III SA/Gl 842/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS, organ II instancji) utrzymał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej organ I instancji) z dnia [...] r. o numerze [...] o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020r. do maja 2020 r. K. S. (dalej jako "skarżący") W podstawie prawnej rozstrzygnięcia ZUS powołał art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 31 zq ust.8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) dalej powoływana jako ustawa o COVID-19. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w B. (dalej jako organ I instancji) o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020r. do maja 2020 r. W decyzji z dnia [...] r. organ I instancji na podstawie art. 31 zq ust.7 ustawy o COVID-19, w zw. z art.83 ust 1 i 4 ustawy o sus. odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji, organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy o COVID-19, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 300 % prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Zgodnie z art. 15 zzzh ustawy o COVID-19, zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu , które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014)- w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego; - w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50 % wysokości jej kapitału według ksiąg spółki; podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym. W związku z powyższym organ stwierdził, że pomoc publiczna nie może być udzielona płatnikowi, który znajduje się w trudnej sytuacji. W świetle powyższego organ uznał, że Stronie nie może być przyznane zwolnienie bowiem pomoc publiczna nie może być udzielona płatnikowi , który znajduje się w trudnej sytuacji. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że na dzień 31 grudnia 2019r. Zaległość z tytułu składek na koncie skarżącego przewyższa sumę przypisów składek w 2019 r. co zdaniem organu oznacza że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji i tym samym organ nie mógł go zwolnić z opłacania z należności z tytułu składek. Od tego rozstrzygnięcia skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł m.in, że decyzja organu I instancji jest niezrozumiała i krzywdząca. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes ZUS wydał [...] r. decyzję o numerze [...], którą utrzymał decyzję o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. u z dnia [...] r. o numerze, [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił że wniosek o zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, wymagał m.in. aby przedsiębiorca nie znajdował się na dzień 31 grudnia 2019r., w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych oraz nie zalegał z opłacaniem składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy czego skarżący nie spełnił do czego był zobowiązany zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, w związku z czym organ orzekł jak w sentencji zaskarżonej decyzji. Skarżący w dniu [...] r. złożył za pośrednictwem organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję z [...] r. organu II instancji. Skarżący podniósł, że nie posiada zaległości w składkach na dzień [...]r. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W jej uzasadnieniu stwierdził, że w dniu [...] r. złożył wniosek (RDZ) o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podkreślając m.in, że zaległość z tytułu nieopłaconych składek przewyższała sumę przypisów składek w [...] r., oraz że skarżący nie ma zawartego układu ratalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.), lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.),. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres maj 2020 r. jeżeli spełni warunki określone w tym przepisie i wykaże je w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek za ten okres. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, z którego wynika, że od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. w zakresie odwołań od decyzji oraz p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 15 zzzh ust. 1 ustawy o COVID zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu , które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014)- w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MSP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e). W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7, 5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1, 0. Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec -maj 2020 r. Zgodnie bowiem z punktem 4.2 wniosku ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej: A. Czy w przypadku spółki akcyjnej , spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50 % wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postepowaniem upadłościowym ? TAK NIE. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] r. o zwolnienie opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r. przebiegało w następujący sposób w dniu [...] r. strona skarżąca, złożyła do organu pierwszej instancji na druku RDZ-B6 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących. działalność gospodarczą w branżach określonych w ustawy o COVID-19. W dniu [...] r. skarżący za pośrednictwem organu złożył skargę do Sądu na decyzję organu II instancji z [...] r. W swej skardze skarżący wniósł o uwzględnienie jego wniosku z [...] r., a zatem o przyznanie mu prawa do zwolnienia z opłacenia składek za marzec- maj 2020 r. Postępowanie o zwolnienie skarżącego z obowiązku opłacenia składki za marzec- maj 2020 r. dotyczyło obowiązku opłacenia tej składki, wynika z przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie leży w kompetencjach ZUS. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ de facto odmówił przyznania zwolnienia z powodu że, zaległość z tytułu nieopłaconych składek przewyższała sumę przypisów składek w [...] r. Tymczasem organ w żaden sposób nie odniósł się do twierdzeń skarżącego dotyczących jego stanowiska, że nie posiada zaległości w składkach zdrowotnych na dzień [...] r., z tytułu prowadzenia jego działalności gospodarczej Organ pierwszej instancji odmówił prawa do zwolnienia bowiem uznał, że "przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji." We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił że jest w "trudnej sytuacji". Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do argumentów skarżącego i nie uzasadnił swojego stanowiska. Co więcej organ powołując się na przepis art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 zacytował go z pominięciem treści zawartej w nawiasach dotyczącej m.in. warunku istnienia podmiotu od mniej niż trzech lat. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 KPA uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 KPA Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wyjaśnił dlaczego pominął część treści przepisu, który według niego stanowi podstawę podjętego rozstrzygnięcia, nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów strony, że nie spełnia ona żadnego z kryteriów wymienionych w powołanym przez organ Rozporządzeniu Komisji. W zaskarżonej decyzji Zakład nie uzasadnił w ogóle swojego stanowiska. Nie przytoczył żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Rozpatrując sprawę ponownie, w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r., organ uwzględni przedstawione tu uwagi co do procesowych uwarunkowań decyzji oraz usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.