III SA/Gl 845/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Od dnia [...] r. skarżący jest bezrobotny i nie posiada prawa do zasiłku. Jest on na utrzymaniu swojej matki. Nie ma majątku, ani żadnych oszczędności. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi dziećmi: N. ([...] lat) i A. ([...] lat). Zaznaczył, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, a stałe wydatki pokrywa jego matka. Załącznikami do wniosku były: odpis majątkowej umowy małżeńskiej zawartej miedzy małżonkami M. (w dniu [...] r.); pisma z [...] r. informujące o zaległościach płatniczych skarżącego w opłatach czynszowych za lokal, w którym mieszka; szereg pism o wszczęciu postępowań egzekucyjnych o zajęciu praw majątkowych skarżącego oraz o uchyleniu zajęć i umorzeniu postępowań – wszystkie te pisma pochodzą z [...] r. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy z uwzględnieniem stanu majątkowego osób, z którymi rzeczywiście pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wezwanie wpłynęła część dokumentów, w tym dokumenty z których wynika, że w 2017 r. wszczęto wobec skarżącego postepowanie egzekucyjne. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z dnia [...] r. – nie nadesłał bowiem wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego przez niego oświadczenia. Odnosi się to przede wszystkim do zaświadczenia z PUP potwierdzającego, że skarżący posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do pobierania zasiłku. Jednocześnie skarżący w żaden sposób nie zdołał wykazać skąd czerpie środki na swoje bieżące utrzymanie, w tym za opłaty za media. Referendarz stwierdził jednocześnie, że strona wykazała, że na luty 2017 r. posiadała zadłużenie z tytułu opłat czynszowych, nie wykazała jednak, czy aktualnie nadal jest zadłużona. Stwierdził także, że postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wydane w 2015 r. nie mogą same przez się odnosić się do postępowań egzekucyjnych wszczętych w roku 2017. Z kolei cytowane przez stronę postanowienia w sprawach III SA/Gl 99/16 i 146/16 częściowo uwzględniające jego wniosek, zostały wydane w kwietniu 2016 r. – w innym stanie faktycznym. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem. Skarżący wniósł o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych. W sprzeciwie pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że W sprawach toczących się przed tut. Sądem skarżący dwukrotnie zwalniany był z powyższego obowiązku (sygn. akt III SA/G1 99/16 i III SA/G1 146/16) i sytuacja majątkowa skarżącego od tego momentu nie uległa poprawie, lecz pogorszeniu. Referendarz pominął podstawową w tym zakresie okoliczność, czyli fakt, że w czasie wydawania rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów sądowych w powyższych sprawach J. M. posiadał stałe źródło dochodu. W momencie składania w wniosku w niniejszej sprawie i uzupełniania go skarżący zaś był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Skarżący wyjaśnił, dlaczego nie był w stanie w całości wykonać wszystkich elementów wezwania z dnia [...] r. – pozostaje on w faktycznej separacji z żoną, E. M. i w terminie zakreślonym przez Sąd odmawiała ona wydania skarżącemu jakichkolwiek dokumentów. Poza tym, w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza jedynie samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, materiałów źródłowych czy też zaświadczeń. Materiały te powinny korespondować z informacjami zawartymi w oświadczeniach złożonych na druku urzędowego formularza PPF. Przedłożone do akt sprawy dokumenty powinny wykazywać aktualny stan majątkowy wnioskodawcy w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości. Tymczasem w tej sprawie skarżący nie zdołał wykazać odpowiednim zaświadczeniem tego, że jest rzeczywiście osobą bezrobotną i nie posiadającą prawa do zasiłku. Fakt ten nie został wykazany ani w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego (a wiec przed wydaniem zaskarżonego postanowienia), ani wraz z wniesieniem sprzeciwu od tego postanowienia – tym bardziej, że skarżący jest przecież reprezentowany w sprawie przez adwokata z wyboru. Wnioskodawca nie zdołał też wykazać skąd uzyskuje środki na swoje utrzymanie. Jednocześnie nie zostały w żaden sposób wyjaśnione wątpliwości dotyczące składu osobowego jego gospodarstwa domowego. Należy zaznaczyć, że w piśmie przewodnim z dnia [...] r., pełnomocnik strony zawarł oświadczenie, zgodnie z którym skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych. Tymczasem z nadesłanych do akt sprawy, przy piśmie z dnia [...] r., dokumentów potwierdzających toczenie się przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego wynika, że posiada on jednak rachunki bankowe w: A. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r.) oraz w B. (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] r.). Podstawą do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest analiza stanu majątkowego wnioskodawcy. Stan ten musi być jednak przedstawiony w sposób wyczerpujący. Tylko wtedy występuje podstawa do rozpoznania wniosku i ewentualnego uwzględnienia go (w całości lub w części) jeżeli spełnione są przesłanki przyznania prawa pomocy. Tymczasem w tej sprawie nie przedstawiono aktualnej kondycji majątkowej skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości. Stanowisko skarżącego zawarte w sprzeciwie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jest to w rzeczywistości jedynie polemika z rozstrzygnięciem referendarza sądowego. Skarżący nie wykazał bowiem swojej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący, a materiały i pisma zawarte w aktach sprawy wcale nie potwierdzają tego, że skarżący istotnie spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku i zwolnieniem go od kosztów sądowych. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych nowych materiałów, które wskazywałyby, że analiza referendarza sądowego nie jest prawidłowa. Jest to o tyle istotne, że strona jest przecież reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.