III SA/Gl 827/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dnia 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. UZASADNIENIE. Pismem z dnia [...] r. J.B. złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2011 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 4 lipca 2011 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, że brak jest podstaw faktycznych do odstąpienia od zasady odpłatności za prawo do sądu, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Przedstawione uzasadnienie jest nierzetelne i budzi wątpliwości. Strona skarżąca konsekwentnie akcentuje, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie osiąga innych dochodów. Pozostaje na utrzymaniu żony I., która pobiera emeryturę w kwocie 4 045,97 zł brutto (3 313,83 zł do wypłaty) pomimo rozdzielności majątkowej wynikającej z umowy notarialnej nr [...] z [...] r. Na utrzymaniu żony pozostaje również syn M., lat [...], który jest także osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zaświadczenie z [...] r.). J.B. oświadczył również, iż nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości na dowód czego przedstawił umowę darowizny [...] nieruchomości położonej w L. nr [...] na którą składa się działka o pow. [...] ha i budynek mieszkalny parterowy z mieszkalnym poddaszem ([...] z [...] r.). Adres tej nieruchomości jest adresem zamieszkania skarżącego. Nadto na nieruchomości tej ustanowione jest dożywocie na rzecz syna skarżącego W.B., ur. [...] r. Skarżący przedłożył również decyzję z [...] r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji status ten utracił z własnej winy i mógł się starać o jego przywrócenie po upływie 3 miesięcy ([...] r.). Przedłożył również postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...] zwalniające go jako powoda z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od pozwu w kwocie [...] zł. Analiza przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń potwierdza brak rzetelności w przedstawianiu rzeczywistej sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Należy też podkreślić, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej, gdyż nie dopełnił w tym zakresie obowiązków nałożonych ustawą. Pominął również fakt posiadania drugiego syna W. na rzecz, którego ustanowiono prawo dożywocia na nieruchomości, która skarżący darował żonie. Wątpliwości, z racji daty wystawienia budzi również zaświadczenie o statusie bezrobotnego drugiego syna M., które datowane jest na dzień [...] r. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie dają rzeczywistego obrazu jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Zawierają w sobie wiele informacji niepełnych a wręcz sprzecznych. Z jednej strony skarżący przedstawia się jako osoba bez środków do życia i majątku, a z drugiej jako świadomie rezygnująca z dochodów i majątku. Dowodzi tego twierdzenia umowa darowizny, rozdzielność majątkowa czy zaniechanie rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy. Również wskazane postanowienie Sądu o zwolnieniu z kosztów sądowych z powództwa skarżącego wskazuje na możliwości finansowe skarżącego. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, gdyż stanowią powielenie dokumentów dołączonych w wniosku. Sąd podkreśla, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie może pośrednio wpływać na rozstrzygniecie w innej sprawie, gdyż Sąd każdorazowo czyni ustalenia faktyczne, które podlegają ocenie przy wydaniu rozstrzygnięcia. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący nie wykonał w pełni wezwania Sądu z 1 czerwca 2011 r. a dokumenty dotyczące jego statusu (poza zaświadczeniem ZUS) nie posiadają waloru aktualności. Należy też przypomnieć, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Nie można przyjąć, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia żonę skarżącego z obowiązku udzielenia mu pomocy finansowej. Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy oraz zasadę odpłatności postępowania sądowego Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko rzeczywistą i aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy. To na skarżącym ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, nawet nie wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym uiścić należnego wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy a nie poddawać w wątpliwość jej wiarygodność. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.