III SA/Gl 896/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 200,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podał, że zamieszkuje sam pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.2 formularza. Ponieważ utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, które przynosi małe dochody znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, którą dodatkowo pogarsza stan zdrowia i przebywanie od [...] r. na zwolnieniu lekarskim (vide: dołączone do wniosku dokumenty źródłowe). Poza domem i budynkami gospodarczymi posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z [...] r. wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku przez: - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod wskazanym w rubryce nr 2.2 adresem zamieszkania; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp. oraz wskazanie kto i w jakiej wysokości w nich partycypuje; - wyjaśnienie skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych wydatków związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego, w tym uiszczanych opłat na KRUS; - nadesłanie wystawionego przez właściwy organ gminy zaświadczenia wskazującego na dochodowość roczną prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz jego wielkość w hektarach przeliczeniowych; - wyjaśnienie czy skarżący posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące ich wysokość, wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty; - nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie kserokopii faktur, rachunków bądź paragonów potwierdzających zakup leków, korzystanie z odpłatnych badań czy wizyt lekarskich, a gdyby to nie było możliwe podanie orientacyjnej kwoty jaka na ten cel jest miesięcznie wydatkowana; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy. Powyższe wezwanie doręczono pod wskazany adres [...] r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru) i do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Natomiast [...] r. skarżący dokonał, tytułem uiszczenia należnego wpisu sądowego, przelewu na kwotę 200,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący uchylił się od wykonania wezwania z [...] r., stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego spowoduje uiszczenie występujących w sprawie kosztów sądowych, albowiem wysokość osiąganych z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego dochodów nie została w żaden sposób podana (poza ogólnym stwierdzeniem, że te są niewielkie). Dotyczy to również wydatków na bieżące utrzymanie, które nie zostały oszacowane nawet w sposób przybliżony, choć z pewnością są ponoszone. Przyjąć zatem należało, że J. K. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. A ponieważ [...] r., nie czekając na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonał przelewu żądanej kwoty wpisu na konto tut. Sądu, uznać należało, że będzie również w stanie ponieść pozostałe koszty sądowe, które mogą pojawić się w przyszłości, albowiem te będą o połowę mniejsze od kwoty, którą mimo trudnej, zdaniem wnioskodawcy, sytuacji życiowej (małych dochodów z gospodarstwa i problemów ze zdrowiem) przecież uiszczono. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3, art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.