III SA/Gl 788/24

1 P O S T A N O W I E N I E Dnia 7 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr SKO.K/41.3/1808/2024/14231/MM w przedmiocie odmowy wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym postanawia: odrzucić skargę. 6 Wnioskiem z 8 sierpnia 2024 r. T. S. (dalej: skarżący) zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ administracji, SKO), by ten na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2024 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej: TFUE), wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pytaniem prejudycjalnym odnośnie zgodności z prawem UE art. 63 k.p.a., zwłaszcza dyrektywą eIDAS, ewentualnie by zwrócił się do NSA o podjęcie uchwały abstrakcyjnej, związku z nieuznaniem odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. podpisanego podpisem zaufanym zgodnie z eIDAS, a załączonego do wiadomości e-mail. Zaskarżonym pismem z 23 sierpnia 2024 r. organ administracji poinformował, że nie jest on uprawiony do wystąpienia z wnioskiem do TSUE o rozpatrzenie pytania prejudycjalnego, jak również do zwrócenia się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały abstrakcyjnej. Pismem 26 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu argumentował, że wniesione przez niego odwołanie posiadało wszystkie cechy przewidziane przepisami k.p.a. Ponadto organ pierwszej instancji nie pouczył go o sposobie wniesienia odwołania, co w konsekwencji spowodowało, że jego odwołanie załączone do wiadomości e-mail, pomimo podpisu elektronicznego, nie zostało przyjęte przez organ odwoławczy. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że to nie organ administracji powinien oceniać, czy jest uprawniony do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Kompetencja ta należy bowiem wyłącznie do Trybunału. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W zaskarżonym do Sądu piśmie organ administracji poinformował skarżącego, że nie jest on uprawiony do wystąpienia z wnioskiem do TSUE o rozpatrzenie pytania prejudycjalnego. Podobnie przepisy ustawy p.p.s.a. nie uprawniają go do zwrócenia się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały abstrakcyjnej. Mając na uwadze określony w powołanych przepisach zakres właściwości sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że objęta skargą sprawa nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych wymienionym w ww. przepisie. Pismo to nie należy bowiem do żadnej z wyżej wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., w szczególności nie jest aktem ani czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W piśmiennictwie prezentowany jest trafny pogląd, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinny mieć charakter indywidualny, tzn. powinny być skierowane do zindywidualizowanego adresata, znajdującego się w określonej sytuacji. Muszą one ponadto dotyczyć praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym przypadku chodzi o sytuację prawną, w której uprawnienia lub obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Takich przymiotów zaskarżone pismo nie posiada. Pobocznie wyjaśnić należy, że co do zasady zadanie pytania prejudycjalnego TSUE na podstawie art. 267 TFUE jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu państwa członkowskiego. Przy czym, co istotne, pojęcie sądu jest jednak autonomicznym pojęciem prawa UE. Aby zatem TSUE zajął się pytaniem prejudycjalnym, organ musi być uznany za sąd według kryteriów wypracowanych przez TSUE. Definicja ta może być jednak różna od tej w prawie krajowym, a przede wszystkim niezależna od nazwy. Rację ma skarżący, że to jedynie TSUE posiada uprawnienia do dokonywania oceny, czy dany organ może być uznany za sąd w rozumieniu art. 267 TFUE, biorąc pod uwagę między innymi okoliczności takie jak podstawa prawna istnienia organu, jego stały charakter, obligatoryjność jego jurysdykcji, kontradyktoryjność postępowania, stosowanie przez wspomniany organ przepisów prawa oraz jego niezawisłość. Podkreślić jednak należy, że w literaturze przedmiotu odmawia się przyznania legitymacji prawnej do zadawania pytań prejudycjalnych samorządowym kolegiom odwoławczym (tak w szczególności S. Biernat, Wpływ członkostwa Polski w Unii Europejskiej na polskie sądy, PS 2001, nr 11–12,s 29; A. Wasilewski, Pojęcie "sądu" w prawie polskim i w świetle standardów europejskich (w:) Sąd Najwyższy wobec prawa i praktyki Unii Europejskiej, pod. red. W. Sanetry, Wrocław 2003, s. 42; M. Wąsek-Wiaderek (red.), E. Wojtaszek-Mik (red.), Pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Warszawa 2007, s. 101). Podobnie zresztą jak organom administracji rozpoznającym sprawę w drugiej instancji, co wynika z wyrok TSUE z dnia 30 marca 1993 r. w sprawie C-24/92 Pierre Corbiau v. Administration des Contributions. Samorządowe kolegium odwoławcze nie posiada również legitymacji do zwrócenia się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały abstrakcyjnej, co wynika wprost z art. 264 § 2 p.p.s.a. Przepis ten zawiera bowiem zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wystąpienia z takim wnioskiem tj. Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej RP, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Rzecznika Praw Dziecka. Jeśli natomiast skarżący nie zgadzał się z podjętym przez organ odwoławczy rozstrzygnięciem w przedmiocie dopuszczalności wniesionego odwołania, to winien wnieść w tym zakresie skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że niniejsza sprawa objęta skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. W konsekwencji skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia. ----------------------- 4