III SA/Gl 802/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. G., M. G. na pismo Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postanawia: odrzucić skargę. 1 O. G. i M. G. (dalej: strona skarżąca, skarżące) pismem z dnia 20 września 2022 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Skarżące wniosły w skardze o uchylenie w całości decyzji, którą odmówiono ponownego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec J. P., P. Z. i A. W., pracowników [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w K. W uzasadnieniu skarżące wskazały, iż 12 lipca 2021 r. został złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec kilku pracowników szkoły do rzecznika dyscyplinarnego dla nauczycieli. Postępowanie zostało umorzone, a skarżące, po zapoznaniu się z treścią postanowienia, stwierdziły, iż zawarte w jego uzasadnieniu informacje są nieprawdziwe. W dniu 23 maja 2022 r. skarżące złożyły ponowny wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, w którym odniosły się do zeznań pracowników, wytykając popełnione ich zdaniem błędy w ustaleniach faktycznych. Wskazały, że ww. postanowienie rzecznika dyscyplinarnego dla Nauczycieli posłużyło bezzasadnie pracownikom liceum w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. przeciwko jednej ze skarżących. Zaznaczyły, że zostało złożone zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożenia fałszywych zeznań do Prokuratury Rejonowej [...] w K. W odpowiedzi na skargę z dnia 27 października 2022 r. Śląski Kurator Oświaty w Katowicach (dalej: organ administracji, organ), reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego L. C., wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w sprawie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że postępowanie wyjaśniające wobec ww. nauczycieli było prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego właściwego ds. Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Śląskim na polecenie Śląskiego Kuratora Oświaty w związku z pismami skarżących z dni 10 czerwca i 12 lipca 2022 r., stawiającymi zarzuty naruszenia praw i dobra dziecka. Wyjaśnił, że postępowanie dyscyplinarne nauczycieli reguluje w sposób szczególny rozdział 10 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r., poz. 1762 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec nauczycieli oraz wznawiania postępowania dyscyplinarnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 741). Zgodnie z powyższymi unormowaniami osoba, która zawiadamia o popełnieniu przez nauczyciela czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nauczycieli, nie jest stroną postępowania tak wyjaśniającego jak i dyscyplinarnego. Osobie takiej nie przysługuje również prawo do wniesienia zażalenia od postanowienia rzecznika dyscyplinarnego oraz orzeczenia komisji dyscyplinarnej. Bowiem podmiotami uprawnionymi do wniesienia zażalenia są: nauczyciel, wobec którego było prowadzone postępowanie, dyrektor szkoły lub organ prowadzący szkołę w przypadku, gdy nauczyciel jest jej dyrektorem oraz Rzecznik Praw Dziecka, jeżeli postępowanie dotyczyło czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. (art. 85 ust. 5 Karty Nauczyciela). Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych powyżej osób nie wniosła zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy wniesionej do sądu administracyjnego, sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest do oceny dopuszczalności skargi. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 508 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, że powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. A zatem sprawy, które dotyczą aktów lub czynności niewymienionych w tym katalogu, nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. W konsekwencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu. Podkreślenia wymaga, że kontrola sądu administracyjnego w sprawach dyscyplinarnych dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Taki pogląd jest akceptowalny zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego (por. np. postanowienie NSA z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1831/12, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1236/07). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że skarga, której przedmiotem jest odmowa ponownego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli nie należy do żadnej z kategorii aktów prawnych lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r., poz. 1762 ze zm.) w rozdziale 10 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna". Zgodnie z treścią art. 75 ustawy jw. nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6. Przepis art. 77 ust. 1 pkt a tej ustawy stanowi, że w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli orzekają w pierwszej instancji komisje dyscyplinarne przy wojewodach dla nauczycieli wszystkich szkół na terenie województwa. Ust. 2 pkt a i b stanowi, że drugą instancją w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli jest odwoławcza komisja dyscyplinarna przy ministrze właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz odwoławcza komisja dyscyplinarna przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Zgodnie z regulacją art. 85 ustawy Karta Nauczyciela, dotyczącej wszczęcia postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego: 1. Rzecznik dyscyplinarny powołany przy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wszczyna postępowanie wyjaśniające na polecenie organu, który go powołał. 2. O wszczęciu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny zawiadamia nauczyciela, którego dotyczy to postępowanie, oraz dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - tego nauczyciela oraz organ prowadzący szkołę. O wszczęciu postępowania wyjaśniającego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka rzecznik dyscyplinarny zawiadamia także Rzecznika Praw Dziecka. 3. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia tego postępowania, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, kieruje do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego albo wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. 3a. Jeżeli nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, z powodu nieobecności w pracy nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg terminu, o którym mowa w ust. 3, ulega zawieszeniu do dnia jego stawienia się do pracy. 4. Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje się, jeżeli: 1) postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło popełnienia przez nauczyciela czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6; 2) za popełniony czyn nauczyciel został ukarany karą porządkową zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy, chyba że popełniony czyn narusza prawa i dobro dziecka; 3) nauczyciel, w chwili popełnienia zarzucanego czynu, nie był zatrudniony na stanowisku nauczyciela w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1a i 2; 4) nauczyciel zmarł; 5) postępowanie dyscyplinarne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte toczy się; 6) nastąpiło przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej. 5. Na postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego nauczycielowi, którego dotyczy to postępowanie, oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi oraz organowi prowadzącemu szkołę, służy zażalenie do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Na postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka Rzecznikowi Praw Dziecka służy zażalenie do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. 6. Postanowienie komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji jest ostateczne. Podkreślić należy, że regulacja art. 85 b ustawy Karta Nauczyciela wskazuje w ust. 2, że na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nauczycielowi, którego dotyczy wniosek o wszczęcie tego postępowania, oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi oraz organowi prowadzącemu szkołę, służy zażalenie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka Rzecznikowi Praw Dziecka służy zażalenie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie z ww. regulacjami, osoba, która zawiadamia o popełnieniu przez nauczyciela czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nauczycieli nie jest stroną postępowania tak wyjaśniającego jak i dyscyplinarnego. Nie przysługuje jej również prawo do wniesienia zażalenia od postanowienia wydanego przez rzecznika dyscyplinarnego oraz orzeczenia komisji dyscyplinarnej. Wskazać dodatkowo należy, że art. 85 m ustawy Karta Nauczyciela zawiera odwołanie do sądu powszechnego – ust. 1 stanowi, że od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej rzecznikowi dyscyplinarnemu i obwinionemu lub jego obrońcy przysługuje odwołanie do sądu apelacyjnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem odwoławczej komisji dyscyplinarnej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu, stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, należy uznać za słuszne. Skoro ustawa Karta Nauczyciela nie przewiduje możliwości stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zatem postępowanie w niniejszej sprawie nie może toczyć się przed sądem administracyjnym z uwagi na brak jego właściwości. Reasumując, niniejsza sprawa nie mieści się we wskazanym na wstępie katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Zatem Sąd w składzie orzekającym uznał skargę, jako niepodlegającą jurysdykcji sądów administracyjnych, za niedopuszczalną oraz podlegającą odrzuceniu. Z tego względu, działając na podstawie z art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 1