III SA/Gl 815/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi F. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS ) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19), po rozpoznaniu wniosku F. G. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Z. z [...] r., nr [...], odmawiającą wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Wnioskodawca w dniu 9 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Z. odmówił mu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ ustalił, że na 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie wnioskodawcy wynosiła [...] zł i przewyższała sumę przypisów składek za 2019 r., która wynosiła [...] zł. Wnioskodawca znajdował się w trudnej sytuacji i z tej przyczyny nie można było udzielić pomocy publicznej w formie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją z [...] r., organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z [...] r. odmawiającą wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zwolnienie z opłacania składek stanowi pomoc publiczną. Dalej wskazał, ze zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej pomoc publiczna może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z dnia 26.06.2014 ) w dniu [...] r. ZUS wyjaśnił, że na podstawie definicji zawartej w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w dniu 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji, gdy zachodzi, co najmniej jedna z poniższych okoliczności: - w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego; - w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki; podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym. W wyniku analizy sytuacji ekonomiczną wnioskodawcy oraz kryteriów kwalifikujących przedsiębiorcę do objęcia postępowaniem upadłościowym ustalono, że według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r. zadłużenie spółki przewyższało sumę przypisów składek w roku 2019 i na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek pozostawało do uregulowania saldo zaległości w kwocie [...] zł. Zatem warunek pozwalający na uznanie przedsiębiorstwa za znajdujące się w trudnej sytuacji został spełniony. Ponadto, wnioskodawca nie zwracał się z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie należności. Kwestie odnoszące się do prowadzonych wcześniej postępowań w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ uznał, że w dniu 31 grudnia 2019 r. oraz na dzień wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek wnioskodawca znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., dlatego zasadne jest utrzymanie w mocy z [...] r. W skardze z 31 grudnia 2020 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił organowi naruszenie: - art. 7 k.p.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a.; - art. 3 1Izo. ust. 2 ustawy COVID-19; - art. 31 zq. ust.2 , ustawy COVID-19; - art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) NR 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. Skarżący wskazał, że w jego ocenie przysługuje mu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, podkreślił przy tym, że jest mikroprzedsiębiorcą, a nie jak przyjął organ, spółką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy, przez trudną sytuację finansową należy rozumieć sytuację, w której nastąpił spadek obrotów gospodarczych przedsiębiorcy w następstwie COVID-19. Przepis art. 15zzzh ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 stanowi, że wsparcie, o którym mowa w art. 31zo (a więc zwolnienie płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres ) – zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1 – dalej: Komunikat Komisji), stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Wskazany wyżej przepis zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Organ, stwierdzając w sprawie, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji finansowej już w 2019 r. - powołał pierwotne brzmieniu Komunikatu Komisji (z 20 marca 2020 r.). Komunikat ten w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Należy wskazać, że z dniem 29 czerwca 2020 r. (ZUS w drugiej instancji orzekał w dniu [...] r.), Komunikat Komisji w brzmieniu z 20 marca 2020 r. został zmieniony Komunikatem Komisji "Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19" (2020/C 218/03) (Dz.U.UE.C.2020.218.3) i zgodnie z pkt 15 dodano m.in. pkt 22 ca, w myśl którego w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację. Zatem, organ ponownie rozpatrując sprawę w dniu [...] r., powinien uwzględnić w wydanej decyzji powyższą zmianę, która jak wskazano wyżej weszła w życie 29 czerwca 2020 r., a wnioski o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, stosownie do art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r. W ocenie Sądu, uwzględnienie nowego stanu prawnego wynikającego ze zmiany Komunikatu Komisji, było obowiązkiem ZUS, skoro zmiana ta weszła w życie przed 30 czerwca 2020 r., zatem przed upływem ostatniego dnia do złożenia wniosku i zgodnie z wprowadzoną zmianą rozszerzono ramy tymczasowe środków pomocy państwa także na mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. (jako ostatniego dnia na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie) brzmienia Komunikatu Komisji (UE) – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19 oraz przepisów postepowania. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, bowiem przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. było stwierdzenie, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na zadłużenie w kwocie przewyższającej przypis za 2019 r. Ponadto, organ będzie miał na uwadze, że skarżący nie jest spółką jak to wskazano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku i wyda decyzję, odpowiadającą wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., uwzględniającą trzecią zmianę Komunikatu Komisji obowiązującą od 29 czerwca 2020 r. w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.