III SA/Gl 896/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prokuratora Rejonowego w B. z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 5 października 2024 r. A. G. (dalej strona skarżąca, skarżący) wniósł skargę na decyzję Prokuratora Rejonowego w B. z 18 września 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej. Wnioskiem z 15 września 2024 r. A. G. wystąpił do organu administracji o dostęp do informacji publicznej w zakresie tam opisanym (k nr 1 akt adm.). Pismem z 18 września 2024 r. organ administracji udzielił informacji częściowo, natomiast zaskarżoną decyzją odmówił udostępnienia informacji publicznej. Wskazał w jej uzasadnieniu, iż wskazane przez wnioskującego informacje mają charakter informacji przetworzonej a wnioskujący nie wykazał szczególnego interesu uzasadniającego dostęp do przetworzonej informacji publicznej (k nr 15 akt adm.). Zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy, skarżący odebrał korespondencję zawierającą zaskarżoną decyzję 3 października 2024 r.(k nr 17 akt adm.). Zostało tam zawarte pouczenie, że od wydanej decyzji przysługuje prawo do wniesienia odwołania do organu II instancji (Prokuratora Okręgowego w K.) w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w B. (dalej organ administracji, organ) podtrzymał swoje stanowisko w sprawie dostępu do informacji publicznej wskazując dodatkowo, że pismem z 18 września 2024 r. udzielono stronie skarżącej informacji w części w zakresie jego wniosku, a w pozostałej części wydano decyzję odmowną. Decyzja ta nie została zaskarżona. Zdaniem organu administracji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako przedwczesna. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga do sądu administracyjnego może być skutecznie wniesiona i podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jeżeli odpowiada wymaganiom określonym w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie bowiem do zapisów art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-5 przedmiotowego przepisu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zatem w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego – orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ I instancji (por. np. postanowienia: NSA z 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 6725/21, WSA we Wrocławiu z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt IV WSA/Wr 594/23, WSA w Poznaniu z 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 426/11). W sprawie strona wniosła pismem z 5 października skargę na decyzję organu administracji. Jednakże Sąd zwraca uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ administracji zawarł prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do organu II instancji, tj. Prokuratora Okręgowego w K. Tym samym przyjmując za przedmiot skargi decyzję Prokuratora Rejonowego w B. wskazaną powyżej o odmowie udzielenia informacji publicznej, należy uznać skargę za przedwczesna i niedopuszczalną, bowiem dla formalnej skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego konieczne jest wykazanie przez stronę, iż w postępowaniu administracyjnym wyczerpane zostały środki zaskarżenia służące mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Przepis ten wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a zatem nie może zostać wszczęte dopóki toczy się postępowanie administracyjne. Strony powinny dochodzić swoich praw w pierwszej kolejności w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.). Zatem w sytuacji, gdy strona kwestionuje decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 127 k.p.a. powinna wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia. Stosowne zresztą pouczenie zawierała zaskarżona decyzja organu administracji. Na tle powyższego Sąd stwierdza, że skarżący nie spełnił wymogów z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., tj. nie wyczerpał przysługującego mu środka odwoławczego od decyzji organu I instancji. Wbrew pouczeniu zamieszczonemu w treści decyzji skarżący wniósł skargę na decyzję wydaną w I instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zamiast skorzystać z przysługującego mu zwykłego środka zaskarżenia w postaci odwołania do Prokuratora Okręgowego w K. Zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł przedwcześnie. Wobec tego skargę tę należało uznać za niedopuszczalną. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. obowiązany był skargę odrzucić, o czym orzekł w sentencji postanowienia.