III SA/Gl 842/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonej skargi pełnomocnik skarżącego zamieścił dodatkowy wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy powtórzył następnie na druku urzędowego formularza czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 29 maja 2013 r. W jego motywach podał, że skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe w pomieszczeniu mieszkalnym przy firmie, w której został zatrudniony po zlikwidowaniu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ jego miesięczne dochody ze stosunku pracy na [...] etatu wynoszą [...] zł, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Tym bardziej, że nie posiada żadnych składników majątku. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. wezwano pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - przedłożenie odpisów bądź kserokopii złożonych przez skarżącego za lata 2011 i 2012 zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - nadesłanie wyciągu z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane w jego ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - udokumentowanie aktualnym odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] [...] oraz przy ul. [...] [...] w D. i na jakich zasadach skarżący z nich korzysta, kto pokrywa koszty ich utrzymania i w jakiej wysokości, w tym celu należało nadesłać odpisy bądź kserokopie rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wskazanie przy pomocy stosownego zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego lub innego dokumentu źródłowego daty zakończenia prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej; - sprecyzowanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim (w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć odpisy bądź kserokopie dokumentów obrazujących wysokość osiąganych przez żonę dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro, natomiast w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej należało nadesłać stosowne orzeczenie sądu w przedmiocie separacji lub rozwiązania małżeństwa albo inny dokument wskazujący na stan cywilny wnioskodawcy); - wyjaśnienie czy prowadzone jest wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak należało wskazać przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do jakich składników majątku zostało ono skierowane i na jakim jest ono obecnie etapie; - sprecyzowanie czy skarżący posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało nadesłać stosowne dokumenty potwierdzające podane w tym zakresie dane, tj. ich wysokość, cel na który zostały przeznaczone, a nadto wielkość płaconych rat, oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty. Do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, mimo stosownego wezwania do uzupełnienia podanych we wniosku danych uchylił się od jego wykonania. Stąd weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Tym bardziej, że przedstawione w treści formularza informacje odnoszące się do dochodów skarżącego i kosztów jego utrzymania oraz posiadanego majątku, w tym stanu cywilnego wnioskodawcy nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Wobec powyższego, przyjąć należało, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.