III SA/Gl 89/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo (spr.),, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2005r. przy udziale - sprawy ze skargi K. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. nr 90 z 1998, poz. 575 ) oraz § 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u p. K.C. choroby zawodowej – schorzenia narządu ruchu, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że p. C. był zatrudniony w latach 1956 – 1995 w charakterze [...]. Podczas [...] występowało obciążenie górnych kończyn, nadto były na nie przenoszone drgania z obrabianego materiału. Natomiast podczas [...] występowały mniejsze obciążenia górnych kończyn. Dalej organ inspekcji sanitarnej Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i orzeczenie tej palcówki z dnia [...]r., że u pracownika rozpoznano zapalenie nadkłykci bocznego i przyśrodkowego prawej kości ramienne o samoistnej etiologii. Wobec tego uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia u p. C. choroby zawodowej. W odwołaniu od decyzji K. C. zarzucił organowi inspekcji sanitarnej bezpodstawne wykluczenie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym u niego schorzeniem i ustalonymi warunkami pracy. W jego ocenie chorób nie miała samoistnej etologii, a nawet najmniejsze domowe pracy pogłębiały tylko skutki. Decyzja z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji powołał się na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz wyniki badań konsultacyjnych przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, iż za pozazawodową etiologią schorzenia rozpoznanego u odwołującego się przemawiał fakt, iż zapalenie ze strony nadkłykcia przyśrodkowego ujawniło się już po zaprzestaniu wykonywania przez p. C. pracy zawodowej. Nadto charakter wykonywanej pracy – brak ruchów monotypowych, powtarzalnych w długich przedziałach czasowych, obciążających dalsze grupy mięśniowe również przemawiał za brakiem podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W wyniku skargi wniesionej przez K.C. sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny który wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2002r. sygn. akt II SA/Ka 2353 / 00 uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy, wbrew dyspozycji art. 7 Kpa nie odniósł się do zarzutów skarżącego, nie przesłuchał go, a w konsekwencji nie wyjaśnił, czy w miejscu pracy skarżący był narażony na działanie czynnika szkodliwego, czy też nie. Dalej uznał, że fakt, iż skarżący w okresie zatrudnienia nie zachorował na zapalenie nakłykcia przyśrodkowego kości ramiennej nie przemawia za pozazawodową etiologią choroby. Nadto, jeżeli aktualnie nie jest możliwe uchwycenie początku rozwoju choroby i stwierdzenie, że miało to miejsce po zaprzestaniu przez skarżącego pracy zawodowej, to wątpliwości nie mogą być interpretowane na niekorzyść skarżącego. Na końcu sąd nakazał organowi inspekcji sanitarnej, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnił postępowanie wyjaśniające co do zakresu czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącego, którego organ powinien przesłuchać w charakterze strony i po dołączeniu żądanych przez niego dokumentów ocenić istnienie narażenia zawodowego. Następnie za niezbędne uznał uzupełnienie treści orzeczeń lekarskich obu placówek diagnostycznych o wypowiedzi biegłych w zakresie wykonywanych badań oraz konieczności ich ponowienia oraz jednoznacznego ustalenia aktualnego stanu zdrowia skarżącego i w dacie ustania zatrudnienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Ustalił, iż p. K. C. pracował w latach 1956 – 1974 w Przedsiębiorstwie A w B. oraz w latach 1974 – 1991 – 1991 – 1995 w przedsiębiorstwie B w B. jako [...]. Wreszcie do 31 grudnia 1996 r. pracował w tym samym przedsiębiorstwie na 1./2 etatu. W konkluzji organ odwoławczy uznał, iż pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Następnie, powołując się na wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz uzyskane nowe orzeczenia lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] i [...] r., w których lekarze orzecznicy nie rozpoznali choroby zawodowej uznał, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące jej stwierdzenie. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego p. K. C. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Zarzucił lekarzom i organom inspekcji sanitarnej rozstrzygnięcie sprawy na podstawie zdjęcia rtg z 1996r. Ponadto chorobę ujawniono u niego już w 1996r., przy okazji prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia u niego choroby wibracyjnej. Tak więc, skoro organ inspekcji przyjął, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej powinien był tę chorobę stwierdzić. Tym bardziej, iż figuruje ona w wykazie chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podobnie jak w decyzji powołał się na orzeczenia dwóch placówek diagnostycznych, które nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, zatem nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż sądy administracyjne sprawują, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej. A ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po drugie sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawna. Oznacza to, że może uchylić zaskarżony akt z przyczyn innych niż wskazane w skardze. Wreszcie wskazać przyjdzie, iż w świetle art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu naczelnego Sądu administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, z wydano ją z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kpa oraz powołanego wyżej art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ( ... ). To naruszenie polegało na niewykonaniu w całości zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 21 sierpnia 2002r. sygn. akt II SA/Ka 2353 / 00 i w konsekwencji na niedostatecznym wyjaśnieniu spawy. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał organowi odwoławczemu uzupełnienie dochodzenia epidemiologicznego o przesłuchanie skarżącego w charakterze strony i dołączenie do akt żądanych przez niego dokumentów, w szczególności danych sporządzonych w innym postępowaniu administracyjnym w latach 1996 – 1997 dotyczącym stwierdzenia u skarżącego innej choroby zawodowej ( choroby wibracyjnej ), a dotyczących rodzaju wykonywanych przez skarżącego czynności, czasu ich wykonywania, obciążenia kończyn górnych. Takich dokumentów brak w aktach niniejszego postępowania administracyjnego, acz z treści pisma organu z dania [...] r. skierowanego do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, że przesłuchano skarżącego. Dalej przyjdzie wskazać, iż w uzasadnieniu decyzji zawarta jest sprzeczność. Organ odwoławczy uznał, że skarżący pracował w warunkach wieloletniego narażenia go na wibracje a w innym miejscu uznał, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu ruchu. Natomiast w nowych orzeczeniach Instytutów Medycyny Pracy z S. i Ł. z dnia [...] r. i [...]. Lekarze orzecznicy negują wykonywanie przez skarżącego monotypowych czynności, chociaż nie negują faktu obciążenia podczas mechanicznej obróbki drewna kończyn górnych. Zaakcentowali jednak fakt wykonywania przez niego różnorodnych czynności. W sposobie pracy i przebiegu choroby dopatrzyli się pozazawodowej etiologii schorzenia zdiagnozowanego u skarżącego. Brak dodatkowych danych o sposobie wykonywania przez skarżącego pracy [...] uniemożliwia sądowi pełną ocenę narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego, a w konsekwencji i ocenę końcowych wniosków lekarzy orzeczników. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ), mającego na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ), z którego wynika, iż postępowanie w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych lub ich stwierdzenia rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia winno być prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych, zastosowanie w sprawie. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż u skarżącego rozpoznano chorobę zawodową ujęta w pozycji 12 wykazy chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia. Organ odwoławczy uznał, że skarżący pracował w warunkach stwierdzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dlatego winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u p. C. schorzeniem, a ustalonymi warunkami pracy. Przy czym winien był wziąć pod uwagę wskazanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w jego wyroku z dnia 21 sierpnia 2002r. iż wątpliwości co do przyczyny zachorowania skarżącego należy tłumaczyć na jego korzyść. W zaskarżonej decyzji brak takiego uzasadnienia. Jedynie nie budzące wątpliwości wykluczenie zawodowej przyczyny zachorowania, np. poprzez wskazanie wprost innej, pozazawodowej przyczyny może być podstawą obalenia domniemania istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy i zachorowaniem skarżącego. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 145 § 1"c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję, jednocześnie nie znajdując podstaw do wstrzymania jej wykonywania na podstawie art. 151 powołanej ostatnio ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy w całości uwzględni zalecenia wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2002r. sygn. akt II SA /Ka 2353 / 00 oraz ocenę wyrażoną przez Sąd powyżej. P.K.