III SA/Gl 886/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W jego motywach podała, że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie robót budowlanych i wykończeniowych oraz remontów. Nie osiąga też żadnych przychodów. Poza kapitałem rzędu 200.000,00 zł nie posiada żadnego majątku. Ponieważ dane te nie były wystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do: - przedłożenia zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2013/2014; - nadesłanie deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, a jeżeli nie były one składane należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające tenże fakt; - przedstawienie sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej) za ostatni rok obrotowy; - nadesłanie raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie Spółki na koniec ostatniego miesiąca; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - przedłożenie odpisu ewidencji środków trwałych prowadzonej w zakresie działalności gospodarczej, obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca, a jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik Spółki, na podstawie informacji udzielonych mu przez prokurenta wyjaśnił, że Spółka nie składała zeznań podatkowych za 2013 r. i 2014 r., a nadto deklaracji VAT za ostatnie sześć miesięcy. Dlatego też nie może ich przedłożyć. Ponieważ zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego tenże fakt nie otrzymała, nie może go nadesłać. Dotyczy to również sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy, którego nie może przedstawić, gdyż to nie było sporządzone. Ponadto nie posiada gotówki, a zatem nie sporządza raportów kasowych. Z uwagi na to, że Spółka nie dokonywała żadnych operacji finansowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych nie przedłożyła, gdyż takowych nie posiada. Nie posiada też środków trwałych, a więc nie prowadzi ich ewidencji. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Wymienia on szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej, a zatem aktualne bilanse, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie o rachunkowości. Niezależnie od tych dokumentów przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste możliwości finansowe. Do dokumentów tych należą: deklaracje VAT, wydruki z rachunków bankowych przy pomocy, których dokonywane są operacje gotówkowe i bezgotówkowe, jak również raporty kasowe wskazujące na środki pieniężne znajdujące się w kasie danego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie te nie zostały do akt nadesłane, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania z [...] r. Wprawdzie pełnomocnik Spółki na podstawie informacji przekazanych mu przez prokurenta wyjaśnił, że sprawozdanie finansowe za 2013 r. i 2014 r., a także zeznania podatkowe z tego okresu nie były sporządzane. Jednakże stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego tą okoliczność nie przedłożył. Podobnie jak zaświadczenia o nierozliczaniu podatku VAT. Nie zwrócił się też o przedłużenie terminu do ich nadesłania. Dotyczy to również wyciągów z rachunków bankowych, które każdy przedsiębiorca posiadać musi, a które nie zostały nadesłane, jak również raportów kasowych, przy pomocy których ewidencjonowane są inne przychody i wydatki. Nie można było zatem uznać jakoby skarżąca Spółka wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy, albowiem zawarte w treści urzędowego formularza ogólnikowe dane nie zostały w żaden sposób umotywowane. Tymczasem art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich sytuacji majątkowej oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego też przyjąć należało, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Tym bardziej, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. A ponieważ skarżąca Spółka uznała za bezcelowe wykonanie wezwania z [...] r. tym samym pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Powyższa okoliczność nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.