III SA/Gl 844/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. (W.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy, które wynosi 1.459,48 zł, jako że żona przebywa na urlopie macierzyńskim (vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku). Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku wymienił nieruchomość gruntową niezabudowaną o pow. 0,1474 ha obciążoną zajęciem komorniczym, a także należący do żony lokal mieszkalny o pow. 49 m2 położony we W. przy ul. [...], niemniej jednak wobec jego osoby prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, które z uwagi na ich bezskuteczność umorzono (vide: dołączone do wniosku dokumenty źródłowe). Dodatkowo wskazał, że na dzień złożenia wniosku łączna wartość zobowiązań wnioskodawcy przekraczała 10.000.000 zł, co oznacza, że jest "bankrutem" Nie posiada bowiem środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, ani wartościowych ruchomości. A ponieważ jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu od czasu złożenia pierwszego wniosku w tym przedmiocie, albowiem rodzice zaprzestali pomocy w zakresie ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, dlatego też złożony wniosek uważa za zasadny. Tym bardziej, że w aktach sprawy znajdowały się już następujące dokumenty źródłowe: - zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. wraz z załącznikiem PIT/B stanowiącym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę, a którą [...] r. wykreślono z rejestru (vide: wydruk z CEIDG); - zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r. żony skarżącego wraz z załącznikiem PIT/O stanowiącym informację o dokonywanych odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku; - akt notarialny z dnia [...] r. ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską; - decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500,00 zł na drugie dziecko; - zerowe wydruki z rachunku bankowego (biznes-komfort) prowadzonego w "A"; - wydruki z listy płac skarżącego i jego żony, z których ustalono, że do wypłaty przekazano następujące kwoty: 928,82 zł i 1.459,48 zł (wrzesień), 1.459,48 zł (październik) oraz 1.459,48 zł (listopad); - wydruki z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej o pow. 0,1474 ha, do której skierowana została egzekucja; - oświadczenie żony skarżącego z dnia [...] r., z którego ustalono, że pokrywa ona wszystkie opłaty za media związane z budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...], które obejmują opłaty za energię elektryczną (ok. 200,00 zł), gaz (ok. 500,00 zł), wodę (ok. 200,00 zł) oraz inne, w tym internet i telewizję (w wysokości ok. 300,00 zł); - postanowienia z dnia [...] r., [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z dokumentów tych ustalono, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku prezesa zarządu w "B" Sp. z o.o., gdzie jego żona (specjalista [...] aktualnie przebywająca na urlopie wychowawczym) posiada 50 udziałów. W 2016 r. Spółka ta wypłaciła wynagrodzenia osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących, administrujących w wysokości 5.550,00 zł brutto, natomiast nie udzielała tym osobom żadnych pożyczek i innych świadczeń o podobnym charakterze. Jej przychody w porównaniu do roku 2015 uległy zmniejszeniu i wynosiły 71.503,05 zł, podczas gdy koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie 101.647,25 zł. Tym samym poniesiona strata rzędu 30.144,20 zł (vide: informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego) uległa zwiększeniu do kwoty 337.498,64 zł (vide rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 30 listopada 2017 r.) Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Takim orzeczeniem jest niewątpliwie postanowienie z dnia 17 stycznia 2018 r., jako że odnosi się ono w swej treści do należnych kosztów sądowych, co do których strona ponownie ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało ocenić, czy sytuacja strony skarżącej w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku uległa zmianie w takim stopniu, że uzasadnione jest zastosowanie przewidzianej w art. 165 ustawy p.p.s.a. regulacji prawnej. Dokonując takiej analizy rozpoznający sprawę doszedł do przekonania, że przedstawione w nadesłanym formularzu – druk PPF - informacje nie pozwalają przychylić się do zgłoszonego żądania. Zauważyć bowiem należy, że obecny wniosek strony skarżącej zawiera dane, które były już przedmiotem analizy referendarza sądowego. Dotyczy to zarówno wysokości uzyskiwanego dochodu jak i posiadanych składników majątku, do których skierowana została egzekucja komornicza. Co istotne dołączone do wniosku dokumenty źródłowe mające niejako potwierdzać zmianę sytuacji finansowej skarżącego przedłożono po raz kolejny (por. załączniki do pisma z dnia [...] r., [...] r. i [...] r.). Ich treść była zatem znana rozpoznającemu sprawę (vide: uzasadnienie postanowienia z dnia 17 stycznia 2018 r.). Nie sposób było więc uznać ich jako nową, istotną dla sprawy okoliczność przemawiającą za zmianą wydanego wcześniej postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Dlatego też zawarta w tym postanowieniu argumentacja pozostaje aktualna. Rozstrzygnięcie to ma nadal moc obowiązującą, gdyż rozpoznający sprawę nie doszukał się podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy w żądanym zakresie. Bo choć wnioskodawca aktualnie twierdzi, że rodzice zaprzestali pomocy w zakresie ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania. To na poparcie powyższego stosownego oświadczenia nie przedkłada. Podobnie jak informacji o osobach zamieszkałych przy ul. [...] w T. oraz przy ul. [...] we W., a nadto wskazujących na wysokość ponoszonych z tytułu ich utrzymania wydatków. Wprawdzie żona skarżącego w piśmie z dnia [...] r. oświadczyła, że osobiście pokrywa wszystkie opłaty za media związane z budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkuje wraz z dziećmi i w którym okresowo przebywa jej mąż, mieszczącym się we W. przy ul. [...], w tym energię elektryczną (ok. 200,00 zł), gaz (ok. 500,00 zł), wodę (ok. 200,00 zł) oraz inne, w tym internet czy abonament TV w łącznej kwocie ok. 300,00 zł. Niemniej jednak należy zauważyć, że żona skarżącego dalej przebywa na urlopie wychowawczym, który jest okresem bezpłatnym. Ostatnie wynagrodzenie za pracę otrzymała we wrześniu 2017 r. Była to kwota rzędu 928,82 zł, natomiast wypłacane jej od października 2017 r. świadczenie na drugie dziecko wynosi 500,00 zł. Ponieważ jego wysokość jest niewystarczająca na pokrycie podanych wyżej wydatków, pytanie skąd żona skarżącego czerpie środki na ich finansowanie, skoro Spółka, w której dodatkowo posiada udziały w roku 2016 poniosła stratę, pozostało bez odpowiedzi (vide: sprawozdanie finansowe z tego okresu przedłożone przy piśmie z dnia [...] r.). Powyższe ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem skarżący będący prezesem zarządu tejże Spółki w dalszym ciągu uzyskuje wynagrodzenie rzędu 1.459,48 zł, a złożone wyżej oświadczenie jego żony na środki te się nie powołuje, co więcej z jego treści wynika, że miejsce zamieszkania małżonków nie jest tożsame (vide: adresy podane w zeznaniach podatkowych za 2016 r.). Z dokumentów, które nadesłano ustalono, że miejsce pracy skarżącego, a do września 2017 r. również jego żony położone jest w T., a mieszkanie przy ul. [...], gdzie przebywa żona skarżącego z dziećmi znajduje się we W.. Podobnie Prezydent W. przyznał żonie skarżącego świadczenie wychowawcze na drugie dziecko (vide: decyzja z dnia [...] r.) wskazując, iż to wypłacane będzie w okresach miesięcznych przelewem na rachunek bankowy, którego istnienie i saldo do dnia dzisiejszego nie zostało podane. Brak było również informacji o ponoszonych wydatkach za tzw. media, a dotyczących mieszkania przy ul. [...] w T., bo skoro wnioskodawca twierdzi, że rodzice aktualnie zaprzestali pomocy w ponoszeniu kosztów bieżącego utrzymania to powyższe należało udokumentować. Ponieważ tego nie uczyniono dołączone do wniosku zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że aktualne zeznanie podatkowe za 2017 r. również nie zostało nadesłane, choć z konstrukcji przepisu art. 246 w zw. z art. 165 ustawy p.p.s.a wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uległa zmianie w stopniu przemawiającym za uwzględnieniem złożonego wniosku. W tej sytuacji przyjąć należało, iż skarżący nie powołał istotnych dla sprawy, nowych okoliczności, które mogłyby przemawiać za zmianą wydanego wcześniej postanowienia. Szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć bowiem miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie te dalej budziły wątpliwości, co więcej okazały się niekompletne, dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.