III SA/Gl 873/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 51.495 zł, skarżąca spółka złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że nie jest wstanie uiścić wpisu sądowego w tej sprawie z uwagi na swoją trudną sytuację finansową. Rachunki bankowe spółki są zajęte, a jednocześnie spółka jest cały czas w trakcie restrukturyzacji swojego zadłużenia kredytowego. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 6.045.000 zł, wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 15.476.521,54 zł (w tym nieruchomości inwestycyjne o łącznej wartości 1.438.027,62 zł – ujęte jako aktywa obrotowe). Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w kwocie (-) 5.216.936,57 zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie cztery rachunki bankowe w: "B" S.A., "C" S.A., "D" S.A. i w "E" S.A. Na rachunkach tych nie ma zdeponowanych żadnych środków finansowych. Na druku formularza PPPr spóła oświadczyła, że w jej kasie znajduje się kwota 3.758,50 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała szereg dokumentów, o które była wzywana, w tym: zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 r.; deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2017 r. do listopada 2017 r.; rachunek zysków i strat oraz bilans za 2016 r. i wyciągi z rachunków bankowych oraz liczne dokumenty i pisma procesowe obrazujące toczące się aktualnie wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że spółka wykazała swój aktualny stan majątkowy w sposób dostatecznie jasny. Z analizy przedłożonych materiałów źródłowych nie wynika jednak, aby skarżąca w rzeczywistości spełniała przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jej wniosku w całości. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. wynika, że spółka poniosła w 2016 roku podatkowym stratę w wysokości (-) 2.023.844,85 zł, przy czym przychód za ten rok wyniósł 9.285.573,44 zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu 11.309.418,29 zł. Z kolei rok podatkowy 2015 zakończył się dla wnioskującej spółki dochodem w kwocie 2.463.657,62 zł. Odnośnie poniesionej straty związanej z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą należy stwierdzić, że nie należy utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. W tej sytuacji za ugruntowanym w doktrynie poglądem stwierdzić należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie by w ramach wspomnianych kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów takiej działalności, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej – jako element tej działalności – wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Z kolei planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 P.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. M. Kowalska, A. Malmu-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Z analizy nadesłanych do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że spółka osiąga regularnie wysoki obrót, wyrażający się kwotą podatku należnego, w granicach od 19.890 zł (listopad 2017 r.) do 85.063 zł (październik 2017 r.). Dane te wskazują na to, że spółka aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym. Podkreślić należy, że obrót nie jest tożsamy z przychodem (czy też dochodem) uzyskiwanym przez przedsiębiorcę, wskazuje jednak na jego aktywność i dynamikę w obrocie gospodarczym. Z deklaracji przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, że w ostatnim półroczu osiągała regularnie wysoki obrót i funkcjonowała aktywnie na rynku. Faktem jednak jest, że wobec skarżącej spółki toczy się aktualnie wiele postepowań egzekucyjnych. Należy jednak uwzględnić fakt, że w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka posiadała w swojej kasie kwotę 3.758,50 zł (oświadczenie zawarte na druku urzędowego formularza PPPr). Uwzględniając powyższe wnioski (a także analizę sprawozdania finansowego za 2016 r.) stwierdzić należy, że spółka rzeczywiście może nie być w stanie uiścić w tej sprawie wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości. Jednak w ocenie rozpoznającego wniosek, spółka powinna być w stanie wygospodarować drobną kwotę tytułem częściowego wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Kwota 500 zł stanowi mniej, niż 1 % kwoty, którą spółka byłaby zobowiązana uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi w przypadku, gdyby wniosek o prawo pomocy został w całości oddalony. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.