III SA/Gl 816/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant st. sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi L.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]r. nr [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 104, 148 i 149 § 3 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku L.B. z [...]r., odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi nr [...] z dnia [...]r., nr [...] z dnia [...]r. dotyczącymi kosztów związanych z kontrolą firmy A przy ul. [...] oraz decyzjami nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...]r. dotyczącymi uruchomienia obiektu, tj. Firmy B w T Al. [...] oraz poszerzenia działalności Baru C T., Al. [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że w dniu [...]r. stronie doręczono upomnienie wzywające do zapłaty kwot ustalonych rachunkami nr [...] , [...],[...],[...]. Decyzje nakładające na stronę obowiązek zapłaty wyszczególnionych w nich kwot, za koszty związane z kontrolą Firmy A przy ul. [...] oraz uruchomieniem obiektów tj. Firmy B w T. Al. [...] i poszerzenia działalności Baru C T., Al. [...] są ostateczne. Zostały one odebrane przez stronę za potwierdzeniem odbioru: decyzje nr [...] w dniu [...]r., nr [...] w dniu [...]r., natomiast rachunki Nr [...] i nr [...] przesłano listem zwykłym. Następnie wskazano, że w piśmie z dnia [...]r. strona oświadczyła, że nigdy nie pracowała, nie prowadziła też żadnej pizzerii. Powiadomiła organ o oszustwie dokonanym przez jej córkę i zięcia, którzy "narobili długów na jej nazwisko", oraz o tym, że w tej sprawie policja wszczęła dochodzenie. Podała również że [...]r. zlikwidowała działalność pod nazwą "bar C". Przedłożyła także kartę wypisową ze szpitala psychiatrycznego z dnia [...]r. Na tej podstawie organ ustalił, że nowe okoliczności faktyczne powołane przez stronę i nie znane organowi w dacie wydawania decyzji były stronie znane co najmniej w dacie wydania tych decyzji, a z pewnością w październiku 2002 r. kiedy strona dokonała wykreślenia działalności gospodarczej. Zatem przewidziany w art. 148 k.p.a. miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia nie został zachowany. Organ zauważył również, że stan zdrowia na który strona się powołuje nie ma znaczenia w sprawie, bowiem nie została ona ani całkowicie, ani też częściowo ubezwłasnowolniona, zatem ma pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast wszczęte w sprawie dochodzenie nie stanowi dowodu popełnienia przestępstwa zarzucanego przez stronę córce i nie dowodzi, by czynności odbioru decyzji PPIS w T., dokonane w latach 1999-2001, były dotknięte wadą lub były następstwem popełnienia przestępstwa. W odwołaniu od tej decyzji L.B. podniosła, że otrzymała "jakieś pismo z różnymi numerami liczb, o jakieś zapłaty". Oświadczyła, że nigdy nie prowadziła żadnej działalności ani w T. ani w O. Padła ofiarą oszustwa córki i zięcia. Z pisma jakie otrzymała z Prokuratury w R. wynika, że sprawa została przekazana do Prokuratury Okręgowej w G. [...]. Wskazała nadto, że "nie wie o co się rozchodzi" w decyzji, którą otrzymała. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ocenił, iż strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu do jego wniesienia nie prosząc równocześnie o przywrócenie tego terminu. W tej sytuacji organ nie badał, czy zaistniały przesłanki z art. 145 k.p.a., odnosząc się jedynie do zachowania terminu. Podawane przez stronę okoliczności sfałszowania podpisu, a tym samym popełnienia przestępstwa nie zostały potwierdzone orzeczeniem sądu w sprawie karnej. Ponadto, zdaniem organu, przedłożenie dokumentu przekazania sprawy z Prokuratury Rejonowej do Prokuratury Okręgowej świadczy o jej negatywnym rozstrzygnięciu. Nie istnieją także podstawy do wznowienia postępowania z urzędu, gdyż podniesione okoliczności nie zostały udowodnione przez odwołującą. Także stan zdrowia nie ma znaczenia w sprawie bowiem strona ma pełną zdolność do czynności prawnych, wobec tego iż nie została ubezwłasnowolniona. Pismem z dnia [...]r skierowanym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. L.B. wskazała, że w ogóle nie wie o co chodzi. Nigdy nie prowadziła żadnej działalności, leczy się od 20 lat psychiatrycznie i jest niezdolna do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zaznaczyła, że prowadzone jest śledztwo w sprawie oszustwa córki, która wykorzystała jej chorobę i na jej nazwisko prowadziła działalność w T. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarnego w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji powtarzając przytoczone w jej uzasadnieniu argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawą do wznowienia postępowania, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym zgodnie z art. 134 tej ustawy, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych względów niż podniesione przez skarżącą, a które Sąd, jak wyżej wskazano, nie będąc związany granicami skargi wziął pod rozwagę z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja o odmowie wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami nr [...] z dnia [...]r. i nr [...] z dnia [...]r., nakładającymi na stronę obowiązek zapłaty wyszczególnionych w nich kwot z tytułu kosztów związanych z kontrolą Firmy A przy ul. [...] oraz decyzjami nr [...] z dnia [...]r. i nr [...] nakładającymi na stronę obowiązek zapłaty wyszczególnionych w nich kwot z tytułu kosztów związanych uruchomieniem obiektów tj. B w T., Al. [...] oraz poszerzenia działalności Baru C T., Al. [...]. Decyzja ta została wydana na skutek pisma strony w związku z doręczonym jej upomnieniem stanowiącym wezwanie do uiszczenia należności wynikających z rachunków nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Jako przyczynę odmowy wznowienia organ wskazał upływ terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania, liczony, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Zatem jedną z pozytywnych przesłanek orzekania w przedmiocie wznowienia postępowania jest rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (art. 145 kpa). Spełnienie powyższej przesłanki, warunkującej dopuszczalność uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowi jednocześnie podstawę badania, czy strona wniosła podanie o wznowienie w terminie określonym w art. 148, który liczony jest od dnia kiedy dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji stanowiących podstawą do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie z pisma strony nie wynika, czy i kiedy otrzymała ona rachunki-decyzje nakładające na nią obowiązek zapłaty wyszczególnionych w nich kwot. Jednakowoż z akt sprawy również nie wynika, kiedy owe rachunki-decyzje zostały skarżącej doręczone, brak jest bowiem potwierdzeń ich odbioru. Zresztą organ I instancji sam przyznaje w uzasadnieniu decyzji, że rachunki nr [...] z [...]r. oraz [...] z [...] przesłano listem zwykłym. Zatem nie można stwierdzić na tej podstawie, że zostały one prawidłowo doręczone stronie. Zasady doręczania pism zostały szczegółowo uregulowane w Dziale I Rozdziale 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. -w skrócie k.p.a.). Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zasadą prawidłowego doręczenia pisma jest więc potwierdzenie jego odbioru przez adresata. Potwierdzenie doręczenia pisma ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Ponadto, jak wynika dalej z uzasadnienia decyzji tegoż organu, pozostałe decyzje, tj. nr [...] z dnia [...]r. i nr [...] z dnia [...]r. zostały doręczone stronie, która potwierdziła ich odbiór w dniach [...]r. oraz [...]r. Pomijając fakt, iż w aktach sprawy brak jest dowodów doręczenia tych decyzji, to przede wszystkim zwraca uwagę okoliczność, że decyzje o wskazanych wyżej numerach i datach ich wydania nie zawierają w swej treści rozstrzygnięcia o obowiązku zapłaty kwot tytułem kosztów związanych z uruchomieniem obiektów tj. B w T. Al. [...] oraz poszerzenia działalności Baru C T., Al. [...]. W upomnieniu przesłanym stronie podano natomiast rachunki o numerach [...] z [...] oraz [...] z [...]. W aktach sprawy brak powyższych rachunków oraz dowodów ich doręczenia stronie. W tej sytuacji istnieją wątpliwości, czy rachunki-decyzje nakładające obowiązek zapłaty zostały stronie doręczone, a zatem, czy w ogóle zaistniały one w obrocie prawnym. Wobec tego potraktowanie pisma strony jako wniosku o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych tymi decyzjami, bez dostatecznego wyjaśnienia wskazanych kwestii, jest co najmniej przedwczesne. Na organach ciążył obowiązek ustalenia wszystkich okoliczności, tym bardziej, że z treści pism strony nie wynika czego się domaga, czy i kiedy otrzymała decyzje nakładające na nią obowiązek zapłaty. Również okoliczność nieporadności skarżącej, związanej z chorobą psychiczną ([...]) oraz brak orientacji w sprawie, zobowiązywał organy, a w szczególności organ I instancji, do podjęcia niezbędnych kroków zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a następnie do wyjaśnienia stronie jej sytuacji faktycznej i prawnej. To natomiast pozwoliłoby stronie na prawidłowe sprecyzowanie treści pisma bądź jako wniosku o wznowienie postępowania z określeniem podstawy wznowienia, bądź jako odwołanie od decyzji. Do takich działań zobowiązuje organy w szczególności art. 9 k.p.a., z którego wynika, że organy administracji państwowej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy są zobowiązane czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Niedopełnienie tego obowiązku przez organy w niniejszej sprawie oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy zauważyć, że organ administracji powinien był odrębnie dla każdej sprawy zakończonej decyzją ostateczną rozpatrzyć wniosek pod względem formalnym, czy wniesiono go w terminie i czy zawierał ustawową podstawę wznowienia postępowania, a następnie odrębnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wznowienia. Połączenie tych postępowań w jedno, bez wskazania podstawy tego połączenia stanowiło uchybienie formalne, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Z powyższych względów Sąd, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Sz.d