwie z [...]r., miał służyć jedynie do celów identyfikacyjnych i nie powinien być traktowany jako adres do doręczeń. W pismach kierowanych do organu kontroli skarbowej pełnomocnik wskazywał adres Spółki i był to adres do doręczeń, na który winna być kierowana wszelka korespondencja w sprawie - począwszy od momentu poinformowania o tym fakcie organu podatkowego. Zdaniem strony przepisy nie wskazują w jaki sposób należy poinformować organ podatkowy o adresie do doręczeń, zatem dopuszczalna jest każda forma, w tym wskazanie adresu w nagłówku pisma. Zatem doręczając decyzję z [...] r. na adres podany w pełnomocnictwie organ podatkowy naruszył art. 145, 146 oraz art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji ww. decyzja nie weszła do obrotu prawnego i powinna zostać ponownie doręczona, co oznacza, iż dopiero od momentu prawidłowego jej doręczenia można by liczyć termin do wniesienia od niej odwołania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd stwierdza, że z urzędu wiadomo mu, że w tut. Sądzie pod sygn. akt III SA/Gl 1375/16 zawisła sprawa ze skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...]r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, którą to skargę Sąd - jako spóźnioną – odrzucił. Powracając na grunt sprawy niniejszej przypomnieć należy, że przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. znak: [...] odmawiające przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. Nr [...]. Zasady przywracania uchybionego terminu określa art. 162 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy ( § 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wraz z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Zasadnie wywiódł organ w zaskarżonym postanowieniu, że przywrócenie terminu uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1. wniesienia przez zainteresowanego podania o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminowi, 3. dochowania nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który swój bieg zaczyna od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i wynosi 7 dni, 4. dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin. W sprawie niesporne jest, że strona spełniła przesłanki przewidziane w pkt 1. i 4., a spór dotyczy przesłanek 2.i 3. Niewątpliwym jest, że doręczenie postanowienia z [...]r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania zostało doręczone osobiście pełnomocnikowi [...] (poniedziałek), a nie jak twierdzi pełnomocnik – [...]r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przy postanowieniu w aktach administracyjnych sprawy, brak numeracji kart). Oznacza to, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upłynął [...] (również poniedziałek) i nadanie pisma [...] było spóźnione. Już choćby z tego względu rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej jest zasadne, a skarga podlega oddaleniu, niezależnie od tego, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Co do zasady, z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu, a przyczyna która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. To na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia tych okoliczności. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. bez swojej winy, gdyż została błędnie poinformowana przez dorosłego domownika odbierającego korespondencję o dacie jej odbioru. W tej kwestii zauważyć należy, że jeśli strona działa przez pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 §2 O.p.), a tym był adres, na który doręczenie nastąpiło, a więc było zgodne z cytowanym przepisem. Nadto osobom fizycznym (a taką jest pełnomocnik nieprowadzący działalności/kancelarii) pisma doręcza się: pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju albo w siedzibie organu podatkowego albo też w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej (a także w innych uzasadnionych przypadkach) w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 1-3 O.p. tzw. doręczenie właściwe). W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń (art. 149 O.p. tzw. doręczenie zastępcze). Odnosząc cytowane przepisy do stanu faktycznego sprawy, zauważyć należy, że przesyłka polecona zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została odebrana [...]r. przez pełnoletniego domownika pełnomocnika (ojca), który podjął się oddania pisma adresatowi. Oznacza to, że doręczenie – wobec zachowania wymogów wynikających z powołanego przepisu – było skuteczne. Natomiast prawidłowe doręczenie pisma urzędowego domownikowi, w warunkach określonych w art. 149 O.p. rozpoczyna bieg terminu procesowego, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi przez pełnoletniego domownika. W tym kontekście, pomimo podnoszonego przez pełnomocnika argumentu o wadliwej informacji o dacie doręczenia pisma organ zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona w trybie zastępczym [...]r. Podstawą obalenia domniemania doręczenia pisma w trybie art. 149 O.p. nie mogą być (eksponowane we wniosku) okoliczności związane z jego przekazaniem, tj. błędną informacją co do dnia doręczenia pełnoletniemu domownikowi. Ewentualne zaniechania domownika, który odebrał przesyłkę w trybie art. 149 O.p., polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata (por. wyrok z 4 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 19/12, wyrok NSA z 8 sierpnia 2012r. sygn. akt I FSK 1423/11). Uznać należy, że analogicznie to adresata pisma obciążają skutki wynikające z innych zaniedbań osoby, do rąk której doręczenie nastąpiło, w tym także wadliwej informacji co do daty doręczenia. Dlatego zasadna jest konkluzja Dyrektora Izby Skarbowej co do tego, że zgodnie z art. 149 O.p. decyzja Dyrektora UKS została skutecznie doręczona pełnomocnikowi [...] r. w trybie doręczenia zastępczego. Rozważania te czyni Sąd niejako ubocznie, gdyż zasadniczą kwestią jest uchybienie 7-mio dniowemu i nieprzywracalnemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, które – wobec niepozostawiającej wątpliwości treści zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, które nastąpiło [...]– upłynął [...], podczas gdy przesyłka zawierająca wniosek o przewrócenie terminu została nadana w placówce pocztowej [...]. Wobec tego oczywistego faktu nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dot. naruszenia przepisów O.p. w zakresie doręczenia decyzji i postanowienia stwierdzającego naruszenie terminu do wniesienia odwołania tym bardziej, że - w odniesieniu do osób fizycznych – doręczenia można dokonać także "w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie, a fakt odebrania przesyłki zawierającej postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania osobiście przez skarżącego i data tego odbioru jest niewątpliwa. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.