III SA/Gl 820/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 października 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 października 2017 r. Wraz ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] skarżąca Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr oświadczyła, że w dniu 27 marca 2017 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku. Działalność skarżącej wykazuje stratę w wysokości (-) [...] zł. Z uwagi na trudną sytuację finansową i niewywiązywanie się kontrahentów z zobowiązań Spółka stała się niewypłacalna. Jednocześnie doszło do zajęcia rachunków bankowych, którymi Spółka nie może dysponować. W okresie pierwszych sześciu miesięcy 2017 r. Spółka wykazała stratę (-) [...] zł, a jej zobowiązania na koniec maja 2017 r. wynoszą [...] zł. Z oświadczenia Spółki, zawartego na druku urzędowego formularza PPPr wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych (wg bilansu za ostatni rok obrotowy) wynosiła [...] zł, natomiast w ostatnim roku obrotowym Spółka osiągnęła zysk w kwocie [...] zł. Spółka posiada pięć rachunków bankowych, których stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: • [...] zł zdeponowane w Banku [...] S.A; • [...] zł zdeponowane w Banku [...]S.A.; • [...] zł (w tym zablokowana kwota [...] zł) zdeponowane w [...] Banku [...]S.A.; • [...] zł zdeponowane w [...]Bank (rachunek podstawowy); • [...] zł zdeponowane w [...] Bank (rachunek pomocniczy). Stan kasy Spółki na dzień 31 lipca 2017 r. wynosił [...] zł natomiast wydatki za lipiec 2017 r. zamknęły się w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza strona skarżąca nadesłała wyczerpujący materiał źródłowy, m.in. w postaci dokumentów księgowych, deklaracji podatkowych, raportu kasowego, ewidencji środków trwałych i wyciągów z rachunków bankowych. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z 25 października 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że z samych oświadczeń zamieszczonych na druku urzędowego formularza PPPr wynika już, że Spółkę stać na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Potwierdza to analiza sprawozdania finansowego oraz bilansu. Również z raportów kasowych wynika, że Spółka posiada "żywą gotówkę (w dniu 31 sierpnia 2017 r. –[...] zł, natomiast w dniu 30 września 2017 r. – [...] zł). Jednocześnie referendarz zwrócił uwagę, że fakt toczenia się postępowania upadłościowego sam w sobie nie przesadza o spełnieniu ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca Spółka wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła, że w dniu 14 sierpnia 2017 r. Sąd Rejonowy K. w K. wydał postanowienie o sygn. akt [...] zabezpieczające majątek skarżącej Spółki poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Podniesiono także, wbrew twierdzeniom referendarza, że zablokowane są wszystkie rachunki bankowe Spółki, a nie tylko jeden. Spółka nie może zatem korzystać z kwot znajdujących się na wszystkich rachunkach bankowych i nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na potwierdzenie tej tezy przedłożono stosowne wydruki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Należy bowiem mieć na uwadze, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, stąd też ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie w ocenie Sądu jest prawidłowe. Analiza przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej i finansowej nie daje bowiem podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w konsekwencji zdaniem Sądu skarżąca nie wymaga udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych poprzez zwolnienie jej z kwoty wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W pierwszej kolejności należy zaakcentować, że Spółka pomimo wskazanej straty nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz dysponuje majątkiem wartym 12.330.009,42 zł (vide: Sprawozdanie Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia 20 września 2017 r.). Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że sam fakt poniesienia straty nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I GZ 105/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na niekorzyść skarżącej Spółki, w kontekście pozytywnego załatwienia jej wniosku, przemawia również stan "żywej gotówki w kasie". Należy bowiem zauważyć, że skarga została nadana 22 sierpnia 2017 r. W tym czasie Spółka posiadała w kasie [...] zł (stan na 31 sierpnia 2017 r.), a zatem posiadała środki, które mogły zostać zabezpieczone na należny wpis od skargi. Wystarczające środki znajdowały się w kasie Spółki również na dzień 30 września 2017 r., gdy saldo wyniosło [...] zł. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku skarżącej nie mogą być jej zobowiązania finansowe. Zobowiązania cywilnoprawne, także związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie korzystają bowiem z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się między innymi koszty sądowe. Skoro zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżąca była w stanie uregulować wszystkie swoje podstawowe wydatki związane z jej funkcjonowaniem (m.in. wynagrodzenia pracowników, zaliczki na podatek dochodowy, czynsze dzierżawne i media) i w kasie pozostała kwota wielokrotnie przekraczająca kwotę wpisu sądowego od skargi w rozpoznawanej sprawie, to stwierdzić należy, że posiada ona środki wystarczające na pokrycie należnego wpisu. Zaakcentować jednocześnie należy, że w orzecznictwie zwraca się uwagę na obowiązek każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą do przewidzenia konieczności ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć na ten cel wygospodarowane środki finansowe (por. postanowienie NSA z 28 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 232/14, postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FZ 459/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej powinien bowiem liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Jak natomiast wynika ze sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2016 r. Spółka miała świadomość tego, że w roku 2017, w związku z działaniami powziętymi przez Urząd Kontroli Skarbowej i blokadą środków na rachunkach bankowych, utraci płynność finansową, co zagrozi kontynuacji działalności. Tym bardziej dziwi zatem fakt, że Spółka wypracowany zysk za rok 2016 r. w wysokości [...] zł przeznaczyła na wypłatę dywidendy wspólnikowi. Odnosząc się do kwestii związanej z blokadą rachunków bankowych, zgodzić należy się ze skarżącym, że referendarz sądowy błędnie przyjął, że zablokowany jest tylko jeden, a nie wszystkie rachunki bankowe. Tym nie mniej kwestia ta pozostaje bez wpływu na ocenę przedmiotowego wniosku bowiem strona nie musi korzystać ze środków zgromadzonych na którymkolwiek z tych rachunków, gdy wpis w sprawie wynosi zaledwie 100 zł i mógł być pokryty z bieżących środków strony skarżącej. Natomiast fakt ustanowienia tymczasowego nadzorcy sądowego świadczy jedynie o tym, że złożono wniosek o ogłoszenia upadłości, nie świadczy natomiast o tym, że Spółka nie dysponuje odpowiednimi środkami (majątkiem) na pokrycie pełnych kosztów inicjowanego przez siebie postępowania. Oceniając zatem sytuację wnioskodawcy należy stwierdzić, że Spółka mimo znacznie zmniejszonych przychodów oraz deklarowanych trudności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być traktowana jako podmiot, który nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.