III SA/Gl 889/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Pństwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H. K. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 20/1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni nadgarstka. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści nie rozpoznali u H. K. obustronnego zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Jak również na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z [...] r. o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – obustronnego zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Podkreślono, że skarżąca pracowała na stanowiskach [...] w latach 1968 – 1995 w "A" w D. i w latach 1995 – 2001 w "B". Z oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej na podstawie dokumentacji pracodawcy, postępowania przeprowadzonego przez organ w dniu [...] 2004 r. oraz przesłuchania skarżącej z [...] 2003 r. wynikało, że wykonywane przez nią czynności na stanowisku pracownika [...] nie były związane ze znaczącą monotypie ruchu i przeciążeniem w zakresie stawów nadgarstkowych. Uznano, że nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, a rozpoznane schorzenie ma etiologię samoistną. Tym samym wobec braku rozpoznania choroby zawodowej niemożliwe było wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Decyzję powyższą zaskarżyła H. K. podnosząc, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne dotyczące narażenia zawodowego, które nie uwzględniało wszystkich czynności, które powodowały długotrwałe przeciążenie rąk i nadgarstków, a w konsekwencji na błędnych orzeczeniach lekarskich, które nie uznały zawodowej etiologii rozpoznanego u niej schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Do odwołania załączyła zakresy czynności jakie posiadała na poszczególnych stanowiskach pracy oraz odpis historii choroby z [...] 1991 r. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącej poczynione przez organ pierwszej instancji. Uznał, że pracowała ona kolejno: w latach 1968 – 1995 w "A" w D. i w latach 1995 – 2001 w "B" na stanowiskach [...], gdzie sposób wykonywania pracy – pisanie ręczne, na maszynie do pisania, używanie maszyn liczących i kalkulatorów oraz obsługa komputerów – nie był związany z monotypie ruchów oraz znaczącym przeciążeniem narządu ruchu w zakresie stawów nadgarstkowych. Uznał, że skarżąca nie pracowała w warunkach istotnego ryzyka powstania choroby zawodowej jakim jest zespół cieśni nadgarstka. Dalej powołał się na orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy z [...] r. nr [...], z których treści wynikało, że lekarze wykluczyli zawodową etiologię rozpoznanego w H. K. zespołu cieśni nadgarstka. Wyjaśniono, że zgodnie z § 2 mającego w niniejszej sprawie zastosowanie rozporządzenia przesłanką konieczną do stwierdzenia choroby zawodowej jest medyczne jej rozpoznanie, do czego upoważnieni są lekarze orzecznicy wskazanych w nim jednostek medycznych (§ 5). Organ nie znalazł podstaw by kwestionować wydane przez te jednostki orzeczenia. Nie spełnione zostały zatem obie ustawowe przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych (...). W skardze z [...]r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem zaskarżonego organu H. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zgadzając się z jej argumentacją. Zarzuciła organom sanitarnym naruszenie § 2 ust. 1, ust. 3 pkt 4, ust. 5 pkt 3 oraz § 6 ust. 2 pkt 1, 2 2 i 3 w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych (...) przez przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W szczególności nie zgodziła się rozpoznanego brakiem związku rozpoznanego u niego schorzenia ze środowiskiem i warunkami pracy oraz wskazanie jako jego przyczyny schorzeń [...],[...],[...] i [...] związanych z wiekiem. Wskazała, że powyższe dolegliwości występują u kobiet które nigdy nie pracowały zawodowo i nie stwierdzono u nich zespołu cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,b,c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, przy stwierdzaniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanym "narażeniem zawodowym". Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz, że została spowodowana ( bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) pracą w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie rozpoznano schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jednakże nie uznano jego zawodowego pochodzenia. Rozpatrywana skarga zawiera zarzut bezpodstawnego ustalenia innej niż zawodowa przyczyna stwierdzonego schorzenia i zasadności wykluczenia etiologii zawodowej, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom odpowiada, gdyż w uzasadnieniu przedstawiono ustalenia faktyczne pisemnych dokonano oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena ta odpowiada zasadom logiki i nie budzi wątpliwości. Nie jest też dotknięta wadą dowolności. Nadto organ odwoławczy oparł się na jednoznacznych opiniach lekarskich placówek diagnostycznych I i II szczebla. Pierwsze z nich oparto na badaniu podmiotowym i przedmiotowym, konsultacji neurologicznej i ortopedycznej oraz badaniach EMG z [...] i [...] 2003 r. w toku których rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka. Nie rozpoznano jednak jego zawodowej etiologii ze względu na rozpoczęcie leczenia w 2003 r., czyli po upływie 2 lat od ustania ewentualnego narażenia ( zaprzestanie pracy zawodowej), a także rozległe zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze [...]. Placówka II szczebla jako pozazawodowe przyczyny rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka wskazała obustronną jego lokalizację, [...] przy współistnieniu schorzenia [...],[...] z [...], zmiany zwyrodnieniowe nadgarstków i [...]. Zdaniem lekarzy, potwierdzony ustaleniami dochodzenia epidemiologicznego zatrudnienie na stanowisku pracownika [...] nie było związane ze znaczna monotypie ruchów i przeciążeniem w zakresie stawów nadgarstkowych. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, co do ewentualności zaistnienia choroby zawodowej u H. K.. Jak wynika z treści "Karty oceny narażenia zawodowego" z [...] 2003 r., i [...] 2004 r. przeprowadzonej w związku z podejrzeniem obustronnej cieśni nadgarstka oraz przesłuchania skarżącej z [...] 2003 r., pracowała ona zawodowo od 1968 do 2001 r. w dwóch wskazanych zakładach pracy, ale zawsze na stanowiskach [...] ([...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]). Do 1983 r. pisała na maszynie do pisania około 1 godz./dziennie, od 1983 do 1992 wprowadzała dane do komputera przez 5 godz./dziennie, a do 1989 r. przez 8 godz./dziennie. Zaś na stanowisku [...], które zajmowała w latach 1989 – 2001, według skarżącej pisała na komputerze po 6 godzin/dziennie. Zeznania te nie znajdują odzwierciedlenia w załączonych do odwołania zakresach czynności skarżącej, a wręcz przeciwnie wskazują na różnorodność wykonywanej przez nią pracy biurowej. Wskazują zatem na prawidłową ocenę braku narażenia na ruchy monotypowe. Również załączone kserokopie historii choroby z 1991 r. ( nie ma w wywiadzie chorób stawów) i ze [...] 2000 r. ( bolesność w okolicy stawu łokciowego prawego), czy z 1987 ( częste bóle w stawach nadgarstkowych, obrzęk stawu kolanowego) nie podważają wykluczenia etiologii pozazawodowej cieśni nadgarstków rozpoznanej u skarżącej. Podważają wręcz bezsporność lub wysokie prawdopodobieństwo powiązania schorzenia ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym nie budzi wątpliwości argumentacja decyzji organu odwoławczego oraz orzeczeń lekarskich wskazanych wyżej, że obustronna lokalizacja cieśni nadgarstka, sposób wykonywania pracy wskazuje jako przyczynę rozpoznanego schorzenia działanie wskazanych czynników pozazawodowych. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Z konstrukcji prawnej choroby zawodowej wynika obowiązek wykazania bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem ( art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe, ponieważ w przedmiotowej sprawie zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie znalazły potwierdzenia, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.