III SA/Gl 805/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w upadłości układowej w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 1.000 (jeden tysiąc) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 18.159 zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek złożony został na druku urzędowego formularza PPPr. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą obejmującą głównie działalność handlową związaną z obróbką metali i działalność budowlaną. Spółka znajduje się w upadłości układowej, jednak znaczne obciążenia finansowe spółki wpływają na zmniejszenie jej kapitałów obrotowych i tym samym zmniejszają jej możliwości ekonomiczne. Spółka posiada znaczne zobowiązania wobec ZUS w łącznej kwocie 3.500.000 zł z tytułu należności głównej (oraz odsetki od tej kwoty). Na poczet tej wierzytelności ZUS zajął wierzytelności przypadające spółce od [...]. Z uwagi na charakter postępowania upadłościowego (układowego), spółka musi znosić egzekucję prowadzoną na rzecz wierzycieli nie objętych układem. Ponadto aktualny status spółki wprowadza istotne ograniczenia w dysponowaniu majątkiem spółki i nie pozwala jej na spieniężenie tego majątku w celu uzyskania środków, które można byłoby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Wg stanu na dzień składania wniosku, spółka posiada zaległości wobec pracowników na łączną kwotę około 800.000 zł. Miesięczne koszty bieżącego funkcjonowania spółki zamykają się w kwocie 1.500.000 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, ze kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 137.852.864,48 zł, a wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 17.809.400,37 zł. Poza tym spółka w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w kwocie 16.527.852,52 zł. Z oświadczenia spółki wynika, że posiada ona dwa rachunki bankowe w "A" w W. (stan konta: 11,90 EUR na pierwszym i 97.664,12 zł na drugim). Załącznikami do wniosku o przyznanie prawa pomocy są między innymi: szereg zawiadomień o zajęciu praw majątkowych, dokonane przez ZUS w S.; zestawienie zobowiązań do spłaty na dzień 30 kwietnia 2015 r.; bilans i rachunek zysków i start sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r.; wyciągi bankowe obrazujące stan środków na dzień 30 kwietnia 2015 r. i na dzień 25 maja 2015 r.; raport kasowy obrazujący stan środków na dzień 30 kwietnia 2015 r.; deklaracje podatkowe CIT – 8 za 2013 r. i 2014 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca wykazała swoją aktualną kondycję finansową w sposób dostateczny i wyczerpujący. Dokonując analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego należy stwierdzić, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jednakże jej aktualna kondycja finansowa nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku w całości. Z zeznania podatkowego CIT – 8 wynika, że spółka poniosła w 2013 r. stratę, która zamknęła się w kwocie 390.183.96 zł, natomiast rok 2014 przyniósł wnioskodawcy dochód w wysokości 1.886.611,91 zł. Z raportu kasowego obrazującego stan kasy spółki, sporządzonego na dzień 30 kwietnia 2015 r. wynika, że w kasie spółki znajduje się gotówka, ponieważ dokonywane są operacje zaszeregowane, jako "przychód". W tym także mają miejsce operacje określone, jako "dofinansowanie kasy firmy (np. w dniu 1 kwietnia 2015 r. – na kwotę 12.000 zł i w dniu 17 kwietnia 2015 r. – na kwotę 20.000 zł, w dniu 30 kwietnia 2015 r. – na kwotę 5.000 zł). Nie można więc stwierdzić, że spółka nie jest w stanie wygospodarować gotówki, która umożliwiłaby poniesienie kosztów sądowych – chociażby w części. Podobne wnioski wyciągnąć można z analizy przedstawionych przez spółkę wyciągów i wydruków z jej rachunków bankowych. Brak jest podstaw do tego, aby na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę wyciągu z rachunku bankowego stwierdzić, że na rachunku bankowym spółki występuje saldo ujemne, wskazujące na przewagę transakcji obciążeniowych nad transakcjami uznaniowymi. W tym miejscu wyjaśnić należy, że sytuację finansową podmiotu gospodarczego obrazują dwa rodzaje dokumentów i materiałów źródłowych. Pierwszy rodzaj stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste aktualne możliwości finansowe i stan tzw. "żywej" gotówki. Do takich dokumentów należą przede wszystkim: wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu. Analiza przedłożonego do akt sprawy bilansu spółki wskazuje na problemy w funkcjonowaniu spółki. Należy jednak uwzględnić to, że spółka posiada określony majątek (ewidencja środków trwałych – składniki majątku spółki), który częściowo został już spieniężony. Należy również uwzględnić fakt, że na spółkę wystawiono bardzo wiele tytułów wykonawczych, są więc skierowane do wnioskodawcy postępowania egzekucyjne. Niezależnie od tego, spółka dysponuje jednak gotówką w swojej kasie, są podstawy do tego, aby stwierdzić, że spółka prowadzi regularną działalność gospodarczą, czego dowodem są operacje realizowane na jej rachunkach bankowych. Brak jest więc podstaw do tego, aby stwierdzić, że skarżąca spółka nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, które umożliwiłyby poniesienie, chociażby części kosztów sądowych w tej sprawie. Faktem jest jednak to, że uiszczenie wpisu sądowego skargi w tej sprawie w kwocie 18.159 zł rzeczywiście byłoby nadmiernym obciążeniem finansowym dla wnioskodawcy. W ocenie rozpoznającego wniosek, spółka jest jednak w stanie uiścić częściowy wpis sądowy od skargi w kwocie 1.000 zł. Kwota ta stanowi jedynie 5,5 % kwoty, którą wnioskodawca musiałaby uiścić tytułem łącznego wpisu we wszystkich pięciu sprawach, w sytuacji, w której jej wniosek o zwolnienie od kosztów został całkowicie oddalony. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji orzeczenia, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.