III SA/Gl 876/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia : Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia : Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant : Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz pełnomocnika skargi kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów następstwa procesowego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) nie stwierdził u D.M. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. negują występowanie choroby zawodowej, ponieważ całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistyczną oceną neurologiczną i ortopedyczną, poparty rezultatem badania EMG z dnia [...]r. nie uzasadnia rozpoznania cieśni nadgarstka. Dalej organ stwierdził, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w latach 1978-1988, 1991-1993 oraz 1995-1999 D.M. pracując w różnych zakładach pracy, na stanowiskach [...], w tym ostatnio (1998-1999) na stanowisku [...] w A Sp. z o.o., wykonywała prace wymagające częstych ruchów zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych. W konkluzji organ nie wskazując na brak narażenia zawodowego uznał, że nie został spełniony warunek podstawowy do stwierdzenia choroby zawodowej, a więc jej rozpoznanie przez kompetentne jednostki orzecznicze. W odwołaniu od tej decyzji D.M. wniosła o jej uchylenie i stwierdzenie u niej choroby zawodowej z poz. 20 oraz 22 wykazu chorób zawodowych oraz o ponowne badanie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Do odwołania załączyła dokumentację medyczną oraz wyrok Sądu Pracy w T. z dnia [...]r. ustalający, iż uległa ona wypadkowi przy pracy [...]r. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznana chorobą. Następnie organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej D.M. oraz zajmowanych przez nią stanowisk. Uznał, że skarżąca wykonywała prace wymagające częstych ruchów zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych, przyjął więc, że pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej -zespołu cieśni nadgarstka z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy uznał jednak, że brak jest podstaw medyczno-orzeczniczych do stwierdzenia choroby zawodowej zwłaszcza, gdy lekarze specjaliści dwóch kompetentnych placówek nie znaleźli podstaw do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D.M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, co uznał organ odwoławczy. Choroba ta została u niej rozpoznana przez lekarzy specjalistów na dowód czego przedłożyła kopie dokumentów, m.in. wyniki badań EMG z [...]r. oraz z [...]r. przeprowadzonych w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym i w Zakładzie Leczniczo-Diagnostycznym Chorób Układu Nerwowego "B" w P., kartę leczenia szpitalnego Oddziału Rekonstrukcji Ręki z [...]r., gdzie rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...]r. Dalej podniosła, że lekarze orzeczniczy, którzy badali ją w [...]r. nie przeprowadzili badań specjalistycznych związanych z chorobą cieśni nadgarstka. Nie rozpoznając u niej tej choroby podważyli dotychczasowe leczenie, diagnostykę, wyniki badań. Zdaniem skarżącej lekarze orzecznicy powinni wydać opinię w oparciu o całą historię jej choroby oraz wyniki badań. Zarzuciła, iż nie wzięto pod uwagę wszystkich dowodów i nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Ponadto wyjaśnił, że analiza całości dokumentacji oraz wyniki przeprowadzonych badań nie pozwalają na wiązanie występujących dolegliwości u skarżącej ze sposobem wykonywania pracy. Uzupełniając skargę w piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych Instytutu Medycyny Sądowej w Ł. na okoliczność przyczyn choroby zawodowej i wypadku przy pracy z uwagi na "nieprawidłowości formalne i merytoryczne" w orzeczeniach, opiniach i uzasadnieniach lekarzy jednostek orzeczniczych medycyny pracy w S. Ponadto na rozprawie w dnu 14 czerwca 2005 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, iż w sprawie nie dokonano rzetelnych ustaleń faktycznych, bowiem niezrozumiałe jest leczenie skarżącej na chorobę cieśni nadgarstka i wydanie w tym zakresie negatywnej opinii odnośnie choroby zawodowej, przy jednoczesnym stwierdzeniu pracy w warunkach narażenia zawodowego. Przedłożył również opinię lekarską z dnia [...]r. wydaną w związku z prowadzonym postępowaniem przed Sądem Pracy w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wyjaśniła, że według jej wiedzy poparty opiniami lekarskimi na zespół cieśni nadgarstka choruje od czasu zaistnienia wypadku przy pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oaz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Z tym, że kompetencja tych jednostek obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. Jednostkami orzeczniczymi właściwymi do rozpoznania chorób są jednostki wymienione w § 5 ust 2 i 3 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., których orzeczenia stanowiły podstawę wydania decyzji w sprawie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jednostka orzecznicza I stopnia nie rozpoznała u D.M. obustronnego zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...]r. wskazano, że w oparciu o wyniki przeprowadzonego badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacyjnego badania neurologicznego i ortopedycznego, wynik badań EMG z [...]r. nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka, tym samym brak było podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Placówka orzecznicza II stopnia także nie rozpoznała u skarżącej choroby zawodowej z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie to zostało wydane wskutek zakwestionowania przez skarżącą wyników zawartych w orzeczeniu placówki orzeczniczej I stopnia. Skarżąca wniosła bowiem o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich oraz wydania opinii przy uwzględnieniu dokumentacji, w tym karty informacyjnej leczenia szpitalnego Szpitala Chirurgii Urazowej w P. z [...]r., gdzie rozpoznano u niej obustronny zespół cieśni nadgarstka. Jednakże w rozpoznawanej sprawie kompetentni biegli jednostki orzeczniczej II stopnia w żaden sposób nie wypowiedzieli się co do schorzenia rozpoznanego u skarżącej. Uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Instytutu z dnia [...]r. wydanego w trybie § 7 ust 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych nie zawiera w swojej treści żadnego odniesienia co do faktu wynikającego z załączonej do akt dokumentacji medycznej, iż u skarżącej rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka. Podkreślić przyjdzie, iż jednostki orzecznicze określone § 5 rozporządzenia są wyłącznie kompetentne do rozpoznania chorób zawodowych i we własnym zakresie powołane są do przeprowadzenia niezbędnych badań dla stwierdzenia bądź wykluczenia choroby zawodowej, przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej czemu winny dać wyraz w orzeczeniu. Jednakże wskazać należy, iż w judykaturze i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, lecz z istoty tego dowodu wynika, że powinna mieć obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego z odniesieniem się do innych dowodów, w tym dokumentacji medycznej, zwłaszcza, gdy wynikają z niej odmienne oceny (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 1406/01 publik. Lex nr 141214). Orzeczenie lekarskie nie może zatem ograniczyć się do lakonicznego stwierdzenia, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Natomiast uzasadnienie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę II stopnia, wydanego na potrzeby rozpoznawanej sprawy, sprowadza się do lakonicznego sformułowania, iż całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistyczną oceną neurologiczna i ortopedyczną, poparta rezultatem badania EMG z dnia [...]r. nie uzasadnia rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka. Uzasadnienie to nie spełnia wiec wymogów opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Ponadto przyjdzie zauważyć, że Instytut nie wykonał ponownych badań EMG, jak również nie skierował skarżącej na takie badania opierając się na wynikach badań z dnia [...]r., w oparciu o które jednostka I stopnia wydała kwestionowane przez skarżącą orzeczenie. Powyższe oznacza, że we wskazanym zakresie postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia. Biegli orzecznicy powinni bowiem w sposób wnikliwy i wszechstronny wypowiedzieć się co do schorzenia cieśni nadgarstka, na które, co wynika z kart informacyjnych leczenia szpitalnego, leczy się skarżąca oraz wydać opinię uzupełniającą, w oparciu o całokształt dokumentacji medycznej oraz wyniki ponownie przeprowadzonych badań, w kwestii rozpoznania bądź braku podstaw do rozpoznania choroby określonej pod poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Ponadto zwrócić należy uwagę, na fakt braku w aktach sprawy oceny narażenia zawodowego pracownika. Natomiast w aktach znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczna w T. kopia dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego - w związku z innym toczącym się postępowaniem w sprawie choroby zawodowej - w A Sp. z o.o. z dnia [...]r., gdzie skarżąca ostatnio pracowała przy obsłudze [...]. Pracę na tym stanowisku, ze względu na sposób jej wykonywania, jednostki orzekające przyjęły jako czynnik narażenia zawodowego, wskazując okres narażenia od września 1997 do grudnia 1998 r. Zatem skoro sam fakt narażenia nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania, to przyszło uznać uchybienie to za nie mające wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - wobec istnienia wyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia przez organy orzekające w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata, sąd orzekł po myśli art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 18 ust 1 pkt 1c i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku, a w szczególności winien zwrócić się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym. Z tym, że należy mieć na względzie, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika po zakończeniu pracy w narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie udokumentowane objawy choroby muszą wystąpić w ciągu 1 roku od ustania narażenia związanego ze sposobem wykonywania pracy, co wymaga dodatkowego ustalenia. Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisami art. 107 § 3 kpa. Sz.d