III SA/Gl 813/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (kary porządkowej) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podał zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego z urzędu. W jego motywach wyjaśnił, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Jedynym jego składnikiem majątku jest mieszkanie o pow. ok. [...] m2, gdzie wspólnie z małoletnim synem i córką prowadzą gospodarstwo domowe. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - przez: - przedłożenie zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd skarbowy potwierdzającego, iż w 2012 r. skarżący nie osiągał żadnych dochodów, a nadto, że nie były za niego odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania obejmujących czynsz, opłaty za tzw. media, zakup leków itp., których wielkość należało ponadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT lub paragonami, natomiast w przypadku posiadania zaległości w płatnościach należało przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające tenże fakt; - wskazanie skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie (w przypadku zaciągniętych na ten cel pożyczek należało nadesłać kopie stosownych umów, a w przypadku, gdyby źródłem tych środków była pomoc finansowa osób trzecich, należało przedłożyć oświadczenia tych osób, potwierdzające tenże fakt oraz wskazujące miesięczną wysokość udzielanej pomocy); - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy powiatowy urząd pracy o ile skarżący figuruje w rejestrze osób bezrobotnych z prawem lub bez prawa do zasiłku; - oświadczenie, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak należało nadesłać stosowne dokumenty wydane w tym przedmiocie; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem podanym jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Pismem z [...] r. skarżący wystąpił o "wydłużenie terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia 1 września 2013 r. ze względu na wyjazd wakacyjny z dziećmi". Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 258 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Zgodnie natomiast z art. 84 ustawy p.p.s.a. przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu. Należy w tym miejscu zauważyć, że kryterium ważności mające uzasadniać przedłużenie terminu oznacza przyczynę, która w konkretnej sytuacji związanej zarówno z tokiem sprawy jak i okolicznościami zewnętrznymi utrudnia lub uniemożliwia dokonanie określonej czynności w wyznaczonym terminie. W ocenie rozpoznającego wniosek planowany wyjazd wakacyjny z dziećmi, na który powołuje się skarżący, przesłanki tej nie wyczerpuje. Dlatego też uznać należało, że przedłużenie do 1 września 2013 r. terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględnione. Tym bardziej, że nie podjęto nawet próby częściowego wykonania wezwania i nadesłania choćby tych dokumentów źródłowych, które były w posiadaniu wnioskodawcy. Sytuacja ta skutkuje – zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu – rozpoznanie wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w treści urzędowego formularza, które uznane zostały za niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący uchylił się od wykonania wezwania z dnia [...] r., zasłaniając się wyjazdem wakacyjnym z dziećmi, weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Dotyczy to nie tylko ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków, których wysokość nie została w żaden sposób podana, lecz również źródeł dochodu, z których te są pokrywane, a do których w chwili obecnej należy również zaliczyć wyjazd wakacyjny. Jego zorganizowanie z pewnością wymagało poniesienia dodatkowych nakładów finansowych, a przecież tych według złożonego oświadczenia skarżący nie posiadał. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Tym bardziej, że przedstawione w treści urzędowego formularza dane nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3, art. 84 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.