III SA/Gl 874/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dnia 22 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w pozostałej części wniosek oddalić. UZASADNIENIE. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) S.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. Po wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł S.R. i jego kurator K.R. złożył zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do zażalenia załączono zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy w M. sygn. akt [...], iż od dnia [...] r. K.R. jest kuratorem dla częściowo ubezwłasnowolnionego S.R. Postanowieniem z 2 lutego 2010 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie – zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu do rąk kuratora w dniu [...] r. W dniu [...]r. (data stempla pocztowego) kurator zaskarżył przedmiotowe postanowienie wniesieniem sprzeciwu podnosząc, ze jego celem jest poddanie zaskarżonej decyzji kontroli sądowej. Sprzeciw jednak wniesiono z uchybieniem terminu i z tej przyczyny został on postanowieniem z 17 maja 2010 r. odrzucony. Postanowienie to jest prawomocne bowiem nie zostało zaskarżone. Zarządzeniem z 22 marca 2010 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przychylił się do zażalenia kuratora i uchylił zarządzenie z 12 sierpnia 2009 r. o wezwaniu S.R. do uiszczenia wpisu, jako skierowanego do osoby pozbawionej prawa osobistego działania (ubezwłasnowolnionej częściowo) a nie ustanowionego kuratora. Wezwano również kuratora do podpisania lub złożenia skargi. Wezwanie zostało wykonane w terminie, pismem z [...] r. Zarządzeniem z 5 lipca 2010 r. wezwano K.R. jako kuratora S. R. do uiszczenia wpisu w kwocie 200,00 zł. Wezwanie to doręczone [...] r., a wniesione nań zażalenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2010 r. sygn. akt II GZ 265/10. Tym samym wezwanie należało uznać za skuteczne. Pismem z [...] r. skarżący za pośrednictwem kuratora został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200,00 zł. Wezwanie zostało doręczone [...] r., a przed upływem zakreślonego w nim terminu do uiszczenia wpisu strona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. kurator został wezwany do wykazania zmiany stanu majątkowego wnioskodawcy po lutym 2010 r., kiedy to po raz pierwszy rozpoznawano wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie kurator przesłał orzeczenie o niepełnosprawności S.R. z [...] r., zaświadczenia o swoim stanie zdrowia łącznie z orzeczeniem o zaliczeniu go do [...] grudy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia z [...] r. oraz akt notarialny przekazania gospodarstwa rolnego o pow. [...] na rzecz S.R. (wnuk) przez A.R. (dziadek) w dniu [...] r. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż sytuacja majątkowa wnioskodawcy pomimo wezwania nie została udokumentowana w sposób pozwalający dokonać jej oceny. Postanowienie to zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu z zachowaniem terminu ustawowego do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy stronie przysługuje sprzeciw, który należy wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt w dniu [...] r. doręczono kuratorowi skarżącego postanowienie Referendarza sądowego z 26 stycznia 2011 r. rozstrzygające odmownie kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych w tym z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200,00 zł. Termin do wniesienia sprzeciwu upływał [...] r. i w tej dacie został nadany w urzędzie pocztowym wniesiony sprzeciw, co oznacza, że został wniesiony w terminie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 26 stycznia 2011 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wracając do meritum sprawy należy wskazać, że postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2010 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. Koszty te obejmowały również obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200,00 zł. Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca mimo reprezentowania jej przez kuratora jest nieporadna życiowo. Z przedstawionych dokumentów oraz złożonych oświadczeń wynika, że pomimo ubezwłasnowolnienia sam podejmuje wiele działań, których skuteczność z tej przyczyny okazuje znikoma. Sporządzane dokumenty, w tym wniosek o prawo pomocy zawierają błędy, których znaczenia strona nie rozumie. Podobnie jej kurator. Obowiązki te wykonuje ojciec skarżącego, który jest sam inwalidą i osobą starszą (urodzony w roku [...]), wymagającą opieki. Jak wynika z przedłożonych dokumentów S.R. w [...] r. otrzymał gospodarstwo rolne w ramach darowizny od swojego dziadka, A.R. Gospodarstwo to stanowi jego jedyny majątek i miejsce zamieszkania. Pobiera również rentę czasową w kwocie 750,00 zł i zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 150,00 zł miesięcznie. Gospodarstwo rolne nie jest dochodowe, dom wymaga remontu, bieżące koszty utrzymania oraz wydatki na lekarstwa powodują, że każda wydatkowana kwota ogranicza możliwość zaspokojenia jego potrzeb życiowych oraz jego ojca, który zamieszkuje wspólnie z nim na gospodarstwie. S.R. nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w pełnym zakresie czyli opłaty pełnomocnika oraz ponoszenia kosztów sądowych, gdyż osiąga dochody z tytuł renty czasowej, podobnie jak ojciec, który pobiera świadczenie emerytalne. Należy też podkreślić, że skarżący wnioskował tylko o zwolnienie częściowe obejmujące zwolnienie z kosztów sądowych w pełnym zakresie czyli zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu i wszelkich innych opłat, pomijając możliwość ustanowienia pełnomocnika z urzędu do reprezentowania jego interesów. Stąd też, mając na względzie całość poczynionych ustaleń sąd uznał, że zasadnym będzie umożliwienie stronie skorzystanie z prawa do sądu i zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł. W pozostałej części wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych został oddalony jako przedwczesny. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzygnął jak w sentencji postanowienia.