III SA/Gl 814/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Protokolant Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi C. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. orzekł o wymeldowaniu I. K. z miejsca pobytu stałego w Z. przy ul. [...]. Jako podstawę prawną wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że o wymeldowanie zwrócił się C. K. będący najemcą tego mieszkania na podstawie umowy zawartej z "A". Organ I instancji stwierdził dalej, że I. K. nie zamieszkuje w tym lokalu, a wyprowadzając się nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wyprowadzenie się było przy tym dobrowolne, o czym świadczy fakt, że nie toczyło się postępowanie sądowe o przywrócenie utraconego posiadania. Na końcu, Prezydent Miasta Z. powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2002 r., sygn. K. 20/01 stwierdził, że zaistniały przesłanki wymeldowania I. K. z miejsca pobytu stałego. W odwołaniu od tej decyzji I. K. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, iż nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu, ponieważ na mocy postanowienia sądowego została umieszczona w rodzinie zastępczej we W.. Następnie stwierdziła, że posiada pochodne prawo do lokalu, w którym mieszkała do [...] roku życia, dopóki żyła jej matka. Wyraziła również wolę dalszego przebywania w mieszkaniu podczas swoich wizyt w Z.. Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art.138 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji orzekając o odmowie wymeldowania I. K.. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie zaistniała przesłanka wymeldowania, ponieważ I. K. dobrowolnie nie opuściła miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...] mocą, którego małoletnią wówczas I. K. umieszczono w rodzinie zastępczej. Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądowe stwierdził dalej, że analiza wyjaśnień strony oraz analiza okoliczności przedmiotowych prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż brak jest przesłanki do wymeldowania. W szczególności z wyjaśnień strony wynika, że I. K. przebywa poza miejscem stałego zameldowania w związku z nauką, a w przyszłości zamierza podjąć studia. Wojewoda [...] zwrócił uwagę na to, że brak trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego ma miejsce: podczas wykonywania pracy, podczas pobytu związanego z leczeniem, wypoczynkiem, odbywanie służby wojskowej, podczas pobytu w zakładzie karnym lub poprawczym, w areszcie śledczym, schronisku dla nieletnich, w zakładzie wychowawczym. Na końcu zaakcentował, iż pomimo, że I. K. nie przebywa w miejscu pobytu stałego brak jest przesłanek do wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. K. podniósł, iż jego córka przebywała ponad pół roku w rodzinie zastępczej bez zameldowania. Następnie kwestionując wiarygodność wyjaśnień I. K. stwierdził, że jej pobyt poza miejscem zameldowania stałego ma charakter trwały, o czym świadczy fakt zabrania przez nią rzeczy stanowiących - między innymi - wyposażenie mieszkania w Z.. Skarżący zwrócił na końcu uwagę na to, że zgodnie z art. 33 ustawy o pomocy społecznej, jego córce przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w ramach realizacji programu usamodzielniania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga C. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych: "Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić." Według art. 9 ust. 2 tej ustawy: "Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie". Należy przypomnieć, że ten przepis z dniem 19 czerwca 2002 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ wyrokiem z 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 Trybunał Konstytucyjny orzekł: Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; b) nie jest niezgodny z art. 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją jest ostateczne i powoduje uchylenie przepisu z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP obwieszczenia prezesa Trybunału o utracie mocy obowiązującej. Według art. 145 lit. a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (...), na podstawie którego została wydana decyzja. Ta regulacja prawna oznacza, że przepis niekonstytucyjny nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej, jak również nie może być stosowany w ramach sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że I. K. pomimo, że opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie miała obowiązku wymeldowania się, ponieważ nie zaistniała przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego to pojęcie obejmujące swoim zakresem pewien obiektywnie istniejący stan rzeczy, w tym wypadku opuszczenie stało się przymusowe, jako wynik orzeczenia sądowego. Oczywistym jest, że I. K., jako osoba małoletnia mogła nie akceptować takiej sytuacji, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego mogło zatem nastąpić wbrew jej woli. Jednakże w tym wypadku to przeświadczenie nie ma znaczenia dla skuteczności czynności prawnej wynikających z przepisów prawa. Doszło zatem do faktycznego opuszczenia lokalu spółdzielczego, którego najemcą był skarżący, lecz opuszczenia tego w kategoriach obiektywnych za dobrowolne i trwałe uznać nie można. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Wojewoda [...] rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonując prawidłowej oceny stanu faktycznego. Należy podnieść, że skarżący nie wskazał w skardze konkretnych zarzutów stawianych organowi odwoławczemu. Wyraził jedynie niezadowolenie z decyzji powołując się przy tym na konfliktową sytuację rodzinną. W ocenie Sądu – organ administracji nie naruszył art. 80 k.p.a., ani żadnych innych przepisów prawa. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreśla się jednak, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przymusowo usunięta z lokalu. W tej sprawie, strona nie została przymusowo usunięta z lokalu, ponieważ orzeczenie sądowe dotyczące małoletniej wówczas I. K. regulowało jedynie sposób sprawowania nad nią opieki, a nie sposób korzystania z lokalu mieszkalnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.