III SA/Gl 864/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 22 września 2008 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1081/06 w przedmiocie "inne – odmowa zwrotu opłaty za dokonanie zmiany w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. (sygn. akt III SA/Gl 1081/06) tutejszy Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] oraz poprzedzającej je postanowienie tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej I. P. dnia [...] r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W piśmie z dnia [...] r., kierowanym do tutejszego Sądu za pośrednictwem SKO w B. i nazwanym "skargą na wydane postanowienie z dn. [...] r. [...] w zw. z wyrokiem W.S.A. z dn. 30.05.07", I. P. wnosiła między innymi o "ponowne rozpatrzenie sprawy" ze względu na to, że "skład sędziowski był 2 Asesorów i 1 sędzia". Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium pod numerem III SA/Gl 1656/07 jako skarga na ostateczne postanowienie z dnia [...] r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, co do sprecyzowania skargi, strona skarżąca wyjaśniła dodatkowo, że domaga się też "wznowienia, że wyrok z dn. 30.05.2007 r. jest sprzeczny z dowodami oraz decyzja taka narusza art. 227 k.p.a. – gdyż wydany wyrok był z naruszeniem mojego prawa które określa art. 217 k.p.a. co uzasadnia moją skargę". Sprawa te została zarejestrowana w repertorium pod podany numer niniejszej sprawy jako skarga o wznowienie postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...] r. Sąd wezwał stronę do podania w terminie 14 dni ustawowych podstaw wznowienia postępowania, a także ich uzasadnienia oraz o wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego. Jednocześnie pouczono stronę o treści przepisów art. 271 – art. 274 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwaną dalej P.p.s.a.) określających właśnie podstawy wznowienia postępowania i termin wniesienia skargi. Wezwanie to zostało doręczone stronie dnia [...] r., jak wynika z odpowiedzi Dyrektora Oddziału Rejonowego Poczty Polskiej z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] r. strona skarżąca jako podstawę wznowienia podała art. 271 pkt 1 P.p.s.a. zaznaczając, że w sprawie "uczestniczyli Asesorzy, którym jak mi wiadomo nie wolno wydawać a w wydawanych orzeczeniach, tacy byli" oraz art. 271 pkt 2 wskazując, że "byłam też reprezentowana nie należycie gdyż nie miałam swojego pełnomocnika zgodnie z art. 47 Konstytucji R.P. który by mnie reprezentował należycie, któremu mogę ufać!". W dalszej części pisma strona uzasadniała te postawy wznowienia. Poza tym na stronie 4 zawarła następujące stwierdzenie "uważam, że aparat władzy państwowej jakim bez wątpienia jest W.S.A. terminem do wniesienia skargi o wznowienie jest art. 77 Konstytucji R.P. w zw. z art. 278 k.p.a. co uzasadnia moją skargę". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia taksatywnie zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 P.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 P.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 P.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.). Odnośnie podstawy powołującej się na popełnienie przestępstwa, dodatkowo art. 274 P.p.s.a wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 P.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 P.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 – art. 273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). W orzecznictwie wskazuje się, że wznowienia postępowania nie można żądać na podstawie przepisów Konstytucji RP, bez wskazania ustawowo określonych podstaw wznowienia (postanowienie SN z dnia 19 października 2000 r., III AO 32/00, OSNAP 2001/5/4), a w przypadku wątpliwości, czy podana przez stronę podstawa wznowienia mieści się w podstawach wymienionych w wyżej powołanych przepisach, sąd winien działając na mocy art. 280 § 2 w zw. z art. 276 i art. 49 § 1 P.p.s.a. wezwać stronę do poprawienia (dostosowania) wskazanej podstawy prawnej skargi o wznowienie (wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., FSK 2448/04, LEX nr 183729). Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Według tego przepisu termin należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W orzecznictwie wskazuje się, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II FSK 1146/05, LEX nr 286915). W związku z powyższymi przepisami sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., jest zobowiązany zbadać, na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, a mianowicie, że w pismach z dnia [...] r., [...] i [...] r. strona wskazała na postawy wznowienia z art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a. i ich uzasadnienie, należy stwierdzić, że w tym zakresie spełnione zostało jedno z wymagań formalnych wymienionych w art. 280 § 1 P.p.s.a., które musi zaistnieć na toczącym się pierwszym etapie postępowania o wznowienie. Natomiast strona, mimo wezwania Sadu i pouczenia o treści art. 277 P.p.s.a., nie wskazała i co najmniej nie uprawdopodobniła, że skarga o wznowienie, za którą należy uznać pierwsze pismo w sprawie, a mianowicie pismo z dnia [...] r., została wniesiona w stosownym terminie trzech miesięcy. Powołanie się jedynie na przepis art. 77 Konstytucji RP, który stanowi o dopuszczalności drogi sądowej i przepis "art. 278 k.p.a.", który nie istnieje (prawdopodobnie stronie chodziło o przepis art. 278 P.p.s.a., który określa ostateczny termin żądania wznowienia postępowania sądowego), nie spełnia tego wymagania. Przy podanej przez stronę podstawie wznowienia, polegającej na braku należytej reprezentacji z art. 271 pkt 2 P.p.s.a., termin trzymiesięczny należy liczyć od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się sama strona, gdyż w zakończonej sprawie sądowej w imieniu strony nie działał organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Strona o wyroku z dnia 30 maja 2007 r. dowiedziała się z momentem doręczenia jej jego odpisu wraz z uzasadnieniem, czyli dnia [...] r. Tym samym skarga o wznowienie postępowania sądowego z dnia [...] r. na tej podstawie została wniesiona po terminie, ponieważ termin ten upłynął ponad miesiąc wcześniej, a mianowicie dnia [...] r. Jeśli chodzi o podaną przez stronę podstawę wznowienia z art. 271 pkt 1 P.p.s.a., a mianowicie, że w składzie Sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione, to termin do złożenia skargi o wznowienie należało liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o tej podstawie. Strona w swoich pismach nie wskazała daty, kiedy to nastąpiło, dlatego należało przyjąć, że strona dowiedziała się o kwestionowanym składzie Sądu najpóźniej z momentem doręczenia odpisu sentencji zapadłego wyroku. W związku z tym również w tym przypadku skarga została wniesiona po upływie wymaganego terminu. Biorąc to wszystko pod uwagę należy stwierdzić, że wniesioną skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić, z powodu nie spełnia wymagań z art. 280 § 1 P.p.s.a., dlatego Sąd, badając skargę na posiedzeniu niejawnym, orzekł jak w sentencji.