III SA/Gl 815/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia : NSA Henryk Wach, Sędzia : WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant : ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" S. A. w B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., na podstawie art. 401 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), nie stwierdził u J. M choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem – wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, iż J. M. będąc zatrudniony w latach 1970-1991 w "B" na stanowisku [...][...],[...] pracował w hałasie o poziomie dźwięku dochodzącym do 91 dB, natomiast w latach 1991-2003 pracując w "A" S.A. był narażony na hałas o poziomie 83-85dB. Przyjął zatem, że J. M. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Nie został jednak spełniony podstawowy warunek, a więc jej rozpoznanie przez placówkę powołaną do orzekania w sprawach chorób zawodowych. W orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. lekarze rozpoznali u J. M. niedosłuch obustronny ślimakowy odbiorczy, jednak wielkość niedosłuchu w uchu lepiej słyszącym, zgodnie z obowiązującym kryterium, nie przekraczała 45dB. wobec braku rozpoznania choroby zawodowej brak było podstaw do jej stwierdzenia. Od powyższej decyzji J. M. wniósł odwołanie podnosząc, iż decyzja została wydana bez ustosunkowania się Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. do kwestii zawartych w złożonym przez niego piśmie zawierającym zastrzeżenia do orzeczenia tej jednostki. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził u J. M. chorobę zawodową słuchu wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej J. M. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że ten w okresie zatrudnienia od 1970 do 2003 r. pracował w warunkach istotnego ryzyka powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej podał, że J. M. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. gdzie rozpoznany u niego obustronny niedosłuch typu odbiorczego (UP-[...]dB, UL-[...]dB) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie w badaniach audiometrycznych również stwierdzono ubytki słuchu typu odbiorczego (UP-[...]dB, UL-[...]dB). Obie te placówki na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. uznały, że wielkość ubytku słuchu nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Tymczasem z materiału dowodowego w sprawie choroby zawodowej J. M. wynika, iż postępowanie administracyjne powinno być prowadzone według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, gdyż zostało wszczęte przed datą wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Świadczy o tym dochodzenie epidemiologiczne w przypadku podejrzenia choroby zawodowej z dnia [...] 1996 r., wywiad środowiskowy z [...] 1996 r., orzeczenia lekarskie Przychodni Chorób [...]CM w K. z [...] r. oraz [...] r. rozpoznające obustronny niedosłuch odbiorczy – Podkreślił, iż w mających zastosowanie w sprawie przepisach rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do tego by z prawnego pojęci choroby zawodowej eliminować uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu z uwagi na wielkość ubytku słuchu. Zatem wobec udokumentowanego faktu wieloletniej pracy J. M. w narażeniu na hałas ponadnormatywny oraz rozpoznania u niego odbiorczego uszkodzenia słuchu związanego z warunkami pracy organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł zakład pracy – "A" S.A. w B. domagając się jej uchylenia. Nie kwestionując prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisów w sprawie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej strona skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie i w związku z tym błędne obciążanie jej odpowiedzialnością za powstanie ubytku słuchu u J. M.. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem strony skarżącej, nie ma jednoznacznych podstaw do stwierdzenia, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał ubytek słuchu, miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem w "A" S.A. Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że ubytek słuchu mógł powstać w okresie poprzedzającym zatrudnienie u skarżącej, gdzie występował hałas o poziomie wyższym, dochodzącym do 91dB. Nie bez znaczenia jest również wpływ długości okresu zatrudnienia u poprzednich pracodawców w szkodliwych warunkach na powstały u pracownika ubytek słuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosowanie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu. W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że z dniem 3 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w sprawach chorób zawodowych wszczętych w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia lub później. Natomiast w odniesieniu do postępowań w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczętych przed dniem 3 września 2002 r., zgodnie z § 10 tego rozporządzenia, mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty, z treści których wynika, iż prowadzone było już wcześniej postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u J. M.. Zatem organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że postępowanie zostało rozpoczęte przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, to zaś oznacza, że do rozpoznania sprawy miały zastosowanie poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Stosownie do § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. O uznaniu za chorobę zawodową decydują, jak trafnie przyjął organ odwoławczy, dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należało więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 pkt.2 rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych (§ 7 rozporządzenia). Wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji do wydania decyzji wymienionej w § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych określone zostało schorzenie – uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające występowanie w środowisku pracy pracownika czynnika szkodliwego, jakim był hałas. Informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia na czynnik szkodliwy, zostały zawarte w wywiadzie środowiskowym dotyczącym przebiegu i warunków pracy zawodowej sporządzonym w "B" w M. z dnia [...] 1996 r. Z dokumentu tego wynika, że J. M. pracował przez ponad 20 lat na Wydziale [...] w D. jako [...], gdzie był narażony przez 7,5 godziny na dniówkę roboczą hałas pochodzący z maszyn i urządzeń [...][...],[...],[...] – średnio o poziomie 71 do 91dB (wg badań z 1980 r.); 83,1dB (wg badań z 1988 r.); 78dB (wg badań z 1990 r.), w tym doraźnie (przez 12 lat, 1-3 dniówki w miesiącu) przy [...] w warunkach przekroczenia dopuszczalnych najwyższych norm natężenia hałasu. Jednocześnie z oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w "A" S.A. z dnia [...] 2002 r. wynika, że J. M. w latach 1991-2002 wykonując pracę [...] oraz [...] w [...] w D. był narażony na hałas o poziomie 83-85dB. Następnie dochodzenie epidemiologiczne z dnia [...] 2004 r. przeprowadzone w tym przedsiębiorstwie potwierdziło powyższe. Pomiary środowiskowe wykonane w latach 1994-1998 i 2000 r. wykazały, że poziom równoważny hałasu w stosunku do 8 godzinnego dnia pracy wynosił 84-85dB, w 2000 r. 83dB, zaś w 2003 r. 81,8dB. W świetle tak zgromadzonych dowodów ustalenia organów orzekających, że J. M. pracował w warunkach, gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu należy uznać za prawidłowe. Czas narażenia na hałas oraz poziom hałasu, przekraczający 82 dB-tzw. normę higieniczną, na jaki pracownik był narażony uprawniały organ do konkluzji, iż ten pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Poza sporem zaś jest, że z orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. wynika, że u J. M. rozpoznano niedosłuch obustronnie odbiorczy (UP-[...]dB, UL-[...]dB wg badań Instytutu), a więc jednostkę chorobową będącą następstwem działania hałasu. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie uznał, że w sprawie występują wszelkie podstawy do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, a tym samym uprawniony był do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Odpowiadając na zarzuty skargi stwierdzić przyjdzie, że do organów inspekcji sanitarnej i sądów administracyjnych nie należy rozstrzygnie, który zakład ponosi odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne-sądy pracy. Natomiast udział w postępowaniu zakładu pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, nawet, jak pisze to strona skarżąca – przez krótszy okres zatrudnienia oraz przy mniejszym narażeniu na czynnik szkodliwy niż u poprzedniego pracodawcy – uzasadniony był brzmieniem § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który nakazywał doręczenie decyzji temu zakładowi. Nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, iż warunki pracy wyłączni w tym zakładzie wywołały u pracownika chorobę zawodową, jak również nie może to być rozpatrywane w kategoriach odpowiedzialności, gdyż nie temu służy postępowanie administracyjne. Doręczenie decyzji zakładowi pracy zgodnie z powołanym wyżej § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie ostatniego zakładu, w którym występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika, (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001 sygn. akt. I SA 1780/00, nr LEX 77662). Jednocześnie nie można skutecznie zarzucać zaskarżonej decyzji, iż została wydana na podstawie błędnych ustaleń faktycznych, bowiem występowanie w środowisku pracy J. M., w tym i u strony skarżącej, hałasu przekraczającego normy higieniczne ma swe podstawy w materiale dowodowym. Wobec powyższego, skoro Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno materialnego jak również przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako niezasadną, oddalono.