III SA/Gl 885/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych praz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że uczy się "w systemie kształcenia dziennego" i nie pracuje, pozostając na utrzymaniu rodziny. Według wniosku skarżący wychowuje [...] córkę i nie posiada majątku. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nadesłano odpisy: przydziału małżonce skarżącego lokalu mieszkalnego, w którym obecnie wnioskodawca zamieszkuje, zaświadczenie, że jest on słuchaczem [...] i uczestniczy w zajęciach prowadzonych w trybie [...], wydruku ze strony internetowej określającego miesięczną wysokość czesnego na kwotę [...] zł (nazwa szkoły, jaka widnieje na wydruku, różni się od nazwy placówki, która wystawiła wspomniane zaświadczenie), wyroku orzekającego [...] małżeństwa skarżącego i zasądzającego od niego [...] na rzecz córki w wysokości [...] zł miesięcznie, zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za [...] r. (wykazano w nim przychód w wysokości [...] zł) oraz zaświadczenia, według którego skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych. Wnioskodawca oświadczył nadto, że koszty mieszkania, wyliczone przez niego na sumę około [...] zł, ponosi jego była żona, która partycypuje również w utrzymywaniu jego córki. Wyjaśnił zarazem, że jego [...] opłaca czesne, licząc na odpracowanie tego wydatku po jego zatrudnieniu w "prywatnej praktyce", jaką zamierza wkrótce uruchomić, zaś jego ojciec i babcia wręczają mu miesięcznie kwotę [...] zł celem opłacenia [...] na [...] dzieci. Skarżący zastrzegł zarazem, iż pomagając swej byłej żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej, ma "zagwarantowane mieszkanie i wyżywienie". Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka ta w stosunku do niego zachodzi. Nie ma on przecież poważniejszych problemów ze zgromadzeniem środków na pokrycie wszystkich swoich wydatków, dysponując również własnym źródłem przychodów. Wprawdzie przychody te, jak wynika z przedłożonego odpisu zeznania podatkowego, mają charakter ograniczony, lecz z drugiej strony zeznanie to zawiera dane dotyczące ubiegłego roku, nie dostarczając jakichkolwiek informacji aktualnych, odnoszących się do roku bieżącego. Skarżący nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna i w świetle swoich wyjaśnień ma określone możliwości zarobkowe, które w praktyce wykorzystuje, pomagając swojej małżonce w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz otrzymując wsparcie finansowe od [...] w związku z perspektywami, jakie się z nimi wiążą. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż oświadczenia te nie zostały w tym zakresie wsparte ani jednym dowodem, pozwalającym na wolną od wątpliwości ich weryfikację. To, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazał on także, iż nie może on ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tego Prawa, m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy właśnie w tym zakresie. Jest bowiem poza sporem, że uczęszcza on na zajęcia w trybie [...], co utrudnia mu podjęcie zatrudnienia, oraz że ma na utrzymaniu co najmniej [...] dziecko. Nie można też tracić z pola widzenia danych wynikających z nadesłanego odpisu zeznania podatkowego, o których była mowa wcześniej. Zaznaczyć przy tym wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie adwokata przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Wnioskodawca został już wszak zobowiązany do uiszczenia stosunkowo znacznego wpisu sądowego, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest na razie konieczny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.