III SA/Gl 866/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się sprzedażą detaliczną pozostałych wyrobów prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach. Ponieważ w wyniku działań organów celnych jej działalność została sparaliżowana (vide: zajęcie rachunku bankowego) nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Tym bardziej, że kwota zabezpieczonych zobowiązań wynosi ponad [...] złotych, a Spółka w związku z zatrzymaniem części towaru, maszyn i urządzeń nie uzyskuje przychodów, albowiem w pierwszej kolejności pokrywa koszty czynszu najmu i wynagrodzeń pracowników. To oznacza, że utraciła płynność finansową i nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi pozwalającymi jej uiścić żądaną kwotę wpisu sądowego. Jej kapitał wynosi bowiem [...] zł, podczas gdy wartość środków trwałych szacuje się na [...] zł. Ponadto jej zysk za ostatni rok obrotowy wynosił [...] zł, a stan rachunku bankowego na dzień 12 maja 2014 r. kształtował się na poziomie [...] zł (vide: wyciągi dołączone do pisma uzupełniającego wniosek z [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jak bowiem ustalono z dokumentów źródłowych dołączonych do akt o sygn. III SA/Gl 242/14 skarżąca Spółka, poza kapitałem zakładowym w kwocie [...] zł posiada jeszcze kapitał (fundusz) zapasowy rzędu [...] zł. Wprawdzie jej aktywa trwałe zmniejszyły się z kwoty [...] zł do [...] zł, a obecnie wynoszą [...] zł niemniej jednak jej obroty, mimo wszczętego postępowania egzekucyjnego, nie uległy zmniejszeniu. Wręcz przeciwnie jej przychód za 2013 r. kształtował się na poziomie [...] zł, podczas gdy w 2012 r. ten wynosił [...] zł. W tej sytuacji nie można uznać jakoby skarżąca Spółka nie dysponowała wystarczającą kwotą środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego, skoro ten może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości (dla porównania w 2012 r. i 2013 r. te wynosiły: [...] zł i [...] zł). Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Tym bardziej, że Spółka nadal funkcjonuje na rynku i nie korzysta z możliwości, o której mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030), czyli podjęcia uchwały o dokonaniu dopłat przez wspólników. Ponieważ dopłata taka jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz Spółki, przyjąć należało, że może ona również zostać wykorzystana w niniejszej sprawie na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego, zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych trzech innych sprawach. Jej raporty kasowe dołączone do akt III SA/Gl 242/14 wykazały bowiem obroty rzędu: [...] zł (marzec), [...] zł (luty) oraz [...] zł (styczeń), natomiast deklarowana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za styczeń i luty 2014 r. wynosiła: [...] zł i [...] zł. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.