III SA/Gl 819/05

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do klasyfikacji taryfowej oraz wymiaru należności celnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Otrzymawszy odpis wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r., skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że ze swoich dochodów, ograniczających się do wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto, nie jest w stanie opłacić adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Zwróciła również uwagę, iż jej działalność gospodarcza została zlikwidowana, a posiadane w związku z nią środki – zajęte przez komornika. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku i oszczędności i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwaniem doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów wskazujących, do kogo należy mieszkanie przy ul. [...] w R. i na jakich zasadach skarżąca z niego korzysta, orientacyjne określenie wysokości miesięcznie ponoszonych w związku z kosztami utrzymania mieszkania wydatków, nadesłanie odpisu lub kserokopii składanych przez skarżącą w okresie ostatnich dwóch lat kalendarzowych zeznań podatkowych albo zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w tych latach dochodu oraz o wysokości dokonanych odliczeń, przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym wskazującego jaka część przysługującego skarżącej wynagrodzenia za pracę podlega zajęciu przez komornika. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2006 r. zwolniono skarżącą od kosztów sadowych. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, wypada mieć przy tym na względzie, iż skarżącej – jak wspomniano wyżej – przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jej obecnemu wnioskowi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oznaczałoby w praktyce, że niejako "na raty," w dwóch etapach, byłoby jej przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jego osoby powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – w myśl art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń skarżącego, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Uzasadnione jest przecież w takim stanie rzeczy podejrzenie, iż we wniosku zamieszczono treści nieprawdziwe lub już nieaktualne po to, aby zwiększyć szansę przyznania wnioskodawcy dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Konieczność precyzyjnego wyjaśnienia wspomnianych możliwości jest przy tym w niniejszej sprawie podyktowana przede wszystkim tym, iż od chwili rozpoznania poprzedniego wniosku (25 stycznia 2006 r.) upłynęły już niemal dwa lata, co stwarza potrzebę ustalenia, czy i w jaki sposób sytuacja skarżącej nie uległa w tym czasie zmianie. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.