III SA/Gl 798/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 czerwca 2024 r. nr DRP-ZOPP.562.10.2024.AS w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej postanawia: 1. stwierdzić swą niewłaściwość; 2. przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu miejscowo. Decyzją z 28 czerwca 2024 r. znak: DRP-ZOPP.562.10.2024.AS Minister Klimatu i Środowiska (dalej: organ) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych nr [...] z 21 maja 2024 r. znak [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej. Organ w pouczeniu ww. decyzji z 28 czerwca 2024 r. wskazał, że właściwy do wniesienia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Pismem z 1 sierpnia 2024 r. J. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. J. S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na ww. decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, którą skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Natomiast pismem z 16 września 2024 r. zatytułowanym jako "odpowiedź na skargę od decyzji Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 czerwca 2024 r. znak: DRP-ZOPP.562.10.2024.AS [...] wraz z zawiadomieniem o zmianie właściwości organu" Minister Przemysłu - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - przekazał skargę wraz z aktami administracyjnymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – równocześnie informując, że: 1. w sprawie nastąpiła zmiana przepisów dot. właściwości organów, wobec czego z dniem 1 lipca 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska przestał być organem rzeczowo właściwym w sprawie. Organem właściwym rzeczowo jest Minister Przemysłu; 2. w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2024 r. organem odwoławczym w sprawach określonych w ustawie z 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1650 i 1681) przestał być minister właściwy do spraw energii, a jest nim minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi; 3. art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej (Dz. U. poz. 834) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że sprawy te toczą się przed organem, który przejął zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: O właściwości miejscowej sądów administracyjnych stanowi art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Przepis ten określa zatem właściwość miejscową sądów, przyjmując, że do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na obszarze którego ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wyjątki od tej zasady mogą być wprowadzone tylko w drodze rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Przy czym wyjątki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652) utworzył szesnaście wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla obszaru województwa mazowieckiego utworzył i ustalił siedzibę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyjaśnić również należy, że wojewódzkie sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swej właściwości miejscowej. Oznacza to, że przed oceną dopuszczalności skargi sądy te w pierwszej kolejności zobowiązane są ustalić, czy są właściwe miejscowo do rozpatrzenia danej sprawy, czyli czy na terenie województw objętych ich właściwością ma siedzibę organ, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, a dopiero w następstwie tego ustalenia ją rozpoznać, bądź przekazać według właściwości innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Stosownie bowiem do treści art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Następstwem uznania się przez sąd za niewłaściwy miejscowo do orzekania w sprawie jest więc postanowienie o przekazaniu sprawy sądowi właściwemu miejscowo do jej rozpoznania (m.in. postanowienia NSA: z 23 sierpnia 2024 r., I GZ 252/24, Legalis nr 3115997; z 23 maja 2024 r., III OZ 205/24, Legalis nr 3087854). W niniejszej sprawie skarżący w swojej skardze kwestionuje legalność decyzji Ministra Klimatu i Środowiska. W sposób oczywisty zaskarża zatem działalność organu, który ma swoją siedzibę na terenie województwa mazowieckiego, zaś województwo to zostało objęte właściwością miejscową Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 15 stycznia 2025 r., LEX nr 3822513). Odnosząc się natomiast do stanowiska Ministra Przemysłu przedstawionego w odpowiedzi na skargę z 16 września 2024 r. trzeba dostrzec, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym to, który z wojewódzkich sądów administracyjnych zajmie się skargą na działanie (bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania) organu administracji, zależy nie od miejsca zamieszkania (siedziby) strony skarżącej, ale od miejsca siedziby organu administracji publicznej, którego działalność (lub jej brak) została zaskarżona. W niniejszej sprawie tym organem jest Minister Klimatu i Środowiska, który 28 czerwca 2024 r. wydał ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję. W jej treści zawarto również pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z tej możliwości skorzystała strona skarżąca, która 6 sierpnia 2024 r. złożyła za pośrednictwem Ministra Klimatu i Środowiska skargę adresowaną właśnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (tam też uiściła wpis od skargi). Formułując zatem odpowiedź na skargę i przytaczając argumentację o zmianie właściwości miejscowej organu jaka nastąpiła już po wydaniu ostatecznej decyzji a przed wniesieniem skargi, Minister Przemysłu powinien ją przekazać zgodnie z oznaczeniem adresowym zawartym w skardze, a nie sam rozstrzygać, który z sądów administracyjnych jest właściwy miejscowo do jej rozpoznania. Minister Przemysłu jest podmiotem administracji publicznej (rządowej) z uwagi na wykonywane zadania publiczne, a więc jest związany zasadą praworządności z art. 7 Konstytucji RP i jest zobowiązany w pierwszej kolejności do przestrzegania przepisów prawa, w tym także przepisów dotyczących właściwości miejscowej sądów administracyjnych. Skoro zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona to organ ten powinien więc postąpić według treści powołanego przepisu, ale również według pouczenia zawartego w treści zaskarżonej decyzji z 28 czerwca 2024 r., a także zgodnie z wolą skarżącego, który zaadresował swą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nie dowolnie kierować korespondencję do niewłaściwego sądu administracyjnego, zasłaniając się zmianą przepisów jaka nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Minister Przemysłu powołał art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej (Dz. U. poz. 834) zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że sprawy te toczą się przed organem, który przejął zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy (ust. 1); organ, który przejął zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, przejmuje związane z tymi zadaniami i kompetencjami prawa i obowiązki organu, który utracił te zadania i kompetencje, w tym także wynikające z umów i porozumień (ust. 2). Przedmiotowy przepis, jak również wskazano w odpowiedzi na skargę, obowiązuje od 1 lipca 2024 r. Tymczasem niniejszą sprawę administracyjną zakończono 28 czerwca 2024 r. poprzez wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Dlatego też ww. przepis ustawy nowelizującej nie mógł być uwzględniony przy ocenie właściwości miejscowej sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzję z 28 czerwca 2024 r. nie wydawał jednak Minister Przemysłu (mający siedzibę w K.), lecz Minister Klimatu i Środowiska. W związku z powyższym, na mocy art. 59 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4