III SA/Gl 899/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr zaskarżonego aktu: UP-566/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr UP- 566/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej : organ, ZUS) na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. S72), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), zwanej dalej "s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 maja 2024 r. nr [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497), zwanej dalej "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem, odmówił J. N. (dalej: skarżąca, strona), umorzenia należności wynikających z decyzji nr [...] z 11 maja 2017 r., o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą po zmarłym – A. N. (dalej: spadkodawca, data zgonu 24 sierpnia 2014 r.). w łącznej kwocie 51148,02 zł. Z akt administracyjnych wynika, że spadkodawca prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegał obowiązkowi opłacania składek w ZUS. W związku z tym, że nie wywiązywał się z tego obowiązku na jego koncie powstały zaległości. W dniu 22 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Cywilny wydał postanowienie (sygn. akt [...]), w którym stwierdził, że spadek po A. N. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: skarżąca oraz dzieci N. N. i J. N. w 1/3 części każdy. Decyzją z dnia 11 maja 2017 r. o nr [...] została przeniesiona odpowiedzialność za całość zobowiązań zmarłego A. N. na skarżącą i jej dzieci: J. i N. W dniu 17 lipca 2018 r. do Oddziału ZUS wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności. Decyzją [...] z 30 sierpnia 2018 r., ZUS odmówił umorzenia należności. Skarżąca 24 września 2018 r. złożyła wniosek o ponowne rozparzenie sprawy. Po ponownej analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, decyzją nr [...] z 15 marca 2019 r. ZUS utrzymał w mocy poprzednią decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Na tą decyzję wniosła strona skargę. W dniu 9 lutego 2024r. zapadło prawomocne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I GSK 183/20 oddalające skargę kasacyjną strony od wyroku WSA w Gliwicach z 20 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I SA/GI 680/19), którym oddalono skargę od ww. decyzji ZUS z dnia 15 marca 2019r. [...]., zatem decyzja ta stała się z dniem 9 lutego 2024r. prawomocna. Aktualnie strona pismem z 14 lutego 2024 r. (wpływ do ZUS 16 lutego 2024 r.) w związku z wydaniem przez ZUS decyzji [...] zwróciła się strona z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wskazała na brak możliwości spłaty zaległości bez pogorszenia sytuacji majątkowej rodziny. Dodała, że uzyskuje łącznie dochód w wysokości 6 219 zł (renta rodzinna syna 1 919 zł. wynagrodzenie 4300 zł netto), posiada kredyt hipoteczny w wysokości 1 753,29 zł. Opisała, że ponosi miesięczne koszty utrzymania w tym: - gaz ok. 800 zł - woda 250 zł -prąd 350 zł - żywność 1 800 zł -szkoła syna 360 zł -podatek 30 zł -leki 100 zł -śmieci 102 zł -ubrania 400 zł Skarżąca poinformowała, że wartość domu to ok. 700 000 zł, a hipoteki – S. -425 131 zł - S. - 145 625 zł – J. M. - 200 000 zł. Pismem z 20 lutego 2024 r., ZUS poinformował stronę, że ww. pismo potraktowano jako wniosek o umorzenie należności z tytułu składek wynikających z decyzji ZUS z 11 marca 2017 r., nr [...] przenoszącej odpowiedzialność po zmarłym A. N. W toku postępowania wyjaśniającego zostały przedłożone następujące dokumenty: - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialne] osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 5 marca 2024 r., - decyzja o zmianie warunków podziału renty rodzinnej z 7 sierpnia 2023 r., -zaświadczenie o dochodach, - decyzja Prezydenta Miasta C., - pismo Compensa, - harmonogram spłaty- S., - faktury, - paragony, - potwierdzenia przelewu, Do rozpatrzenia wniosku wykorzystano również informacje pozyskane z urzędu, tj.: - informację z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych, - informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów, - informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, ZUS dokonał analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, która wykazała: W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej strona wskazała, że pracuje zarobkowo (U. Sp. z o.o.) i osiąga dochód w wysokości brutto 6 000 zł, netto 4 282,85 zł oraz pobiera rentę w wysokości 1 919,86 zł netto. Z ustaleń ZUS wynika, że strona figuruje jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia za [...] wynosiła odpowiednio: 6 011 zł brutto, (tj. ok 4 428,07 zł netto), 6 633,22 zł brutto, (tj. ok 4 851,67 zł netto), 7 232,82 zł brutto, (tj. ok 5 260,50 zł netto)- tj. ok. 4 846,75 zł średniomiesięcznie. Do akt sprawy strona przedłożyła zaświadczenie o dochodach za styczeń 2024 r. Strona poinformowała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z synem J. Natomiast weryfikacja w bazie ZUS wskazuje, że J. N. pobiera rentę rodzinną w wysokości brutto 2 152,55 zł, netto 1 958,82 zł. Do akt sprawy została przedłożona decyzja o zmianie warunków podziału renty rodzinnej. Według oświadczenia strona nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, jak również nie korzysta z innych form pomocy. Strona określiła stałe wydatki związane z utrzymaniem w tym: - z tytułu miesięcznych opłat - 30 zł, - opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, itp.) - 1 600 zł, - koszty związane z leczeniem- 300 zł, - inne - 300 zł, Do akt sprawy przedłożono dokumentację dotyczącą ponoszonych wydatków. We wniosku szczegółowo strona opisała, że ponosi miesięczne koszty utrzymania: - gaz ok. 800 zł - woda 250 zł - prąd 350 zł - żywność 1 800 zł - szkoła syna 360 zł - podatek 30 zł - leki 100 zł - śmieci 102 zł - ubrania 400 zł Strona posiada zobowiązania pieniężne z tytułu: - podatków w kwocie 184,60 zł, miesięcznie 15,39 zł, - zaciągniętych kredytów: w kwocie 365 066,84 zł, miesięcznie 1 290,21 zł, - w bankach: w kwocie 78 049,42 zł, miesięcznie 463,08 zł, - u osób fizycznych w kwocie 200 000 zł. Strona zaznaczyła, że część należności jest spłacana a jako formę spłaty wskazała układ ratalny. Natomiast łączna miesięczna kwota spłaty to 1 768,68 zł. i przedłożyła harmonogram spłat kredytu S. Strona oświadczyła, że posiada dom (udział 1/3 części) ok. 120 m2, położony w miejscowości C. przy ul. [...]. Weryfikacja w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych wykazała, że strona jest współwłaścicielem (udział 4/6) działki ewidencyjnej o powierzchni 0,0260 ha położonej w C. opisanej w KW [...], na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego na poczet: S. S.A., umowy pożyczki J. M. i ZUS. Strona poinformowała, że nie jest właścicielem środka transportu, co potwierdzono w Centralnej Ewidencji Pojazdów i wykazała składniki mienia ruchomego (laptop, RTV, AGD) o łącznej wartości 400 zł. Skarżąca nie powołała się na sytuację zdrowotną zarówno własną jak i członków rodziny i wskazała, że w stosunku do niej jako spadkobiercy dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne na należności wykazane w decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. W konsekwencji ZUS wydał decyzję z dnia 28 maja 2024 r. nr [...] o odmowie umorzenia z tytułu składek. ZUS wskazał, iż do należności za okres 07/2010-12/2011,03/2012-06/2012,08/2012- 06/2013 upłynął termin przedawnienia, ale z uwagi na fakt, że Zakład zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości o nr [...] nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu zabezpieczenia. Zgodnie z art. 24 ust. 5 s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Wniosek strony został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a s.u.s. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności na podstawie ww. przepisów. Nadto ZUS wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 11 maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeniósł na stronę odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym mężu – A. N., zatem przesłanki o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2,4 i 4b, nie mają w tej sprawie zastosowania. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania. ZUS ustalił, iż strona nie prowadzi działalności gospodarczej. Figuruje jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia za [...] wynosiła odpowiednio: 6 011 zł brutto, (tj. ok 4 428,07 zł netto), 6 633,22 zł brutto, (tj. ok 4 851,67 zł netto), 7 232,82 zł brutto, (tj. ok 5 260,50 zł netto)- tj. ok. 4 846,75 zł średniomiesięcznie. W stosunku do strony jako spadkobiercy dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne na należności wykazane w decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Strona jest współwłaścicielem nieruchomości na której ZUS dokonał zabezpieczenia należności z tytułu składek. Wprawdzie co do należności za okres 07/2010- 12/2011,03/2012-06/2012,08/2012-06/2013 upłynął termin przedawnienia, ale z uwagi na fakt, że Zakład zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości o nr [...] nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu zabezpieczenia. Nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. ZUS wskazał, że wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 s.u.s. ZUS podkreślił, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z dnia 21 czerwca 2000 r., I SA/Ka 14/99). Z tych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku strony na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy s.u.s. Zgodnie z ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS ocenił sytuację rodziny przez pryzmat ww. przepisów nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wykazanych w sentencji decyzji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazuje przesłanek do stwierdzenia, że w przypadku strony zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zaległości z tytułu składek. W ocenie ZUS sytuacja materialna strony pozwoli na uregulowanie zobowiązania w dłuższym okresie czasu np. w formie układu ratalnego lub dobrowolnych wpłat, taka forma wyjścia z zadłużenia nie pozbawi strony możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS podkreślił, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procesowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek. W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu przedmiotowych należności z uwagi na ich szczególny charakter jest niezasadne. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 maja 2024 r. nr [...] o odmowie umorzenia z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dokonał ponownej analizy kwestii przedawnienia składek i uznał, że w decyzji z dnia 28 maja 2024 r. nr [...] prawidłowo stwierdzono, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Następnie organ wskazał, iż w dniu 27 czerwca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wykazanych w decyzji ZUS z 28 maja 2024 r. nr [...]. Strona ww. decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 28 s.u.s. i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do umorzenia należności składkowych. Strona poinformowała, że nie jest w stanie uregulować zobowiązania wynikającego z decyzji ZUS z 11 maja 2018 r. nr [...]. Strona zaznaczyła, że poniesienie dodatkowego obciążenia finansowego w postaci spłaty zobowiązania wynikającego z ww. decyzji naraża stronę i jej syna na poniesienie kosztów, które ewidentnie pogorszą w sposób znaczny sposób życia. Strona poinformowała, że jej jedynym majątkiem jest nieruchomość opisana w KW [...], co stanowi dostateczny powód do uwzględnienia wniosku o umorzenie. Podniosła, że ZUS nie wziął pod uwagę stanu faktycznego, tj. obciążenia ww. nieruchomości hipoteką oraz zapisów prawa, jakie stosowane są w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W świetle przedawnienia roszczeń ZUS ma możliwość dochodzenia należności tylko z przedmiotowej nieruchomości. Organ nie ma możliwości zastosowania innego środka egzekucyjnego. Strona oświadczyła, że mając na względzie wartość nieruchomości, tj. około 500 000,00 zł oraz fakt, że w dziale IV księgi wieczystej wierzytelność na rzecz ZUS widnieje na 5,6,7 miejscu, organ nie ma realnej możliwości, że prowadzone postępowanie egzekucyjne pozwoli zaspokoić roszczenia. Bowiem hipoteki wpisane na wcześniejszych miejscach wynoszą łącznie ponad 500 000,00 zł. Nadto strona oświadczyła, że biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz prawny zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 2 i 3 pkt. 6, tj. występuje całkowita nieściągalność składek, wobec czego składki powinny zostać umorzone. Zdaniem ZUS ponowna analiza sprawy doprowadziła do wniosku, że organ I instancji w decyzji z 28 maja 2024 r. nr [...] prawidłowo ustalił, że wprawdzie w stosunku do wszystkich należności objętych przedmiotowym wnioskiem, wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na stronę jako spadkobiercę upłynął termin przedawnienia, ale z uwagi na fakt, że ZUS zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości [...] nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu hipoteki. Do akt sprawy strona przedłożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 8 marca 2024 r. (data wpływu), z którego wynika, że: - strona jest wdową, od 8 lutego 2024 r. pracuje zarobkowo w U. Sp. z o.o. z wynagrodzeniem w wysokości 6 000,00 zł brutto, tj. 4 282,85 zł netto, do 31 sierpnia 2025 r. pobiera rentę nr [...] w kwocie 1 919,86 zł netto. Nadto strona: - nie posiada dochodu z innych źródeł, - nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, - nie korzysta z innych form pomocy, - ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: - czynsz - 30,00 zł, - opłaty eksploatacyjne -1 600,00 zł, - inne - 300,00 zł, - ponosi miesięczne koszty leczenia w kwocie 300,00 zł, - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem J. N. ([...]), - posiada zobowiązania pieniężne z tytułu: - podatków za 2024 r. w kwocie 184,60 zł z ratą 15,39 zł, - zaciągniętych kredytów za okres od 19 lutego 2013 r. do 5 czerwca 2038 r. w kwocie 365 066,84 zł z miesięczną ratą 1 290,21 zł, - w bankach za okres od 19 lutego 2013 r. do 5 lutego 2026 r. w kwocie 78 049,42 zł z ratą 463,08 zł, - u osób fizycznych za okres od 15 czerwca 2012 r. do 16 lipca 2012 r. w kwocie 200 000,00 zł, - powyższe zobowiązania są spłacane w miesięcznej łącznej wysokości 1 768,68 zł, - jest współwłaścicielem 1/3 części domu o powierzchni 120 m2 położonego w C. przy ul. [...], nr księgi wieczystej [...], - posiada inne składniki mienia ruchomego (laptop, RTV, AGD) o łącznej wartości 400,0 zł, nie posiada wierzytelności, - nie prognozuje poprawy sytuacji materialnej, - wnosi o umorzeniu zadłużenia po zmarłym mężu. W celu rozpatrzenia sprawy korzystano z danych wygenerowanych z systemu informatycznego ZU5 oraz rejestrów centralnych: - Centralnej Ewidencji Pojazdów, - Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie ustalono, że: - od 1 kwietnia 2023 r. strona jest zatrudniona jako pracownik w U. 5p. z o.o. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2024 r. w kwocie 6 653,86 zł, tj. 4 865,87 zł netto, za czerwiec 2024 r. w kwocie 7 231,00 zł, tj. 5 259,05 zł netto, - syn J. N. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1 919,86 zł netto, - nie jest właścicielem/współwłaścicielem pojazdu, - jest współwłaścicielem 4/6 udziału działki zabudowanej o pow. 0,0260 ha położonej w G. przy ulicy [...], dla której 5ąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą [...], na której ZUS ustanowił hipotekę przymusową na należności z tytułu składek za okres od 3/2010 r. do 6/2013 r. Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy zgromadzonego w materiału dowodowego w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a s.u.s. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust.l pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b s.u.s. - nie mają zastosowania w sprawie, zadłużenie nie powstało z tytułu prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, a wniosek strony dotyczy zaległości, za które odpowiada na podstawie wydanej decyzji o odpowiedzialności; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 s.u.s. - nie zachodzi; nie prowadziła strona działalności gospodarczej, z tytułu której powstały zaległości składkowe, ale została na stronę przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym A. N.; strona jest współwłaścicielem 4/6 udziału działki zabudowanej o nr księgi wieczystej [...]; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,0 zł; - nie zachodzi przesłanka określone w art. 28 ust. 4c s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe, - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 s.u.s. nie zachodzi. Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 s.u.s. nie zachodzi - nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; należności uległy przedawnieniu i mogą być dochodzone tylko z przedmiotu nieruchomości KW [...], na której ZUS ustanowił hipotekę przymusową. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 1146/18 wyjaśnił, że wydatki egzekucyjne, o których mowa w tym przepisie, to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, które nie są tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Rozdzielenie tych pojęć zawierają przepisy art. 64b i 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.). Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały w przypadku strony przez organ rentowy wyczerpane. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. ZUS podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. W związku z powyższym według ZUS brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Organ ustalił, że strona jest zatrudniona w U. Sp. z o.o. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2024 r. w kwocie 6 653,86 zł, tj. 4 865,87 zł netto, za czerwiec 2024 r. w kwocie 7 231,00 zł, tj. 5 259,05 zł netto. Zatem średniomiesięczny dochód strony z tytułu pracy wynosi 5 062,46 zł netto. Syn strony J. N. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1 919,86 zł netto. Organ ustalił, że pod tym samym adresem zameldowana jest również [...] letnia córka strony N. N. (współwłaścicielka 1/6 części domu), która posiada własne źródło dochodu. Pomimo, że córka nie została uwzględniona przez stronę w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, jednak można domniemywać, że partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Organ ustalił, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego strony, na który składa się średniomiesięczne wynagrodzenie strony za pracę i renta rodzinna syna wynosi 6 982,32 zł i jest wyższy od minimum socjalnego, ustalonego 28 czerwca 2024 r. na podstawie danych GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w I kwartale 2024 r. dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego, które wynosi 2 998,83 zł, tj. 1 499,42 zł na osobę. ZUS zauważył, że podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty jakie dwuosobowe gospodarstwo przeznacza na wydatki związane z użytkowaniem mieszkania i energii, na ochronę zdrowia i transport, na zakup odzieży i obuwia, na higienę, oraz na kulturę i rekreację. Strona przedłożyła miesięczny zestaw wydatków (czynsz, opłaty eksploatacyjne, inne), których łączną kwota wynosi 1 930,00 zł. Z przedłożonych do akt sprawy rachunków wynika, że decyzją Prezydenta Miasta został stronie wyliczony podatek od budynku mieszkalnego i pozostałych gruntów w łącznej wysokości 327,00 zł z 4 ratami po 82,00 zł. Ponadto do akt sprawy strona przedłożyła Polisę [...] - ubezpieczenie mienia za okres od 20 września 2021 r. do 19 września 2024 r. ze składką w kwocie 1 344,00 zł z płatnością rozłożoną na 5 rat - 3 raty po 270,00 zł i 2 raty po 267,00 zł. Fakturę Vat nr [...] z Przedsiębiorstwa [...] Spółka Akcyjna z 28 grudnia 2023 r. za okres od 19 września 2023 r. do 18 grudnia 2023 r. na kwotę 694,33 zł, tj. 173,58 zł miesięcznie. Fakturę Vat nr [...] z 8 stycznia 2024 r. z P. Sp. z o.o. w Z. na kwotę 1 062,86 zł. Fakturę Vat nr [...] z T. sp. z o.o. z 23 września 2023 r. za okres od 16 marca 2023 r. do 20 września 2023 r. na kwotę 218,24 zł oraz przewidywane należności za prąd za okres od 1 lutego 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w kwocie 242,31 zł. Rozliczenie opłat za bieżący okres z O. oraz sprzęt na raty z 10 lutego 2024 r. na kwotę 288,89 zł. Organ analizując przedłożoną przez stronę dokumentację ustalił, że miesięczne koszty opłat wynoszą 786,78 zł (podatek od budynku, woda wyliczona miesięcznie, prąd, O. - telefon, raty). ZUS zauważył, że po opłacie faktury za gaz i półrocznej raty za polisę kwota opłat wzrasta. Nie są to jednak opłaty ponoszone comiesięcznie. Strona oświadczyła, że ponosi koszty leczenia w wysokości 300,00 zł miesięcznie. Nie udokumentowała wydatków związanych z leczeniem. Nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej, że strona lub syn przewlekle choruje i wymaga stałego leczenia. Ponadto do akt sprawy strona przedłożyła paragony za zakup żywności (za luty 2024 r. na łączną kwotę 1 016,07 zł,) oraz za zakup odzieży w kwocie 100,99 zł w styczniu 2024 r. i 75,00 zł w lutym 2024 r., paragon za zakup butów w grudniu 2023 r. na kwotę 149,98 zł. Organ wyjaśnił, że koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi i wynikają ze sposobu i poziomu życia. Ponoszenie miesięcznych kosztów utrzymania nie jest przesłanką do umorzenia zadłużenia. Strona poinformowała, że posiada zobowiązania kredytowe, które są przez nią spłacane w miesięcznej wysokości 1 768,68 zł. ZUS wyjaśnił, że ciężar ponoszenia i konieczność wywiązywania się z posiadanych zobowiązań winny być oczywiste dla osoby podejmującej decyzję o zaciągnięciu takiego zobowiązania. Indywidualne decyzje osób fizycznych w tym zakresie nie mogą stanowić uzasadnienia dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych. Zdaniem ZUS należy tak zarządzać posiadanymi środkami finansowymi, by zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel należnych składek nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli dłużnika, a wnioskodawca nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Organ oceniając sytuacje materialną strony poprzez porównanie realnie uzyskiwanych dochodów z niezbędnymi wydatkami, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego nie znajduje w sytuacji strony znamion ubóstwa. Nie może również uznać, że sytuacja strony ma charakter trwały i pogłębiający się. ZUS wskazał, że strona ma 50 lat i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało jej wiele lat aktywności zawodowej. Jest aktywna zawodowo i uzyskiwany dochód z tytułu zatrudnienia, który może stanowić źródło spłaty zadłużenia. Istnieje więc realna szansa na spłatę zadłużenia, np. w układzie ratalnym. W ramach udzielonej ulgi istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji życiowej i materialnej strony, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania. Organ uznał, że instytucja umorzenia nie może być wykorzystywana do poprawy sytuacji ekonomicznej oraz zabezpieczenia interesów strony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uważa, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. W ocenie ZUS ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Za takie zdarzenie nie może być uznane powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakresu odpowiedzialności, gdyż takie działanie organu wynika z przepisów prawa (art. 100 oraz art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 31 i 32 s. u. s.). W przypadku strony nie zachodzi również przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Strona nie powołała się na swój stan zdrowia oraz nie udokumentowała, że sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna strony uniemożliwia bądź ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia i uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia, który może być źródłem stopniowej spłaty zadłużenia. ZUS wyjaśnił, że strona jako spadkobierca jest zobowiązana do uregulowania zadłużenia z tytułu składek. Strona ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego A. N., który prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegał obowiązkowi opłacania składek. Na jego koncie, jako płatnika składek, powstały zaległości, ponieważ nie wywiązywał się z tego obowiązku. Powoływanie się przez stronę na pierwszeństwo wpisów na hipotekę nieruchomości objętej KW [...] Banku S. Spółka Akcyjna nie jest przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 24 ust. 5 s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. ZUS nadmienił, iż Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 24 ust. 5 s.u.s w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności składkowych zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Polskiej. Trybunał zaznaczył, że art. 24 ust. 5 s.u.s. nie tylko czyni instytucję zabezpieczenia hipotecznego bardziej efektywnym środkiem ściągalności wierzytelności i pozwala na elastyczne dostosowanie spłaty należności do możliwości dłużnika, ale również w pewnym stopniu zabezpiecza interesy płatników składek. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że niewywiązywanie się z obowiązku uiszczenia składek wiąże się z przerzucaniem tego ciężaru na inne podmioty. W świetle zasady sprawiedliwości społecznej nie do przyjęcia jest możliwość uchylania się od spełnienia należnego świadczenia z powołaniem się na przedawnienie w sytuacji, gdy dłużnik posiada majątek pozwalający na wykonanie zabezpieczenia. Wobec strony po spłacie należności wynikających z kredytów bankowych, ZUS nadal może dochodzić swoich należności. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. ZUS w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją ocenę opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 maja 2024 r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 września 2024 r. skarżąca zaskarżyła w całości decyzję [...] z 9 sierpnia 2024 r. przedmiotowej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 5 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: s.u.s.) poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności składkowych ; a w konsekwencji 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji nr [...] wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 28 maja 2024r. Wskazując na powyższe zarzuty - oba łącznie, jak też każdy z osobna - wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej Decyzji UP – [...] wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. z dnia 9 sierpnia 2024 r., 2. zobowiązanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. do wydania decyzji o umorzeniu zaległości składkowych opisanych w ww. Decyzji 3. zasądzenie od Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca m.in. wskazała, że utrzymanie w mocy decyzji z 28 maja 2024 r. było następstwem błędnego zastosowania art. 28 s.u.s. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności składkowych w związku z faktem, iż z uzyskanej egzekucji uzyska się środki na zaspokojenie wierzytelności ZUS. Skarżąca podniosła, iż jedynym posiadanym przez nią majątkiem jest nieruchomość opisana w KW [...], co według Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oddział w B. stanowi dostateczny powód do nieuwzględnienia mojego wniosku o umorzenie należności wynikające z ww. decyzji. Biorąc pod uwagę fakt, iż w protokole spisu inwentarza sporządzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. stan czynny spadku po zmarłym A. N. wynosił 486.200,00 zł. Spadek po zmarłym A. N. przyjęty został z dobrodziejstwem inwentarza, wobec czego odpowiedzialna jest jedynie do wysokości czynnej masy spadkowej wynoszącej według ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. 243.100,00 zł. Mając na względzie, iż w ww. protokole spisu inwentarza, według operatu szacunkowego wyceny rynkowej nieruchomości sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, dotyczący nieruchomości położonej w C., przy ul. [...] (działka nr [...] km 9 opisana w KW [...]), wartość nieruchomości na dzień zgonu A. N. wynosiła 472.700,00 zł. Mając na względzie oszacowaną wartość nieruchomości oraz fakt, iż w dziale IV prowadzonej dla niej księgi wieczystej wierzytelności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynikające z decyzji nr [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek, tj. decyzji bezpośrednio związanej z niniejszą sprawą, widnieją na miejscach 5,6,7, nie ma realnej możliwości iż ewentualne postępowanie egzekucyjne pozwoli zaspokoić roszczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Hipoteki bowiem wpisane na miejscach poprzedzających miejsce wpisania hipotek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynoszą łącznie 772.835,50 zł. Biorąc pod uwagę art. 1025 k.c. określający kolejność zaspokajania z kwoty uzyskanej z egzekucji w związku z art. 29 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w odniesieniu do wartości nieruchomości oraz sumy hipotek wpisanych przed hipotekami wpisanymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jasno wynika, iż nie ma możliwości zaspokojenia roszczenia Zakładu. Biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny zachodzą przesłanki opisane w art. 28 ust. 2 i 3 pkt. 6, tj. występuje całkowita nieściągalność składek, wobec czego winny zostać umorzone. W ocenie strony Zakład ubezpieczeń Społecznych w swojej decyzji przyznał iż w chwili obecnej brak możliwości spłaty jego wierzytelności - obecnie skarżąca nie ma możliwości równoczesnej spłaty swoich zobowiązań w stosunku do banku, utrzymania siebie i swojej rodziny jak również spłaty zobowiązań wobec ZUS. W ocenie strony ZUS stwierdzeniem iż po spłacie zobowiązań wobec banku skarżąca może zacząć spłacać zobowiązania wobec ZUS ewidentnie naruszył unormowania określone przepisach prawa, ponieważ w dacie wydawania decyzji w przypadku podjęcia postępowania egzekucyjnego ZUS nie uzyskałby jakichkolwiek środków w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, co zresztą sam przyznał i skarżąca nie ma już jakichkolwiek, w chwili obecnej innych możliwości spłaty. Przeprowadzając w chwili obecnej postępowanie egzekucyjne ZUS nie uzyskałby żadnych środków na poczet swoich wierzytelności a doprowadziłby jedynie skarżącą do ruiny jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zdaniem strony dokonując samodzielnej oceny organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Strona podkreśliła, iż istniejące zobowiązania nie są związane z działaniami skarżącej tylko jej odpowiedzialność wynika z następstwa prawnego po zmarłym mężu, a więc również zasady współżycia społecznego przemawiają za umorzeniem należności, ponieważ spłata nie swoich zobowiązań może doprowadzić do ruiny finansowej i życiowej skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W opisie dotychczasowego przebiegu postępowania organ rentowy stwierdził, iż argumenty i zarzuty podniesione przez skarżącą nie są zasadne, zaś zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ponadto ZUS podkreślił, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności długu. Organ wykazał, że wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki uznania przedmiotowych należności za całkowicie nieściągalne oraz ich umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS zaznaczył, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, szczegółowo zostało wskazane okoliczności, z których wynika, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności składek. ZUS zaakcentował, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 s.u.s należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6 s.u.s. W art. 28 ust. 1 s.u.s ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 s.u.s) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu. Według art. 28 ust. 3 s.u.s całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa, 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 6. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 7. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1992/18, CBOSA). Nadto w art. 28 ust. 3b s.u.s. zawarta została delegacja dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Na podstawie § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zgodnie z art. 123 s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. k.p.a.7), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie Sądu, której przedmiotem jest to, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciała skarżąca podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jej należności wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych. Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Ponadto w ocenie Sądu przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także, czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez stronę sytuacja nie należy do łatwych. Jednakże podkreślić należy, że nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącej, które będą sukcesywnie spłacane. Wskazać także należy, że w niniejszej sprawie strona nie wskazała problemów zdrowotnych. Zdaniem Sądu, który podzielił w tej kwestii stanowisko organów strona nie wykazała okoliczności dające wystarczające podstawy do zastosowania wobec skarżącej ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy ponieważ sytuacja materialna strony pozwala na uregulowanie zobowiązania w dłuższym okresie czasu np. w formie układu ratalnego lub dobrowolnych wpłat, taka forma wyjścia z zadłużenia nie pozbawi strony możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. W opinii Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny. Można zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej umorzenia zaległych składek ponieważ dokumentacja sprawy nie wskazuje na to, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej przez męża strony, która została jego następcą prawnym. Zdaniem Sądu dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że zadłużenie skarżącej w ZUS powstało w związku z prowadzoną przez jej męża działalnością gospodarczą. Między stronami było bezsporne, że działalność ta obecnie nie jest prowadzona. W ocenie Sądu trudna zdaniem strony, sytuacja materialna (finansowa) nie przesądza automatycznie o konieczności umorzenia płatności, a subiektywne przekonanie strony o spełnieniu przesłanek i brak bieżących wolnych środków pieniężnych nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości przez ZUS. Zdaniem Sądu za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami odpowiada podmiot prowadzący tę działalność w związku z czym powinna strona jako następca prawny mieć świadomość konieczności ponoszenia wszelkich kosztów i konsekwencji z tym związanych. Również bezsporne są okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej z których wynika, że nie jest ona w stanie ubóstwa. . Sąd przyjął ustalenia organu, że dochód strony wspólnego gospodarstwa domowego, na który składa się średniomiesięczne wynagrodzenie za pracę i renta rodzinna syna wynosi 6 982,32 zł i jest wyższy od minimum socjalnego, ustalonego 28 czerwca 2024 r. na podstawie danych GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w I kwartale 2024 r. dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego, które wynosi 2 998,83 zł, tj. 1 499,42 zł na osobę. Podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty jakie dwuosobowe gospodarstwo przeznacza na wydatki związane z użytkowaniem mieszkania i energii, na ochronę zdrowia i transport, na zakup odzieży i obuwia, na higienę, oraz na kulturę i rekreację. Strona przedłożyła miesięczny zestaw wydatków (czynsz, opłaty eksploatacyjne, inne), których łączną kwota wynosi 1 930,00 zł. W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko organu, że koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi i wynikają ze sposobu i poziomu życia. Ponoszenie miesięcznych kosztów utrzymania nie jest przesłanką do umorzenia zadłużenia. W konsekwencji ponoszenie i konieczność wywiązywania się z posiadanych zobowiązań winny być oczywiste dla osoby podejmującej decyzję o zaciągnięciu takiego zobowiązania. Indywidualne decyzje osób fizycznych w tym zakresie nie mogą stanowić uzasadnienia dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych. Sąd zauważył, że strona ma 50 lat i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało wiele lat aktywności zawodowej. Jest aktywna zawodowo i uzyskiwany dochód z tytułu zatrudnienia, który może stanowić źródło spłaty zadłużenia. Istnieje więc realna szansa na spłatę zadłużenia, np. w układzie ratalnym. W ramach udzielonej ulgi istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji życiowej i materialnej, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania. Sąd wskazał, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.